(HPĐT)- Ngành công nghiệp da giày Hải Phòng là một trong các ngành công nghiệp truyền thống, được xác định là nhóm sản phẩm mũi nhọn, với tốc độ tăng trưởng bình quân hằng năm từ 10% - 15%. Để giữ vị thế là một trong những ngành công nghiệp xuất khẩu mũi nhọn, ngành da giày cần nâng cao chất lượng, tận dụng tối đa cơ hội từ các Hiệp định thương mại tự do (FTA)…
Phát triển nhưng còn nhiều “lực cản”
Trên thực tế, Hải Phòng từng được coi là thủ phủ của ngành công nghiệp giày dép, luôn tiên phong, đứng đầu cả nước về phát triển ngành da giày, cũng như kêu gọi đầu tư FDI với các tổ hợp sản xuất giày dép và sản phẩm được tái lập bằng yếu tố đầu tư nước ngoài... Theo Sở Công Thương, hiện nay thị trường xuất khẩu da giày chủ yếu của Hải Phòng là thị trường châu Âu, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc … Thống kê qua công tác cấp Chứng nhận xuất xứ hàng hóa ưu đãi (C/0) của Sở Công Thương, 8 tháng năm 2024, tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng giày dép đi các thị trường có Hiệp định thương mại tự do (FTA) của các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố và một số tỉnh lân cận tăng 8% so với cùng kỳ. Bên cạnh đó, một số thị trường có mức tăng trưởng trên 10% như: Châu Âu (13%), Hàn Quốc (13%), ASEAN (17%), Hongkong (27%)... Kim ngạch xuất khẩu ngành da giày ước đạt 1.150 triệu USD, chiếm 5,01% trong tổng kim ngạch xuất khẩu của thành phố, tăng 11,4% so với cùng kỳ năm 2023.
Có được các kết quả này, Phó giám đốc Sở Công Thương Nguyễn Công Hân cho rằng, hoạt động xuất khẩu giày dép thời gian qua trên địa bàn thành phố có nhiều thuận lợi, trong đó giày dép là mặt hàng truyền thống của Hải Phòng nên tại thành phố sớm hình thành nhiều cơ sở sản xuất với quy mô lớn, thu hút được nhiều nhà đầu tư nước ngoài; hình thành một số ít cơ sở phụ trợ cho ngành giày dép như khuôn mẫu, đế, bao bì… Đặc biệt, nhờ tận dụng tốt ưu đãi thuế quan từ Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), thị trường xuất khẩu da giày chủ yếu của Hải Phòng là khu vực châu Âu, tiếp đến là Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc và New Zealand...
Dù vậy, theo Phó giám đốc Sở Công Thương Nguyễn Công Hân, ngành da giày cũng đang gặp nhiều thách thức, trong đó có việc doanh nghiệp khó tự chủ trong tìm kiếm nguồn cung nguyên phụ liệu, bị phụ thuộc hoặc bị chỉ định bởi đối tác nhập khẩu. Thậm chí là thiếu thông tin và quy định của nước ngoài trong đó có các yếu tố liên quan đến tận dụng các Hiệp định FTA và khó khăn trong xây dựng thương hiệu. Ngoài ra, phần lớn các doanh nghiệp giày da vẫn đang làm gia công cho các hãng giày dép nước ngoài, giày dép thương hiệu Việt xuất khẩu còn ít, tỷ lệ nội địa thấp nên có giá trị gia tăng chưa cao. Thiết bị công nghệ của ngành da giày mới ở mức trung bình, chủ yếu được nhập khẩu từ Đài Loan (65,79%), Trung Quốc (23,68%) và một tỷ lệ nhỏ từ Nhật Bản, Đức, Ý.
Hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng FTA
Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Da giày và Túi xách Việt Nam (Lefaso) Phan Thị Thanh Xuân thông tin: Ngành da giày đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn. Nhiều quốc gia nhập khẩu giày dép lớn đưa ra hàng loạt yêu cầu mới về việc nhập khẩu các sản phẩm có trách nhiệm về xã hội và môi trường ngày càng cao. Điển hình như châu Âu, từ tháng 3-2024, thị trường này bắt đầu đưa ra các yêu cầu mới như thiết kế sinh thái với các thiết kế bền vững. Hay như vấn đề truy xuất và minh bạch chuỗi cung ứng. Nếu nhập khẩu nguyên liệu từ nước ngoài, doanh nghiệp sẽ phải minh bạch toàn bộ quá trình sản xuất tại khu vực sản xuất. Những chính sách thay đổi của thị trường nhập khẩu sẽ có tác động mạnh mẽ tới các doanh nghiệp trong ngành. Do đó, các quốc gia xuất khẩu, trong đó có Việt Nam, cần nhanh chóng cải thiện và minh bạch thông tin chuỗi cung ứng sản phẩm bắt đầu từ khâu nguyên liệu, sản xuất bền vững hướng đến kinh tế tuần hoàn, có trách nhiệm với xã hội và môi trường.
Với mục tiêu duy trì, phát triển hiệu quả, bền vững ngành da giày Hải Phòng theo mô hình kinh tế tuần hoàn, Sở Công Thương vừa phối hợp Vụ Chính sách Thương mại đa biên (Bộ Công Thương) tổ chức “Tọa đàm trao đổi trực tiếp với lãnh đạo các doanh nghiệp tại các tỉnh, thành phố về hệ sinh thái tận dụng các FTA, trong đó có Hiệp định EVFTA trong lĩnh vực da giày tại Hải Phòng”. Tại đây, đại diện của cơ quan quản lý nhà nước cấp Trung ương, địa phương, Hiệp hội Da - Giày - Túi xách Việt Nam và lãnh đạo của các doanh nghiệp/ tổ chức hoạt động trong lĩnh vực da giày cùng chia sẻ về những vấn đề tồn tại chủ yếu của ngành da giày; mục tiêu, cách thức kết nối, vai trò, lợi ích của các bên tham gia và cách thức hoạt động của hệ sinh thái hỗ trợ các doanh nghiệp tận dụng các FTA; tiêu chí tham gia, những khó khăn khi xây dựng Hệ sinh thái tận dụng các FTA; lộ trình và các bước thực hiện xây dựng Hệ sinh thái tận dụng các FTA...
Phó vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương) Ngô Chung Khanh cho biết: Để khắc phục và cải thiện những bất cập trên cũng như tạo đòn bẩy, thúc đẩy phát triển và tháo gỡ khó khăn trong kết nối chuỗi sản xuất, xuất khẩu của ngành da giày... cần tăng cường xây dựng kết nối chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý trung ương; cơ quan quản lý địa phương; các doanh nghiệp, hiệp hội, tổ chức; các bên cung cấp nguyên liệu, bên sản xuất... Từ đó, xây dựng hệ sinh thái tận dụng FTA cho ngành da giày cũng như các địa phương vốn có thế mạnh đối với mặt hàng này. Việc xây dựng hệ sinh thái tận dụng các FTA giúp doanh nghiệp tối ưu hóa lợi ích FTA (trong đó có Hiệp định EVFTA); xây dựng văn hóa kết nối, hợp tác; thúc đẩy hợp tác giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Lãnh đạo Vụ Chính sách thương mại đa biên khẳng định, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục đồng hành với Hiệp hội và các doanh nghiệp trong ngành da giày để kịp thời tháo gỡ hoặc tham mưu với cấp có thẩm quyền giải quyết những vướng mắc, khó khăn của doanh nghiệp trong hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu. Đồng thời, nghiên cứu, tham mưu cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới những cơ chế, chính sách nhằm khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi, thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp nói chung và ngành da giày nói riêng, góp phần đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Bài và ảnh: LÊ HIỆP
