Trở về quê, đi trên lối mòn của bờ kênh dẫn nước từ quốc lộ vào làng, trong tôi ngập tràn bao cảm xúc khi ngắm hàng cây xoan hai bên đường nở hoa tím biếc. Sắc tím ngăn ngắt của vô vàn những cánh hoa nhỏ xíu kết hợp thành chùm. Rồi vô vàn những chùm hoa tím trên cây, trên nhiều cây xoan bừng sáng góc trời quê hương tôi trong cái màu vẫn được gọi là “thủy chung” ấy.
Hàng xoan già có từ trước khi tôi ra đời. Chúng được trồng tự bao giờ thì ngay cha mẹ tôi, thậm chí ông bà tôi cũng không biết nữa. Chỉ biết rằng bà nội tôi từng kể, ngày bà theo ông nội tôi từ làng khác về làm dâu, hai hàng xoan bên đường to lớn tự bao giờ rồi. Không chỉ riêng tôi, hết thảy những ai sinh ra lớn lên, rồi ra đi từ làng quê, nơi có con đường bờ kênh độc đạo dẫn ra quốc lộ cũng đều gắn bó và có vô vàn kỷ niệm về những hàng xoan ấy. Giai đoạn ấu thơ của mỗi người làng tôi, hàng xoan già đều để lại những dấu ấn riêng. Bọn trẻ trong làng khi đi chăn trâu, cắt cỏ, đi làm đồng thường ẩn mình dưới bóng hàng xoan để trú mưa, trú nắng. Dịp cuối năm, khi mùa đông về cũng là thời khắc hàng xoan thay lá. Bọn trẻ chúng tôi lại hò nhau ra bờ kênh quét lá xoan, nhặt những cành khô nhỏ từ trên cây rụng xuống mang về làm chất đốt nấu cơm, nấu cám, đun nước...
Rời làng lên thành phố học tập đã lâu, không còn hằng ngày qua lại trên bờ kênh nơi có hàng xoan già, nhưng mỗi lần trở lại quê nhà, đi qua bờ kênh với bóng hàng xoan, bao giờ trong tôi cũng nôn nao dâng trào cảm xúc mến thương đến khó tả. Nhất là những dịp gặp mùa hoa xoan nở.
Tôi yêu quê nhà, yêu mùa hoa xoan tím biếc. Chẳng vậy mà ngày trước mỗi khi mùa hoa về, bao giờ qua con đường bờ kênh tôi cũng cùng lũ bạn dừng lại dưới những gốc cây xoan để ngắm nhìn các chùm hoa tím biêng biếc trên cao đung đưa trong gió. Tuyệt vời nhất là khi gió thổi, những cánh hoa xoan mỏng manh bé xíu rơi rụng, rắc xuống đất nhìn tựa cơn mưa hoa đầy huyền hoặc. Những lúc như thế, đầu tóc, quần áo ai cũng đều vương đầy cánh hoa xoan tím. Rồi thì, kỷ niệm về những buổi chơi trò đám cưới giả cùng lũ trẻ trong làng, trong xóm chưa hề mờ phai trong tôi, dẫu có cách nay chừng vài chục năm có lẻ. Đám cưới giả thời con nít sao mà vui tươi, hồn nhiên, khó quên đến vậy, khi hoa xoan là loài hoa chủ đạo trong “lễ cưới” của đám con nít chúng tôi ngày ấy. Hoa xoan được hái trên cây xuống, tết làm vành hoa cài lên đầu cô dâu, bó thành bó lớn để chú rể đón dâu, trao cho cô dâu trước khi rước về nhà mình... Mùa hoa xoan nào chúng tôi cũng chơi trò đám cưới như vậy. Bây giờ, trong số những đứa trẻ cùng thời ngày xưa, không ít đứa trưởng thành, xây dựng gia đình, nhưng tôi chắc, ký ức về những mùa hoa xoan tím biếc tuổi thơ không bao giờ có thể mờ phai.
Xa rồi tuổi thơ. Nay gặp lại sắc tím của mùa hoa xoan không khỏi ngẩn ngơ khi những ký ức tuổi thơ cứ ùa về đầy xúc cảm. Loài hoa của làng quê từ bao đời giản dị, vậy mà mỗi khi ngắm nhìn bất cứ loài hoa tím nào, lại liên tưởng tới hoa xoan, lại nhung nhớ hàng xoan già trên bờ kênh dẫn vào làng, và ao ước được trở về quê đúng mùa cây đơm hoa để được thỏa thích ngắm nhìn, được đắm mình trong sắc tím của những cơn mưa hoa rơi rụng trong gió...
Nguyễn Thị Loan
