Hoạt động livestream trên mạng xã hội: Đến lúc siết chặt quản lý

- Một trong những nội dung của dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 72/NĐ-CP năm 2013 của Chính phủ được dư luận quan tâm là siết lại công tác quản lý hoạt động livestream trên mạng xã hội. Quan điểm của luật sư về vấn đề này như thế nào?

- Thời gian qua, trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp, hoạt động livestream trên các nền tảng mạng xã hội phát triển “nở rộ”, trở thành phương thức được nhiều người bán hàng online sử dụng để tiếp cận khách hàng. Cùng với đó, nhiều nghệ sĩ, người nổi tiếng cũng sử dụng tính năng này để gia tăng tương tác, tiếp cận với công chúng, người hâm mộ. Bên cạnh những tác dụng tích cực, việc khai thác tính năng này của các mạng xã hội thời gian qua cũng bộc lộ nhiều vấn đề bất cập.

Hoạt động livestream trên các nền tảng mạng xã hội nếu không được quản lý có thể phát sinh những biến tướng, hệ quả xấu với phạm vi ảnh hưởng rất rộng. Vì vậy, việc Bộ Thông tin – Truyền thông xây dựng dự thảo Nghị định về quản lý hoạt động livestream trên mạng xã hội là rất cần thiết.

- Theo dự thảo, hoạt động livestream trên mạng xã hội sẽ được đưa vào quản lý như thế nào?

- Tại dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 72, quy định chỉ các mạng xã hội được Bộ Thông tin và Truyền thông cấp giấy phép mới được quyền cung cấp dịch vụ livestream hoặc các dịch vụ có phát sinh doanh thu. Đồng thời, các tài khoản, trang cộng đồng, kênh nội dung trên mạng xã hội trong nước hoặc mạng xã hội nước ngoài cung cấp xuyên biên giới vào Việt Nam có lượng người theo dõi/đăng ký từ 10.000 lượt trở lên, dù có livestream hay không đều phải báo cáo với cơ quan có thẩm quyền. Còn với các tài khoản, trang cộng đồng, kênh nội dung trên mạng xã hội trong nước hoặc mạng xã hội nước ngoài cung cấp xuyên biên giới vào Việt Nam có lượng người theo dõi/đăng ký dưới 10.000 lượt hoạt động bình thường thì không phải báo cáo thông tin liên hệ, nhưng nếu muốn livestream hoặc tham gia các dịch vụ có phát sinh doanh thu dưới mọi hình thức thì phải thông báo.

Dự thảo sửa đổi cũng đưa ra giới hạn đối với livestream vi phạm pháp luật là phải thực hiện việc ngăn chặn, gỡ bỏ chậm nhất là 3 giờ kể từ thời điểm có yêu cầu của cơ quan chức năng. Mạng xã hội đa dịch vụ sẽ phải gỡ bỏ các dịch vụ, nội dung chuyên ngành vi phạm pháp luật theo yêu cầu của cơ quan quản lý có thẩm quyền. Trường hợp không tuân thủ, cơ quan quản lý có quyền yêu cầu dừng hoạt động/tạm đình chỉ tên miền của toàn bộ nền tảng mạng xã hội đa dịch vụ cho đến khi mạng xã hội thực hiện các yêu cầu gỡ bỏ nội dung vi phạm.

- Theo ông, để đưa hoạt động này vào khuôn khổ quản lý đạt hiệu quả cao cần giải pháp gì?

- Dự thảo lấy mốc 10.000 lượt người theo dõi/đăng ký các tài khoản, trang để làm căn cứ quy định quản lý. Tuy nhiên, trên thực tế, việc xác định lượt người theo dõi/đăng ký trên không gian mạng hiện nay khó kiểm soát. Có những trang lượng người theo dõi/đăng ký thể hiện rất lớn, hơn 10.000 nhưng số lượng người thực tế theo dõi/đăng ký theo dõi sau khi loại các tài khoản ảo chỉ được vài nghìn. Trong khi đó, có những trang, tài khoản có tới 8.000 lượt người theo dõi/đăng ký thực tế, không phải tài khoản ảo. Rõ ràng, tác động tới dư luận của các trang, tài khoản có 8.000 lượt người theo dõi/đăng ký sẽ lớn hơn trang có 10.000 lượt theo dõi kể trên. Theo quy định tại dự thảo, trang, tài khoản 8.000 lượt người theo dõi/đăng ký lại không phải cung cấp thông tin liên hệ với các cơ quan chức năng. Bên cạnh đó, việc bổ sung giấy phép, thông báo hoạt động của nhà mạng cung cấp dịch vụ cũng làm phát sinh “giấy phép con”, ảnh hưởng tới sự phát triển thương mại điện tử ở nước ta. Cơ quan quản lý nhà nước cũng cần tính toán tới tính khả thi của cơ chế quản lý đối với hoạt động cung cấp thông tin công cộng xuyên biên giới, bởi thực tế, chúng ta có những quy định xử lý các hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác nhưng khi vi phạm xảy ra, việc xử lý, khắc phục hậu quả vẫn rất chậm chễ.

- Trân trọng cảm ơn luật sư!