80 tuổi vẫn say sưa vẽ Bác Hồ
 |
| Họa sĩ Lê Thái với bức tranh cổ động về Bác Hồ cao 9m vẽ năm 1975. |
Năm 2017, họa sĩ Lê Thái bước sang tuổi 80, ông vẫn đi xe máy, miệt mài ở xưởng vẽ nhỏ trên phố Cầu Đất. Ngồi cùng ông tại xưởng vẽ treo toàn tranh Bác Hồ, ông khoe: “Mình vừa có tác phẩm “Bác Hồ với người nông dân” trưng bày tại Triển lãm Mỹ thuật Hải Phòng 2016; năm 2017 dự định vẽ bức “Bác Hồ cho cá ăn”.
Họa sĩ già tự hào cũng đúng thôi, bởi ông đi lên từ nghèo khó và nổi tiếng ở mảng vẽ tranh tuyên truyền cổ động gắn với đề tài Bác Hồ. Tranh cổ động là đam mê nâng đỡ ông vượt qua khó khăn, thêm yêu đời và yêu cuộc sống. Về tranh cổ động, ông vẽ nhiều nhất về Bác Hồ và ghi những kỷ lục. Hiệu trưởng Trường trung cấp Văn hóa Nghệ thuật và Du lịch Hải Phòng Nguyễn Hữu Diễm nhận xét: Họa sĩ Lê Thái được phong tặng danh hiệu NSUT vì những đóng góp cho nghệ thuật đất Cảng. Ở góc độ mỹ thuật, ít họa sĩ vẽ tranh cổ động về Bác đẹp, có hồn như Lê Thái. Từ ngày chưa có công nghệ in phun, tất cả tranh cổ động về Bác Hồ tại thành phố dịp sinh nhật Bác, ngày lễ trọng được giao họa sĩ Lê Thái vẽ. Ông vẽ trong 1-2 ngày là xong và tranh cổ động về Bác như thể truyền thần bức ảnh vậy”.
Đem lời nhận xét của anh Diễm tới họa sĩ Lê Thái, ông cho biết: “Tôi vẽ nhiều nhất là về Bác. Chưa từng được gặp Bác Hồ nhưng tôi sưu tầm ảnh Bác để vẽ và vẽ Bác với niềm say mê. Có đêm, giật mình tỉnh giấc, tôi lại vẽ Bác Hồ”.
Họa sĩ Lê Thái nhớ năm 1957, nhân kỷ niệm 2 năm Ngày giải phóng Hải Phòng, nhạc sĩ Trần Hoàn, lãnh đạo ngành Văn hóa thành phố giao nhiệm vụ cho ông vẽ chân dung Bác cao 5m treo trước cửa Nhà hát thành phố. Ông trăn trở, tìm cách khắc phục khó khăn hoàn thành nhiệm vụ. Người dân thành phố khen bức tranh ông vẽ. Từ đó, tên tuổi Lê Thái gắn liền với các bức tranh cổ động về Bác Hồ. Dịp sinh nhật Bác 19-5, ông vẽ rất nhiều, thời gian thúc ép nên chỉ 2 ngày ông vẽ xong chân dung Bác khổ lớn. Ông nói “Mình ham vẽ nên có lúc đứng trên giàn giáo vẽ Bác trong bom rơi, đạn lạc của thời đế quốc Mỹ đánh phá miền Bắc xã hội chủ nghĩa. Năm 1975, đất nước liền một dải, tôi vẽ bức chân dung Bác cao 9m treo dọc cửa Nhà hát thành phố”.
Đó là thời điểm thành phố Hải Phòng chuẩn bị chào mừng Ngày giải phóng hoàn toàn toàn miền Nam 30-4-1975. Thời gian quá gấp, chỉ có 3 ngày, nhưng với họa sĩ Lê Thái được vẽ tranh Bác Hồ là niềm vinh dự lớn lao. Là người sợ độ cao nên ông không đứng trên giàn giáo để vẽ, quyết định chia đôi tấm bạt vẽ rồi căn chỉnh khớp nối với độ chính xác cao. Ông nói: “Thời ấy làm gì có tấm voan vẽ, vẽ trực tiếp trên vải bạt nặng trịch, nhưng các bức tranh cổ động về Bác rất có hồn”.
Dấu ấn với mái vòm Nhà hát thành phố
Dịp chuẩn bị kỷ niệm 30 năm giải phóng Hải Phòng 13-5-1985, thành phố thực hiện dự án bảo tồn và phục chế Nhà hát thành phố. Các họa sĩ được mời tham gia phần phục chế họa tiết mái vòm nhà hát. Các họa sĩ phải đưa ra mẫu vẽ. Hội đồng tuyển chọn cuối cùng chỉ định họa sĩ Lê Thái, người trước đó nhận nhiệm vụ phục chế phù điêu sân khấu.
Một giàn giáo lớn được dựng để họa sĩ Lê Thái vẽ nguyên mẫu trên nền vẽ cũ còn mờ của trần nhà. Ngày ấy chất liệu vẽ khó tìm, nhưng cả tập thể họa sĩ miệt mài để hoàn thành công trình trong 2 năm. Với mái vòm Nhà hát thành phố, vẽ đến đâu rõ nét đến đó, họa sĩ Lê Thái hoàn thành việc phục chế sau 1 năm. Nhưng xong việc, ông bị đau cổ vài tháng mới khỏi do làm việc trong tư thế gò bó..
Hỏi họa sĩ Lê Thái về việc phục chế Nhà hát thành phố mới đây, ông cho biết: “Mỗi thời kỳ một khác. Hôm nay, người ta đề can lại, làm nhanh hơn, rực rỡ nhưng bức họa chưa thực sự mềm mại, uyển chuyển. Nguyên bản cũ người Pháp vẽ đẹp lắm. 8 lẵng hoa của mái vòm có cả dây leo thanh mảnh mà thời kỳ đó tôi vẽ lại không dễ chút nào. Chính bởi vẽ bằng tay, nét vẽ run run nên nó tình cảm”.
Việt Nam có 3 nhà hát là Nhà hát Lớn Hà Nội, Nhà hát thành phố Hồ Chí Minh và Nhà hát Hải Phòng, được người Pháp đưa vào sử dụng đầu thế kỷ 20. Qua thời gian, các nhà hát được phục chế, Nhà hát thành phố Hải Phòng còn giữ nguyên họa tiết, hoa văn cũ. Điều này là niềm tự hào đối với các họa sĩ đất Cảng, trong đó có Lê Thái, những người “giữ hồn” bên trong nhà hát những năm 1983-1984 và khi nhà hát được phục chế vào cuối những năm 90, đầu 2000, các nhà thầu cố gắng đề can nguyên bản các nét vẽ phục chế của các họa sĩ đất Cảng.
Đỗ Hân
