Xã Đại Sơn (Hải Phòng) tổ chức Hội thảo khoa học nhằm làm rõ thân thế, sự nghiệp của Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén và những giá trị lịch sử, văn hóa gắn với địa phương.
Chiều 20/9, xã Đại Sơn phối hợp Hội Khoa học Lịch sử thành phố Hải Phòng tổ chức Hội thảo khoa học “Thân thế, sự nghiệp của Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén với vùng đất xã Đại Sơn”.
Hội thảo diễn ra nhân dịp 400 năm ngày mất của Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén (1626 - 2026), nhằm tập hợp, đối chiếu, thẩm định các nguồn tư liệu, góp phần làm rõ thân thế, cuộc đời, công trạng của bà và những giá trị lịch sử, văn hóa gắn với vùng đất Đại Sơn.
Theo các kết quả khảo cứu bước đầu, Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén (còn gọi là bà Chúa Chén) là nhân vật có dấu ấn lịch sử, gắn với vùng Bình Lãng và Ô Mễ, được ghi nhận với phẩm vị Đệ tam cung tần. Các nguồn tư liệu hiện có, trong đó có văn bia chùa Sùng Minh niên đại 1620, văn bia niên đại Chính Hòa thứ 3 (1682), các thác bản và tư liệu Hán Nôm cho thấy, bà sống trong thời Lê - Trịnh, vào Vương phủ thời Chúa Trịnh Tùng.
Tên tuổi của bà được nhân dân lưu truyền gắn với việc công đức, tu bổ chùa Sùng Minh, mở mang đồng ruộng, khơi thông dòng chảy và chăm lo công trình dân sinh. Tuy nhiên, tư liệu hiện còn chưa nhiều, cách đọc một số tên người, danh xưng, niên đại, quê quán và nội dung công trạng còn có điểm chưa thống nhất. Các thông tin cần tiếp tục được đối chiếu giữa văn bia, sử liệu, tư liệu dòng họ, khảo sát thực địa và ký ức cộng đồng.
Một nội dung được hội thảo quan tâm là việc phát hiện và mở phần mộ được cho là của Bà Chúa Chén vào năm 1980. Do điều kiện lúc bấy giờ, sự việc chưa được ghi chép, đo vẽ, chụp ảnh và lập hồ sơ theo phương pháp khảo cổ học. Vì vậy, địa phương mong muốn tiếp tục thu thập lời kể của nhân chứng, đồng thời đối chiếu với hồ sơ di tích, tư liệu bảo tàng, ảnh cũ và các hiện vật còn lại.
Hội thảo tập trung trao đổi về họ tên, quê quán, gia thế, niên đại, phẩm vị và cuộc đời của bà; giá trị các văn bia, tư liệu Hán Nôm, di tích, địa danh, hiện vật và tư liệu dòng họ; phân định những nội dung có căn cứ lịch sử với truyền thuyết, tín ngưỡng và ký ức cộng đồng. Các đại biểu cũng đề xuất giải pháp bảo tồn, số hóa, giáo dục và phát huy những giá trị liên quan.
Trên cơ sở kết quả hội thảo, xã Đại Sơn tiếp tục sưu tầm, kiểm kê, bảo vệ di tích, hiện vật, tư liệu; nghiên cứu lập hồ sơ xếp hạng di tích khi đủ điều kiện. Việc phát huy các giá trị văn hóa, giáo dục truyền thống và kết nối với các sản phẩm văn hóa, du lịch sẽ được thực hiện trên cơ sở tính xác thực của di sản và tuân thủ quy định pháp luật.
TRẦN HIỀN
