Hoạt động sản xuất - kinh doanh thực phẩm: Siết chặt quản lý từ cấp xã

Công nhân làm việc tại cơ sở sản xuất bánh Thanh Tùng, xã Thủy Đường (huyện Thủy Nguyên).

Số cơ sở bị xử phạt vi phạm hành chính quá ít

Phường Thượng Lý (quận Hồng Bàng) có 156 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, trong đó có 1/3 số cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố. Trong Tháng hành động về bảo đảm ATTP năm 2021 (từ ngày 15-4 đến 15-5), Đoàn kiểm tra liên ngành của phường, kiểm tra nhắc nhở và xử lý 3 cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố gồm 2 quán cháo dinh dưỡng cho trẻ nhỏ và quán bánh đa ăn sáng. “3 đơn vị này bị xử phạt hành chính 1,5 triệu đồng (mỗi cơ sở 500 nghìn đồng) do không thực hiện đúng quy định giãn cách xã hội phòng, chống dịch COVID-19 và thử mẫu trên bát đũa không bảo đảm vệ sinh ATTP”, Trạm trưởng Trạm Y tế phường Thượng Lý Trịnh Thị Thu Hà cho biết.  

Theo số liệu báo cáo của quận, huyện gửi về Ban Chỉ đạo liên ngành ATTP thành phố, trong Tháng hành động về ATTP năm 2021, toàn thành phố kiểm tra 3.091 cơ sở, chủ yếu ở tuyến xã, huyện và trước ngày 30-4. Tuy nhiên, phường Thượng Lý là địa phương duy nhất trên địa bàn thành phố thực hiện xử phạt vi phạm hành chính về ATTP. Những năm trước đó, số cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm thuộc phân cấp quản lý tuyến xã cũng không nhiều. Cụ thể, Tháng hành động năm 2019 có 2 địa phương gồm quận Hồng Bàng và quận Ngô Quyền xử phạt 16 cơ sở trên tổng số 7.766 cơ sở được kiểm tra. Tháng hành động năm 2020, không cơ sở nào bị xử lý vi phạm với lý do không tổ chức thanh, kiểm tra, tập trung cao công tác phòng, chống dịch COVID-19.

Trong khi dư luận bày tỏ bất an về chất lượng an toàn vệ sinh thực phẩm, nhất là các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm thuộc phân cấp  tuyến xã quản lý (dưới 50 suất ăn), trong đó lo ngại nhất là chất lượng thức ăn đường phố và các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, nhưng vì sao số lượng cơ sở bị xử lý vi phạm lại thấp như vậy? Theo lãnh đạo Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm thành phố, lực lượng làm công tác ATTP tại cấp xã còn thiếu và yếu, không tương ứng với số cơ sở thuộc phân cấp quản lý. Theo các quy định hiện hành, nhiệm vụ quản lý, tham mưu về ATTP ở tuyến xã được giao công chức Văn hóa - Xã hội kiêm nhiệm, thay thế vai trò trước đây của trạm y tế. Với khối lượng công việc lớn và phức tạp, công chức Văn hóa - Xã hội cấp xã kiêm nhiệm không đủ thời gian và năng lực để quản lý cả 2 mảng văn hóa và ATTP trên địa bàn. Vì vậy, hầu hết ở tuyến xã, mảng ATTP bị buông lỏng, không bảo đảm về công tác quản lý. Trong khi đó, kinh phí cho hoạt động bảo đảm ATTP tại tuyến xã như tuyên truyền, kiểm tra, xét nghiệm mẫu còn hạn hẹp. Việc kiểm soát thực phẩm từ thịt gia súc, gia cầm và sản phẩm từ thịt gia súc, gia cầm còn gặp nhiều khó khăn do chưa có điểm giết mổ tập trung ở phần lớn các quận, huyện. Nguồn thực phẩm bày bán tại các chợ hạng 2, hạng 3, chợ cóc hầu như chưa được kiểm soát, quản lý về nguồn gốc, chất lượng... do lực lượng thanh, kiểm tra mỏng.

Bố trí nhân lực, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn phù hợp

Để nâng cao hiệu quả công tác bảo đảm ATTP tuyến xã, phường, thị trấn, Sở Y tế - cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo liên ngành thành phố về ATTP đề nghị Bộ Nội vụ xem xét, sửa đổi quy định về phân công công chức Văn hóa - Xã hội xã, phường, thị trấn kiêm nhiệm vụ theo dõi công tác ATTP. Thực tế cho thấy, do làm việc kiêm nhiệm (không có phụ cấp), không tạo được động lực cho người làm việc. Đồng thời các sở, ngành thường xuyên tổ chức các lớp bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ quản lý chất lượng ATTP và nghiệp vụ thanh, kiểm tra cho những cán bộ được phân công theo dõi ATTP tại cấp xã.

Trước đó, thành phố thí điểm tổ chức các lớp tập huấn và triển khai thanh tra chuyên ngành ATTP tại huyện, quận, xã, phường, thị trấn. Tuy nhiên, công tác triển khai gặp nhiều khó khăn bởi thời gian đào tạo, tập huấn ngắn trong khi lượng kiến thức nhiều, chưa kể cần kinh nghiệm thanh, kiểm tra thực tế. “Do quy trình thanh tra chặt chẽ, phức tạp, nên các đơn vị gặp khó khăn khi thực hiện, nhất là tuyến xã còn dè dặt trong giai đoạn đầu triển khai. Số cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm chủ yếu là các cơ sở nhỏ lẻ, thường xuyên biến động...  gây khó khăn cho việc thanh tra chuyên ngành ATTP và xử lý vi phạm hành chính. Tâm lý “làng xóm, họ hàng” làm hạn chế kết quả xử lý vi phạm hành chính...”, Phó chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Nguyễn Xuân Chiến cho biết.

Bên cạnh đó, trong quá trình tổ chức thanh, kiểm tra công tác bảo đảm ATTP ở tuyến xã, nhiều cán bộ cơ sở phản ánh thiếu phương tiện và kinh phí lấy mẫu xét nghiệm. Thành phố sớm xây dựng khu giết mổ tập trung tại các quận, huyện; tuyên truyền, vận động những cơ sở giết mổ nhỏ lẻ đưa gia súc, gia cầm vào khu giết mổ tập trung, những trường hợp không chấp hành đề nghị xử lý theo quy định của pháp luật./.