(HPĐT)- Chúng ta biết rằng, bất luận ai trên đời này, muốn giỏi giang, tinh thông mọi việc đều phải bắt đầu từ việc học. Học là một quá trình thu nhận kiến thức, luyện tập kỹ năng do người khác truyền lại. “Người khác” ở đây có thể là thầy, cô giáo, những người trực tiếp truyền thụ kiến thức cho chúng ta trên ghế nhà trường (Không thầy đố mày làm nên). Hoặc có thể là bạn bè, những người cùng trang lứa, cùng nguyện vọng, cùng sở thích, họ là nguồn thông tin quý giá cho ta mở mang đầu óc (Học thầy chẳng tầy học bạn; Thua thầy một vạn, không bằng thua bạn một li). Hoặc có thể là những người chung quanh ta: Bố mẹ, anh em, hàng xóm láng giềng, ngoài xã hội (Bác Hồ từng căn dặn mọi người là phải biết “học lẫn nhau và học nhân dân)… Có thể nói rất nhiều người, nhiều nguồn giúp cho sự học của chúng ta.
![]()
Có một câu tục ngữ rất gần gũi với sự học. Đó là “học một, biết mười”. Câu nói có vẻ như hơi phi lý, vì thường thường ta “học sao biết vậy”, “học đâu biết đó” chứ làm sao có chuyện “học một chuyện, biết mười chuyện”? Câu tục ngữ này là một tổng kết, một bài học, một lời khuyên của cha ông ta về việc học đấy các bạn ạ.
Bởi theo phương châm “lấy người học làm trung tâm” thì chính học sinh - những người đi học - là chủ thể tiếp nhận kiến thức. Sự tiếp nhận này không thể thụ động, bảo sao làm vậy như kiểu “cầm tay chỉ việc” mà phải biết lĩnh hội kiến thức, biến kiến thức thành sở hữu riêng mình. Có thế các em mới biết vận dụng vào cuộc sống. Học đi đôi với hành mà. Ví dụ như học tiếng Việt, học lời nói cha ông xưa, mà khi nói năng, viết lách lại lúng túng, không biết dùng từ ngữ, câu văn sao cho rõ ràng, rành mạch thì đó chỉ là nhắc lại kiến thức người khác một cách thô thiển, vụng về. Học thế có khác nào “chữ thầy, trả thầy”. Chính vì vậy, muốn nâng cao chất lượng, việc học rất cần có phương pháp. Kiến thức đâu chỉ nằm gọn trong một bài, một cuốn sách. Kiến thức là chân trời mở. Nó ở khắp mọi nơi và nếu ta biết cách, ta sẽ nhanh chóng tìm hiểu, thu lượm thành “kho tàng kiến thức” riêng ta.
Từ nhà ra sân/ Từ sân ra ngõ/ Mỗi một bước đi/ Bao điều mới lạ. Rõ ràng, từ khung cửa nhà ta “nhìn ra thế giới”, ta sẽ nhận chân được bao điều mới lạ của cuộc sống muôn màu. Học là một quá trình “tổng hòa nhận thức” để có một kiến thức sâu và rộng. “Học một, biết mười” chính là một bài học rất chí lý cho mỗi học sinh cắp sách tới trường.
Bao nhiêu kiến thức trên đời
Là nhờ học một, biết mười đó em!
PGS.TS PHẠM VĂN TÌNH