Ngồi ở phòng chờ phỏng vấn để xin gia hạn visa Mỹ, anh Hoàn thấy rất đông học sinh chuẩn bị du học, mặt mày cháu nào cũng thông minh sáng láng. Một nữ học sinh vào cửa phỏng vấn, nhân viên lãnh sự hỏi một câu bằng tiếng Việt rất rành rọt, dễ hiểu:
-Chào em, em sang Mỹ làm gì?
Hỏi bằng tiếng Việt, nhưng em học sinh nữ tuôn một tràng bằng tiếng Anh, tạm hiểu:
- Em sang Mỹ du học. Em sẽ học ở trường đại học XYZ. Đấy là ước mơ của em từ khi còn học tiểu học vì em rất yêu nước Mỹ….
Hãy tự hào là người Việt Nam
Mặc dù nữ học sinh nói tiếng Anh rất rõ ràng, tự tin, trôi chảy… song nhân viên lãnh sự thoáng nhíu mày. Khi bị từ chối, không chỉ nữ học sinh vừa được phỏng vấn mà một số học sinh khác vẫn cố nán lại năn nỉ, trong khi nhân viên lãnh sự vài lần nói “xin mời người tiếp theo”…
Kể lại câu chuyện được chứng kiến, anh Hoàn thở dài nói với anh Kiện, người bạn thân từ thời học THPT khi cả hai cùng hàn huyên trong quán cà phê ngày cuối tuần:
-Chứng kiến sự việc ấy, tự nhiên tôi cảm thấy xấu hổ thay cho những học sinh đó. Nếu muốn đến nước người để học, trước hết vẫn cần tư thế đĩnh đạc, chứ không phải bằng cách nài nỉ, xin xỏ như vậy! Đấy là chưa nói cách ứng xử khi được phỏng vấn...
Anh Kiện ngắt lời bạn:
- Tôi hiểu điều anh muốn chia sẻ, nhưng tại sao cô bé nói rất thạo tiếng Anh kia lại bị từ chối?
- Tôi thực sự không biết ngọn ngành hồ sơ của của cô bé đó. Song điều tôi cảm nhận rõ là thái độ không hài lòng của nhân viên lãnh sự quán, bởi họ hỏi bằng tiếng Việt, nhưng cô bé trả lời bằng tiếng Anh. Trong giao tiếp, việc người đối diện hỏi mình bằng một thứ tiếng mà lại trả lời bằng một thứ tiếng khác là không phù hợp với phép lịch sự. Không phải tự nhiên mà Bộ Ngoại giao của một số nước đầu tư đào tạo nhân viên sứ quán thông thạo tiếng bản địa trước khi đi làm nhiệm vụ, đấy đều có lý do rất hợp lý!
Ngừng một lát, anh Hoàn nói tiếp:
- Khi phỏng vấn, nhân viên lãnh sự rất quan tâm đến thái độ ứng xử của người được phỏng vấn. Chi tiết hỏi bằng tiếng Việt, trả lời bằng tiếng Anh trong khi bản thân rõ ràng là người Việt của cô bé nọ rất “mất điểm” trong mắt họ!
Anh Kiện đồng tình:
- Thế nên, trong trường hợp này, là người Việt, hãy cứ nói tiếng Việt (trừ phi được yêu cầu trả lời bằng tiếng Anh). Nếu có bị từ chối thì cũng nên vui vẻ chờ cơ hội khác, không nên xin xỏ, nài nỉ, bởi còn là sự tự trọng cần thiết đối với mỗi công dân ViệtNam. Có thể đó chỉ là chuyện nhỏ, song bạn trẻ nói chung, bạn trẻ đi du học nói riêng phải nhận thức được, để thực hiện được mong muốn và cũng là để hội nhập mà không hòa tan, như ta vẫn nói.
Dương Thanh
