Hoạt động khai thác nước ngầm: Quản lý, kiểm soát chặt chẽ hơn

Lỗ khoan nước ngầm ở huyện Cát Hải được ngành chức năng quản lý, kiểm tra thường xuyên.

Mực nước ngầm bị giảm sút

Mực nước ngầm ở các tỉnh, thành phố ven biển, trong đó có Hải Phòng đang hạ xuống mức báo động- đây là cảnh báo của Trung tâm Quy hoạch và điều tra Tài nguyên nước quốc gia (Bộ Tài nguyên và Môi trường) vừa đưa ra.

Tổng trữ lượng nước ngầm có thể khai thác của toàn thành phố là 244,1 nghìn m3/ngày. Trong đó, khu vực Thủy Nguyên là hơn 4,1 nghìn; quận Kiến An là 115,2 nghìn m3; Tiên Lãng-Vĩnh Bảo là 110,89 nghìn m3. Tuy nhiên, hiện nay, chất lượng, trữ lượng nguồn nước ngầm của thành phố bị sụt giảm mạnh. Sở Tài nguyên-Môi trường có kết quả kiểm tra chất lượng nước ngầm tại một số vị trí trên địa bàn thành phố cho thấy nước ngầm bị ô nhiễm về vi sinh với nồng độ coliform, ecoli vượt ngưỡng cho phép. Nguồn nước ngầm trên địa bàn huyện Tiên Lãng có mức độ ô nhiễm nhiều nhất, với nồng độ chất hữu cơ, kim loại khá cao. Tại huyện Cát Hải, nước có dấu hiệu ô nhiễm về vật lý (như trong nguồn nước có mảnh nhựa, gỗ…); nước ngầm tại quận Đồ Sơn có dấu hiệu ô nhiễm về dinh dưỡng. Nước ngầm ở quận Kiến An được đánh giá có chất lượng tốt nhất của thành phố, nhưng quan trắc 2 vị trí nước ngầm thì một có nồng độ coliform vượt quy chuẩn cho phép. Cùng với đó, nước ngầm ở nhiều khu vực thuộc các huyện: Thủy Nguyên, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo hạ xuống dưới âm  8m. Hiện nay, nước ngầm chỉ còn được khai thác ở khu vực Kiến An. Tại các địa bàn Thủy Nguyên, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo nước ngầm chỉ có thể khai thác với quy mô nhỏ lẻ.

 Có tình trạng này là do nhiều năm qua, việc khai thác nước ngầm còn thả nổi, khai thác tràn lan, không theo quy hoạch. Thời gian qua, trên địa bàn thành phố có hơn 61 nghìn giếng khoan, hơn 250 lỗ khoan công nghiệp lấy nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt. Nhiều giếng khoan lắp đặt không đúng quy trình, không cách ly tốt với tầng chứa nước, làm gia tăng sự ô nhiễm. Đáng chú ý, tình trạng khai thác tràn lan, không quan tâm về chất lượng và tác động của việc khai thác đối với nguồn nước khá phổ biến. Ví dụ, nước ngầm ở tầng phía trên khu vực phía nam sông Cấm và bắc sông Văn Úc chủ yếu là nước lợ, dải nam sông Văn Úc có đến 50% nước nhạt và 50% nước lợ không phù hợp khai thác sử dụng cung cấp nước; đặc biệt việc khai thác nước ở khu vực này rất dễ làm nhiễm mặn nguồn nước nước. Nhưng nhiều năm qua, ở những khu vực này, nhiều hộ gia đình vẫn khoan, đào giếng để lấy nước sinh hoạt. Điều đó càng làm gia tăng mức độ ô nhiễm, nhiễm mặn nguồn nước ngầm.

Tình hình trên cho thấy, việc khai thác nước ngầm phục vụ sinh hoạt, phát triển kinh tế-xã hội là cần thiết, nhưng cần phải được kiểm soát chặt chẽ hơn.

Xác định biện pháp quản lý phù hợp từng khu vực.

Để giảm thiểu nhiễm mặn các tầng đất ngầm chứa nước và bảo vệ dự trữ nguồn nước, Sở Tài nguyên-Môi trường triển khai đề án khoanh định vùng hạn chế, vùng phải đăng ký khai thác nước dưới đất. Đề án có các nội dung điều tra, đánh giá, xác định ngưỡng giới hạn khai thác của nước ngầm, các tầng chứa nước ở các khu vực trên địa bàn thành phố; trên cơ sở đó xây dựng các tiêu chí xác định khu vực hạn chế khai thác; khu vực cho phép khai thác nhưng có biện pháp quản lý, kiểm soát chặt chẽ; ngưỡng khai thác cho phép đối với từng khu vực, bảo đảm việc khai thác không vượt quá giới hạn cho phép.

Đối với các khu vực hạn chế, sẽ dừng toàn bộ mọi hoạt động khai thác nước dưới đất hiện có và thực hiện xử lý, trám lấp giếng theo quy định. Những khu vực liền kề khu vực hạn chế sẽ không cấp phép để xây dựng thêm công trình khai thác nước dưới đất mới.  Trường hợp công trình không có giấy phép, bên cạnh việc xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật còn phải dừng hoạt động khai thác và thực hiện việc xử lý, trám lấp giếng theo quy định. Theo đó, những khu vực dọc cửa sông, ven biển, có đặc điểm tầng chứa nước bị nhiễm mặn hoặc tầng chứa nước mỏng hạn chế tối đa việc cấp phép các công trình khai thác nước ngầm tại đây. Cùng với đó, Sở Tài nguyên-Môi trường  cũng khuyến cáo hạn chế sử dụng các công trình khai thác nước đơn lẻ, ưu tiên khai thác nước tập trung bằng các giếng khoan công nghiệp, áp dụng kỹ thuật, công nghệ tiên tiến cả trong khâu khai thác và kiểm soát nước dưới đất.

Với những giải pháp đề ra trong đề án góp phần kiểm soát, ngăn ngừa các yếu tố bất lợi đến chất lượng nguồn nước ngầm; góp phần sử dụng bền vững, vừa khai thác nhưng vẫn duy trì hiệu quả trữ lượng và chất lượng nguồn nước.

Đề án dự kiến vùng hạn chế khai thác nước gồm các khu vực: từng xảy ra sự cố sụt, lún đất; có độ mặn, có hàm lượng tổng chất rắn hòa tan từ 1.500 mg/ltrở lên;có bãi chôn lấp chất thải rắn tập trung theo quy hoạch, xây dựng và bảo vệ môi trường; khu vực có giếng khai thác nước dưới đất bị ô nhiễm, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người và sinh vật mà chưa có giải pháp công nghệ để xử lý để bảo đảm đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước ăn uống, sinh hoạt; khu vực có nghĩa trang tập trung./.