Tạo điều kiện thuận lợi cho người học
Đào tạo nghề công nghệ ô tô tại Trường cao đẳng Hàng hải 1.
Ngày 28-5-2020, Thủ tướng Chính phủ có Chỉ thị số 24 về “đẩy mạnh phát triển nhân lực có kỹ năng nghề, góp phần nâng cao năng suất lao động và tăng năng lực cạnh tranh quốc gia trong tình hình mới”. Trong đó, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội (LĐ-TBXH) đề xuất, thí điểm đào tạo trình độ cao đẳng cho học sinh tốt nghiệp THCS. Trước đó, ngày 7-3-2019, Bộ LĐ-TBXH ban hành Thông tư số 07 với nhiều điểm mới, tạo điều kiện cho các trường cao đẳng, trung cấp tuyển sinh. Luật Giáo dục nghề nghiệp (Luật số 18-văn bản hợp nhất), có hiệu lực từ 1-7-2020, quy định cụ thể công tác tuyển sinh, định hướng nghề nghiệp. Đây là hệ thống, văn bản pháp luật quy định, hướng dẫn về công tác giáo dục nghề nghiệp (GDNN) tạo thuận lợi cho hệ thống GDNN trong công tác tuyển sinh và đào tạo nghề.
Theo quy định, từ năm 2020, học sinh tốt nghiệp THCS có quyền đăng ký hệ đào tạo cao đẳng chính quy, thay vì phải học qua trình độ trung cấp rồi mới tiếp tục đăng ký liên thông học cao đẳng. Thông tin này được nhiều cha mẹ và học sinh quan tâm, bởi giải quyết được 2 vấn đề: tay nghề và bằng cấp. Tuy nhiên, nhiều người còn băn khoăn về khối lượng kiến thức văn hóa THPT mà người học phải tích lũy để học trình độ cao đẳng, vì đến nay Bộ Giáo dục - Đào tạo chưa ban hành quy định hướng dẫn. Trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội về vấn đề này, mới đây ngày 12-6, Bộ trưởng Bộ Giáo dục - Đào tạo Phùng Xuân Nhạ cho biết, Bộ có kế hoạch soạn thảo và ban hành thông tư quy định khối lượng kiến thức văn hóa THPT trong cơ sở GDNN trong năm 2020. Đến nay, Bộ đang hoàn thiện dự thảo và sẽ được lấy ý kiến vào tháng 7-2020, dự kiến ban hành vào tháng 9 để kịp áp dụng từ năm học 2020-2021.
Thực tế cách đây vài năm, một số trường cao đẳng, trung cấp trên địa bàn thành phố triển khai đào tạo trung cấp nghề, tuyển học sinh tốt nghiệp THCS. Theo đó, các em có 2 lựa chọn, một là chỉ học nghề, sau 2 năm tốt nghiệp; hai là vừa học văn hóa, vừa học nghề trong thời gian 3 năm. Đối với học sinh vừa học văn hóa, vừa học nghề khi tốt nghiệp các em sẽ được cấp bằng trung cấp nghề và bằng tốt nghiệp THPT. Sau khi các em tốt nghiệp hệ 3 năm 2 bằng, nếu có nhu cầu sẽ học liên thông 1 năm nữa để đạt trình độ cao đẳng. Còn theo quy định mới được sửa đổi, bổ sung, các em có thể đăng ký ngay từ khi bắt đầu vào học với trình độ cao đẳng. Đây là những quy định tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các học sinh lựa chọn học nghề theo năng lực, sở thích và nhu cầu.
Bài toán kinh tế phù hợp với nhiều người
Tiến sĩ Khiếu Hữu Triển, Hiệu trưởng Trường cao đẳng VMU (Đại học Hàng hải Việt Nam) phân tích: “Việc học sinh tốt nghiệp THCS học nghề ngay sẽ rút ngắn đáng kể thời gian có tay nghề để tham gia thị trường lao động”. Bởi nếu chỉ học nghề, sau 2 năm các em có bằng trung cấp; nếu học cả văn hóa để có bằng THPT thì mất 2,5-3 năm là có thể đi làm. Khi đó ở vào độ tuổi 18 -19, các em có thể gia nhập thị trường lao động và có thu nhập ổn định. So sánh với học sinh tốt nghiệp THPT mới đi học trung cấp, cao đẳng nghề, các em đi làm sớm 2-2,5 năm, nghĩa là trong khi các bạn tốt nghiệp THPT bắt đầu học nghề, các em đã có thể có thu nhập từ công việc. Một lợi ích khác khi học trung cấp nghề ngay sau tốt nghiệp THCS là học sinh được miễn tiền học nghề trong toàn bộ khóa học, chỉ phải đóng tiền học văn hóa nếu học đồng thời văn hóa.
Hiệu trưởng Trường trung cấp Kỹ thuật nghiệp vụ Hải Phòng Lã Đình Kế nhận xét: “Làm một bài toán kinh tế, sau khi học hết lớp 9, học sinh học 3 năm để có 2 bằng: trung cấp nghề và THPT. Trong 3 năm đó, các em được miễn học phí học nghề khoảng 20-30 triệu đồng tùy theo ngành nghề đào tạo. Chưa kể khi ra trường, học sinh học nghề không lo thiếu việc làm. So với học sinh tốt nghiệp THPT đi học nghề, học sinh tốt nghiệp THCS học nghề tiết kiệm và có thể làm ra hàng trăm triệu đồng khi ở cùng độ tuổi”.
Khảo sát thực hiện năm 2019 của một số trường cao đẳng, trung cấp trên địa bàn thành phố như: cao đẳng Du lịch Hải Phòng, cao đẳng Giao thông vận tải Trung ương 2, cao đẳng VMU, trung cấp Kỹ thuật Nghiệp vụ Hải Phòng… cho thấy, thu nhập trung bình của học sinh, sinh viên sau khi ra trường 6-8 triệu đồng/tháng. Những ngành nghề xã hội đang có nhu cầu cao như về điện công nghiệp, điện lạnh, công nghệ ô tô, hàn, cắt gọt kim loại, logicstics, du lịch… 90% trở lên học sinh, sinh viên tìm được việc làm trong 6 tháng đầu tốt nghiệp. Thậm chí, nhiều học sinh, sinh viên năm cuối đã được doanh nghiệp săn đón, mời chào.
Lợi ích của học nghề sau THCS đã rõ, song rất cần sự phân luồng hiệu quả hơn nữa khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành Giáo dục và ngành Lao động- Thương binh và Xã hội, nhất là làm tốt công tác truyền thông thay đổi và nâng cao nhận thức của cha mẹ và học sinh về học nghề.
Bài và ảnh: Huyền Chi
