Hội nhóm ảo, hậu quả thật

Con dao hai lưỡi

Chiều 3/12, Bộ Công an thông tin Công an tỉnh Lạng Sơn đã khởi tố bị can, bắt bị can để tạm giam Đoàn Văn Sáng, cựu Đội phó Đội quản lý thị trường số 4 thuộc Chi cục Quản lý thị trưởng tỉnh Lạng Sơn để điều tra về tội giết người. Một vụ án gây rúng động dư luận những ngày vừa qua.

Bộ Công an nhấn mạnh người dân cần nâng cao nhận thức khi tham gia các hội, nhóm, nhất là những hội, nhóm có dấu hiệu nghi vấn vi phạm pháp luật trên không gian mạng, kịp thời trình báo cơ quan chức năng khi phát hiện vụ việc, dấu hiệu nghi vấn, các hành vi lệch chuẩn, bạo lực, vi phạm pháp luật.

Thực tế, mạng xã hội như con dao hai lưỡi khi các hội, nhóm tiêu cực xuất hiện trên không gian mạng có xu hướng ngày càng tăng. “Hội những người muốn chết đến nơi rồi” là nhóm công khai trên mạng facebook với 4,7 nghìn thành viên.

Nguyễn Hoàng N. (ở phường Kiến An, Hải Phòng) từng là thành viên của nhóm trên cho biết: "Tôi vào nhóm khoảng 2 năm trước, thời điểm ba mẹ ly hôn, có những lúc tôi thấy suy sụp nên tham gia nhằm giải tỏa tâm lý".

Các bài viết đăng trên nhóm đa phần chứa nội dung tiêu cực, thể hiện sự chán nản trong cuộc sống. Có những thành viên còn đăng nội dung như “có cách nào để ra đi thanh thản không đau đớn nhất không mọi người”. Đáng nói, nhiều thành viên hướng dẫn cách để tự tử thay vì động viên, khuyên can, tác động rất xấu đến tâm lý người đăng bài.

Đây chỉ là một trong những hội nhóm "độc" tràn lan trên mạng xã hội facebook hiện nay. Chỉ cần tìm kiếm trên thanh công cụ của facebook, hàng chục hội nhóm kín, công khai hiện lên với những tên gọi tiêu cực như “Hội lô đề miền Bắc” với 25,2 nghìn thành viên, “Hội vỡ nợ muốn làm liều” với 9,6 nghìn thành viên, “Hội chuyên trị trà xanh, tiểu tam” với 3,3 nghìn thành viên...

Khi vào các hội nhóm này với thân thế ảo, các thành viên dễ dàng chia sẻ câu chuyện cá nhân mà không sợ ai phán xét. Phần lớn bình luận dưới các bài viết là các ý kiến bi quan, chán nản, cổ vũ, khuyến khích hoặc thách đố người viết thực hiện những hành vi lệch chuẩn mực đạo đức, thậm chí vi phạm pháp luật.

Trước vụ án Đoàn Văn Sáng đã xảy ra hành vi vi phạm pháp luật ngoài đời xuất phát từ việc tham gia các hội nhóm tiêu cực trên mạng xã hội. Điển hình là vụ án cướp tài sản xảy ra ngày 29/4/2024 tại quận 12, thành phố Hồ Chí Minh (cũ). Hai đối tượng sinh năm 1998 và 1996 sau khi bị lực lượng Công an bắt giữ đều khai là thành viên của nhóm “Hội những người vỡ nợ muốn làm liều”.

Gần đây là vụ án xảy ra ngày 7/1/2025, Công an thành phố Hà Nội bắt giữ hai nam thanh niên gây ra 2 vụ cướp giật vàng. Đáng nói, 2 nam thanh niên này là thành viên trong nhóm "Hội vỡ nợ - Thua tha - Thích làm liều" móc nối với nhau gây ra.

Theo Trưởng Phòng Nghiệp vụ, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước số 1 (Sở Tư pháp) Trần Minh Nghĩa, từ tháng 1/2025 đến hết tháng 10/2025, Trung tâm tham gia bào chữa cho gần 500 người chưa thành niên phạm tội. Phần lớn nhóm thanh niên này bị tác động nhiều bởi mạng internet, nhất là các trang web, game bạo lực, hội, nhóm tiêu cực trên mạng xã hội.

Nói không với hội nhóm tiêu cực

Sự tồn tại của các hội nhóm tiêu cực trên mạng xã hội tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đối với cộng đồng.

Theo báo cáo của Bộ Công an tại Kỳ họp Quốc hội khóa 15, từ ngày 15/9/2024 đến ngày 14/4/2025, Bộ Công an rà soát, phối hợp ngăn chặn hơn 17.000 trang mạng, tài khoản mạng xã hội liên quan hành vi vi phạm pháp luật.

Phó bí thư Thành Đoàn Hải Phòng Dương Thị Hương Giang cho biết công tác giáo dục tư tưởng, đạo đức lối sống đối với đoàn viên, thanh niên là nhiệm vụ hàng đầu được Thành Đoàn chỉ đạo các cấp Đoàn cơ sở chú trọng thực hiện.

Các cấp bộ Đoàn phối hợp các cơ quan chức năng thường xuyên tuyên truyền đến đoàn viên, thanh niên, tập trung vào các chính sách, pháp luật liên quan đến thanh, thiếu niên, bộ quy tắc ứng xử của người dùng trên mạng xã hội.

Thành Đoàn, cơ sở đoàn các cấp tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, thể thao tạo sân chơi thực tế để giới trẻ tránh xa các hội nhóm tiêu cực trên mạng xã hội. Với những bài viết xấu độc về chính trị đăng trên facebook, đơn vị thông tin tới các đoàn viên dùng tính năng báo cáo của facebook nhằm hạn chế sự lan tỏa các thông tin sai lệch trong cộng đồng.

Để hạn chế giới trẻ tham gia vào các diễn đàn tiêu cực này, bên cạnh việc tăng cường nhiều giải pháp ngăn ngừa, giáo dục, định hướng giúp thanh, thiếu niên nhận biết tác hại để không bị lôi kéo, việc xử phạt cá nhân vi phạm, xóa bỏ các hội, nhóm tiêu cực là một trong những biện pháp cấp bách hiện nay.

Theo bà Nguyễn Thị Mai, Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Hải Phòng, những hội nhóm tiêu cực trên mạng xã hội không phù hợp Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội của Bộ Thông tin và Truyền thông và vi phạm Luật An ninh mạng.

Theo Ðiều 101 Nghị định 15/2020/NÐ-CP của Chính phủ, những hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, xấu, độc ảnh hưởng thuần phong, mỹ tục, văn hóa, an ninh trật tự… bị xử phạt từ 10 - 20 triệu đồng. Chế tài đã có, vấn đề còn lại là các cơ quan chức năng cần làm nghiêm và có các biện pháp siết chặt quản lý không gian mạng.

Bên cạnh công tác tuyên truyền, giáo dục của các tổ chức, đoàn thể và nhà trường, điều quan trọng nhất vẫn là ý thức của mỗi người dùng mạng xã hội. Việc chủ động rời bỏ, tẩy chay các hội nhóm tiêu cực là cách hiệu quả nhất để tự bảo vệ mình trước những tác động xấu. Khi người dùng cùng nói không, những hội nhóm này sẽ không còn môi trường để tồn tại.