(HPĐT)- Cuối tuần qua, hơn 450 đại biểu gồm nguyên thủ nhiều quốc gia, bộ trưởng, người đứng đầu các tổ chức quốc tế và phi chính phủ, đại diện của ngành công nghiệp, truyền thông, giới nghiên cứu và xã hội dân sự tham dự Hội nghị An ninh Munich (MSC) 2024 nhằm thảo luận chuyên sâu về chính sách an ninh toàn cầu. Với chủ đề “Hòa bình thông qua đối thoại”, hội nghị nhằm đối thoại và hòa giải giữa các quốc gia.
Phiên thảo luận tại Hội nghị An ninh Munich 2024. Ảnh: AFP
Xây dựng trật tự toàn cầu mới
Chương trình chính của hội nghị là các thách thức an ninh toàn cầu, trong đó có tương lai của quản trị toàn cầu và chủ nghĩa đa phương, an ninh khí hậu, an ninh hạt nhân, di cư và tương lai của trí tuệ nhân tạo (AI). Phát biểu tại MSC, Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) António Guterres kêu gọi cộng đồng quốc tế xây dựng trật tự thế giới mới vì tất cả mọi người. Tổng Thư ký António Guterres nói rằng cơ chế quản trị toàn cầu theo mô hình hiện nay đang làm gia tăng tình trạng chia rẽ. Thế giới đang đối mặt với những thách thức hiện hữu, nhưng cộng đồng quốc tế lại bị phân tán và chia rẽ sâu sắc nhất trong 75 năm qua.
Theo Tổng Thư ký Guterres, nếu các quốc gia hoàn thành nghĩa vụ quốc tế của mình theo Hiến chương LHQ, tất cả người dân trên thế giới đều được sống trong hòa bình và phẩm giá. Tuy nhiên, nhiều chính phủ không thực hiện những cam kết này và hàng triệu dân thường đang phải trả những cái giá khủng khiếp, số người phải chạy nạn trên thế giới đang tăng cao kỷ lục. Ông Guterres cho rằng tình hình ở dải Gaza là minh chứng rõ ràng cho thấy sự bế tắc trong quan hệ toàn cầu, mức độ thương vong và tính chất hủy diệt của cuộc xung đột tại đây thực sự gây choáng váng. Trong khi đó, chiến tranh lan rộng toàn bộ khu vực và ảnh hưởng đến thương mại toàn cầu. Đề cập tới xung đột giữa Nga và Ukraine, nhà lãnh đạo LHQ nhấn mạnh “cần một nền hòa bình bền vững và công bằng cho cả Ukraine, cho Nga và thế giới. Đó là một nền hòa bình phù hợp với Hiến chương LHQ và luật pháp quốc tế, trong đó thiết lập nghĩa vụ tôn trọng sự toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia có chủ quyền”.
Tầm nhìn và ý tưởng mới đối với trật tự toàn cầu là một trong những khẩu hiệu của hội nghị an ninh lần thứ 60 này, dựa trên quan điểm không nên có "người thắng" hay "kẻ thua" giữa các quốc gia trên thế giới mà thay vào đó, mỗi quốc gia đều có thể hưởng lợi từ hợp tác quốc tế. Đó là lý do tại sao Hội nghị An ninh Munich 2024 mời đại diện từ các quốc gia Nam bán cầu, vốn là các nước thuộc địa cũ và đang phát triển, bên cạnh các đại biểu truyền thống từ các quốc gia công nghiệp hóa phương Tây. Các đại biểu đến từ châu Á, châu Phi hay Nam Mỹ đều tham gia thảo luận, khiến hội nghị năm nay trở thành diễn đàn đa dạng và công bằng hơn.
Không gian đối thoại và hòa giải
Kể từ khi được hình thành cách đây 60 năm, MSC là diễn đàn hàng đầu thế giới về chính sách an ninh quốc tế, là nơi hình thành các sáng kiến ngoại giao nhằm giải quyết những mối quan ngại an ninh cấp bách nhất của thế giới.
Bên cạnh các phiên hội nghị chính thức, MSC 2024 có khoảng 200 sự kiện bên lề rất đáng chú ý. Trong đó, cuộc gặp song phương giữa Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken và người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị được cộng đồng quốc tế quan tâm, diễn ra trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực tăng cường tiếp xúc cấp cao sau thời gian dài căng thẳng trong nhiều vấn đề. Thông cáo của Bộ Ngoại giao hai nước cho biết, hai quan chức ngoại giao hàng đầu của Mỹ và Trung Quốc thảo luận một loạt vấn đề chiến lược, gồm duy trì liên lạc song phương, tham vấn trong những lĩnh vực quan trọng cũng như các vấn đề khu vực, quốc tế cùng quan tâm. Cuộc gặp này có thể mở đường cho cuộc điện đàm giữa lãnh đạo hai nước trong thời gian tới.
Phát biểu với báo giới bên lề hội nghị, Ngoại trưởng Israel Katz cam kết hợp tác với Ai Cập để đối phó với làn sóng người tị nạn Palestine tại thành phố Rafah, nơi ẩn náu cuối cùng của người Palestine ở phía Nam dải Gaza giáp với Ai Cập. Ông đề xuất di dời người Palestine đang lánh nạn ở Rafah đến Khan Younis, thành phố lớn thứ hai ở dải Gaza, đồng thời khẳng định Israel sẽ bảo đảm không làm ảnh hưởng đến các lợi ích của quốc gia Bắc Phi. Ước tính có khoảng 1,5 triệu người dân ở Gaza đến thành phố Rafah để chạy trốn xung đột.
Thủ tướng Đức Olaf Scholz thông báo Tổng thống Armenia Nikol Pashinyan và người đồng cấp Azerbaijan Ilham Aliyev nhất trí giải quyết bất đồng giữa hai nước thông qua các biện pháp hòa bình. Giới quan sát nhận định mặc dù Armenia và Azerbaijan không đưa ra tuyên bố chính thức sau cuộc thảo luận bên lề hội nghị, song cam kết tránh xung đột cho thấy căng thẳng giữa hai nước có dấu hiệu hạ nhiệt.
Hội nghị An ninh Munich cũng ghi nhận không có quan chức Nga nào được mời dự hội nghị dù xung đột tại Ukraine tiếp tục là một trong những trọng tâm thảo luận. Theo các nhà quan sát, sự vắng mặt của các nhà ngoại giao đến từ các quốc gia đại diện “một bên” của những thách thức nói trên khiến hội nghị khó có thể đưa ra những biện pháp thực sự giúp tháo các “ngòi nổ” căng thẳng hay góp phần giải quyết những thách thức ngày càng tăng do sự cạnh tranh gay gắt giữa các cường quốc./.
Quang Huy (tổng hợp)
