Hoài niệm “Làng tôi”

Cũng theo lời kể của họa sĩ Văn Thao, mùa thu năm 1988, Tỉnh ủy, UBND tỉnh Nam Định mời gia đình nhạc sĩ Văn Cao cùng ê - kíp chương trình “Đêm nhạc Văn Cao” do Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam dàn dựng về biểu diễn tại thành phố Nam Định. Lần đầu nhân dân ở thành phố này được thưởng thức trọn vẹn, trực tiếp những ca khúc bất hủ của Văn Cao. Sau đêm diễn, một lãnh đạo của tỉnh đề nghị nhạc sĩ sáng tác cho quê hương Nam Định một bài hát. Nhạc sĩ cười: “Bài hát “Làng tôi” chính là tâm huyết của tôi viết cho quê hương đấy”.

Đêm ấy, về khách sạn Vị Hoàng, họa sĩ Văn Thao hỏi: “Bố sáng tác bài “Làng tôi” trong hoàn cảnh nào?”, thì được nhạc sĩ cho biết, ông viết bài “Làng tôi” dành tặng vợ nhân ngày cưới. Chỉ vì kháng chiến chống Pháp bắt đầu sớm hơn dự định nên nhạc sĩ Văn Cao không tổ chức kịp một đám cưới trang trọng tại Hà Nội dành cho vợ, khiến ông cứ băn khoăn mãi.

Đầu năm 1947, sau Ngày toàn quốc kháng chiến (19-12-1946), nhạc sĩ Văn Cao cùng các văn nghệ sĩ tản cư đi kháng chiến về đóng rải rác tại các thôn xóm thuộc huyện Ứng Hòa, Hà Đông. Trong một lần đi công tác, con đò chở ông xuôi trên sông Đáy, hai bên bờ sông rợp bóng tre xanh dưới nắng chiều bảng lảng. Bỗng một hồi chuông nhà thờ ngân lên… Tiếng chuông khiến tâm hồn nhạy cảm của Văn Cao bồi hồi xao xuyến, đưa ông về với miền quê thân thương đầy ắp những kỷ niệm… Thôn Hào Kiệt, xã Liên Minh, huyện Vụ Bản (Nam Định) - quê hương của Văn Cao lúc đó nằm trong vùng địch tạm chiếm. Quê ông cũng có một dòng sông nhỏ uốn lượn quanh những xóm làng, cao vút những hàng cau, chiều chiều những tiếng chuông từ nhà thờ Trình Xuyên ngân nga trên bầu trời hòa quyện cùng tiếng sáo diều vi vu. Xuôi theo hoài niệm, một nét nhạc bỗng ngân vang theo nhịp “Từng tiếng chuông ban chiều, tiếng chuông nhà thờ rung...” và hình ảnh “… bóng cau với con thuyền một dòng sông...” hiện ra trước mắt. Bài hát “Làng tôi” ra đời như thế, giữa một chiều xuân se lạnh.

Năm 1980, nhạc sĩ Văn Cao được mời sang dự hội thảo âm nhạc tại Cộng hòa Dân chủ Đức (trước đây). Trong lần đến thăm một nhà thờ tại thành phố Dresden, bất ngờ Văn Cao được nghe ban nhạc của nhà thờ hòa tấu bài “Làng tôi”, ông rất cảm động. Hỏi ra mới biết: “Làng tôi” được một số nhà thờ bên Đức sử dụng thường xuyên trong các buổi khai lễ./.