Hội nghị Ngoại trưởng G20 tại Atlanta kết thúc ngày 31/10 mà không đạt đồng thuận về những vấn đề an ninh và địa chính trị then chốt.
Các bất đồng sâu sắc về xung đột Nga - Ukraine, tình hình Trung Đông và thương mại quốc tế khiến Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) tại Mỹ không thể đạt được tiếng nói chung. Kết thúc hai ngày làm việc tại thành phố Atlanta ngày 31/10 (giờ địa phương), các nước không công bố thông cáo chung mà thay vào đó sử dụng tuyên bố của nước Chủ tịch.
Tuyên bố do Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio công bố sau hội nghị tập trung tổng hợp các nội dung thảo luận và những ưu tiên mà các thành viên G20 cho là cần giải quyết, gồm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và tự do hàng hải. Văn bản không đề cập đến bất kỳ thỏa thuận cụ thể nào giữa các bên.
Theo hãng tin AP, dẫn lời các nhà ngoại giao đề nghị giấu tên, việc sử dụng tuyên bố của nước Chủ tịch thực chất đã được tính đến từ trước, xuất phát từ những khác biệt khó thu hẹp giữa các đại biểu. Ngoài xung đột Nga - Ukraine, bất đồng còn liên quan đến cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran, chính sách thuế quan của Mỹ và các động thái của Trung Quốc tại Biển Đông.
Những diễn biến này không chỉ làm gia tăng bất ổn trong thương mại quốc tế mà còn góp phần đẩy chi phí nhiên liệu toàn cầu tăng cao.
Bất đồng đã xuất hiện ngay từ thời điểm khai mạc hội nghị ngày 30/10. Các nhà ngoại giao mô tả phiên họp đầu tiên diễn ra trong không khí thân thiện, song cho biết Nga không thể hiện dấu hiệu nhượng bộ về vấn đề Ukraine cũng như phản đối việc Ba Lan trở thành thành viên G20.
Một điểm gây tranh cãi khác là quyết định của chính quyền Tổng thống Donald Trump không mời Nam Phi, dù nước này là thành viên G20, tham dự hội nghị. Quyết định này vấp phải sự phản đối của một số quốc gia thành viên khác.
Không chỉ giữa các nước có lập trường đối lập, khác biệt còn bộc lộ ngay trong nhóm đối tác có quan điểm tương đồng. Sau cuộc hội đàm giữa Ngoại trưởng Marco Rubio và các bộ trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương, một tuyên bố chung đã 6 lần nhắc đến thuật ngữ "Siêu trí tuệ" (SI) như một động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Tuy nhiên, 6 dấu hoa thị đi kèm thuật ngữ này dẫn đến chú thích cuối trang, nêu rõ Australia, Ấn Độ và Nhật Bản hiểu "Siêu trí tuệ" là "trí tuệ nhân tạo". Sự khác biệt trong cách sử dụng thuật ngữ xuất phát từ việc Tổng thống Donald Trump đổi tên "trí tuệ nhân tạo" thành "siêu trí tuệ" tại Đại hội đồng Liên hợp quốc hồi tháng 9, đồng thời chỉ thị Chính phủ Mỹ sử dụng cách gọi mới. Đến nay, chưa có quốc gia nào khác thực hiện bước đi tương tự.
Phát biểu tại cuộc họp báo sau hội nghị, Ngoại trưởng Marco Rubio thừa nhận các nước vẫn còn cách xa việc tìm kiếm những giải pháp được tất cả thành viên chấp nhận. Dù vậy, ông đánh giá vẫn tồn tại những lĩnh vực có thể thúc đẩy hợp tác, nhất là bảo đảm chuỗi cung ứng và nguồn cung khoáng sản quan trọng.
Về cuộc xung đột Nga - Ukraine, ông Rubio nhận định triển vọng đạt được thỏa thuận hòa bình thông qua đàm phán vẫn chưa rõ ràng. Ngoại trưởng Mỹ cũng bảo vệ quyết định mời Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov tới Atlanta và mời Tổng thống Nga Vladimir Putin tham dự Hội nghị Thượng đỉnh G20, với lập luận rằng không thể giải quyết khủng hoảng bằng con đường hòa bình nếu thiếu đối thoại với cả hai bên.
Trong ngày làm việc cuối cùng, Ngoại trưởng Mỹ chủ trì phiên thảo luận về tự do hàng hải tại eo biển Hormuz, Biển Đỏ, Biển Đen và Biển Đông. Ông đồng thời tiến hành các cuộc gặp bên lề với ngoại trưởng Australia, Ấn Độ và Nhật Bản.
Dù không ra được tuyên bố chung, các thành viên G20 nhất trí tiếp tục nỗ lực thu hẹp bất đồng, hướng tới Hội nghị Thượng đỉnh các nhà lãnh đạo G20 dự kiến tổ chức tại thành phố Miami vào giữa tháng 12. Đây cũng là cuộc họp cấp cao cuối cùng trước sự kiện diễn ra tại khu nghỉ dưỡng Doral của Tổng thống Donald Trump.
Tuyên bố của nước Chủ tịch đánh giá cao những đóng góp của các thành viên G20 trong việc duy trì các cuộc thảo luận thẳng thắn, thực chất tại Atlanta. Văn bản đồng thời bày tỏ mong đợi Hội nghị Thượng đỉnh G20 tại Miami và nhiệm kỳ Chủ tịch G20 của Vương quốc Anh vào năm 2027.
Tuy nhiên, những khác biệt chưa được giải quyết về Ukraine, Iran và thương mại cho thấy Mỹ sẽ đối mặt với không ít thách thức trong nỗ lực xây dựng lập trường chung giữa các nền kinh tế lớn trước thềm hội nghị thượng đỉnh tháng 12.
TT (theo TTXVN)
