Theo sử sách ghi lại, Hòn Dấu ban đầu nằm liền kề với bán đảo Đồ Sơn. Trong những cuộc vận động của thềm lục địa, một phần dãy núi tách khỏi bán đảo trôi dần ra phía biển, trở thành đảo Hòn Dấu.
Với diện tích 12,5 km2, Hòn Dấu hiện vẫn giữ được nét đẹp của những cánh rừng nguyên sinh bao phủ gần hết đảo. Bao quanh đảo là những bãi đá lớn, có tuổi đời hàng nghìn năm. Các loài động vật trên đảo bây giờ có: sóc, khỉ, chim, rắn...
Đặt chân lên đảo, ai cũng cảm nhận được bầu không khí trong lành với tiếng sóng biển rì rào, những cơn gió mát lành và những gốc cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi vươn cao tỏa bóng mát xung quanh đảo. Cây cối trên đảo chủ yếu là đa búp đỏ, bàng và thông…
Những gốc cây đa cổ thụ nhiều thân trên đảo Hòn Dấu.
Các công trình xưa cũ là những chứng tích thời gian còn lại trên đảo.
Đảo bình yên giữa làn nước biển trong xanh.
Đền thờ Nam Hải Thần Vương nằm ngay bên cạnh bến tàu. Đây là ngôi đền có từ lâu đời, nay được người dân tại Đồ Sơn tu bổ, tôn tạo. Theo truyền thuyết, Nam Hải Thần Vương rất linh thiêng, được mệnh danh là “thần giữ đảo”. Nếu ai đó lấy đi bất cứ thứ gì trên Đảo này sẽ bị trừng phạt. Vì vậy, trải qua hàng trăm năm, Hòn Dấu vẫn giữ được vẻ đẹp nguyên sơ kỳ vĩ.
Các dãy nhà với khoảng sân rộng là nơi đón tiếp khách tại đền thờ Nam Hải Thần Vương.
Bà Phạm Thị Lệ (sinh năm 1954) là thủ hương tại Đền Nam Hải Thần Vương cho biết: “Đền thờ vị tướng nhà Trần hy sinh tại cuộc thủy chiến đánh giặc Nguyên Mông trên sông Bạch Đằng có xác trôi về đây. Khi vua Lê kinh lý qua đây, thấy đền thiêng liền phong ngài là "Lão đảo đại thần vương”. Hằng năm cứ vào ba ngày 8 - 9 -10 tháng 2 (âm lịch), người dân đi biển vùng Duyên hải Bắc bộ lại kéo nhau về đây cúng lễ đông vui. Người vùng này hằng ngày cũng thường đến cúng lễ cầu mong may mắn khi đi biển và làm ăn”.
Theo quan điểm tâm linh được truyền tụng, đây là những viên đá cổ tại Hòn Dấu mà khách tham quan phải đem trả lại đảo sau khi trót lấy về làm kỷ niệm.
Bãi đá cổ quanh đảo tuyệt đẹp với nhiều viên sỏi đá màu sắc và hình thù, với những loài cua xanh dưới khe đá, là điểm checkin thú vị dành cho khách du lịch khi đến tham quan đảo.
Từ cầu cảng lên đèn hải đăng chỉ có duy nhất một con đường được bao bọc bởi rừng già tạo khung cảnh thơ mộng huyền bí.
Các biển cảnh báo, chỉ dẫn, thùng rác được đặt dọc đường đi trên đảo để nhắc nhở du khách khi đến tham quan luôn có ý thức bảo vệ cảnh quan và môi trường xanh sạch, không có rác trên đảo.
Quần thể Đa búp đỏ trên đảo Hòn Dấu là quần thể đa cổ thụ nhiều nhất Việt Nam, gồm hàng trăm cây, trong đó có 45 cây hơn 100 tuổi, 35 cây được công nhận là cây di sản Việt Nam.
Hải đăng Hòn Dấu nằm trên đỉnh cao nhất của đảo. Có lịch sử hình thành trên 100 năm, đây là một trong những ngọn Hải Đăng đẹp nhất Việt Nam. Được kiến trúc sư người Pháp thi công vào năm 1892, sau này do chiến tranh tàn phá nên đèn bị hư hại nhưng khi xây dựng lại ngọn đèn Hải đăng Hòn Dấu vẫn giữ được nét kiến trúc ban đầu.
Khi chưa có điện, để phát điện thắp sáng hải đăng, người ta phải sử dụng máy phát và ắc quy. Điện máy phát chỉ có từ 18 giờ 00 tới 0 giờ 00, sau đó, hải đăng sẽ thắp sáng bằng điện ắc quy. Mấy năm gần đây, đảo có điện và nước sạch kéo từ đất liền ra nên công việc và đời sống của quân dân trên đảo được thuận lợi hơn.
Những không gian thoáng đạt, tràn ngập ánh nắng tại công trình trạm đèn Hải Đăng Hòn Dấu.
Tại khuôn viên ngoài trời của trạm đèn hải đăng có trưng bày các hiện vật thời chiến tranh là những trái bom Mỹ trút xuống đảo đèn trong những năm tháng chiến tranh phá hoại miền Bắc.
Chụp đèn xưa của các cột hải đăng do người Pháp sản xuất được trưng bày tại sảnh sau của tòa nhà Hải Đăng Hòn Dấu. Những thấu kính rất dày được ghép kỹ thuật tỷ mỉ với nhau, bảo đảm ánh sáng được truyền dẫn đi xa hàng chục hải lý.
Ngày nay, bóng đèn tại cột hải đăng Hòn Dấu được thay thế bằng bóng điện tử hiện đại. Bán kính chiếu sáng trên 20 hải lý, là tín hiệu định hướng cho các tàu thuyền vào Cảng Hải Phòng.
Cầu thang dẫn lên đỉnh tháp đèn với 125 bậc gỗ xoáy trôn ốc. Khi đến đỉnh tháp, du khách được chiêm ngưỡng toàn cảnh Đồ Sơn trong xanh, lộng gió.
Thú vui câu cá trên biển là sở thích của nhiều người dân Hải Phòng. Hằng ngày, những người đam mê câu cá biển vẫn thuê thuyền nhỏ từ đất liền ra khu vực xung quanh đảo Hòn Dấu để câu cá.
Trong ảnh: Các cần thủ đam mê câu cá biển ngồi trên trụ cột cầu cũ xưa bắc ra đảo để chờ cá cắn câu.
Anh Xuân Hoàn (48 tuổi), sinh sống tại phố Hồ Sen, quận Lê Chân, Hải Phòng ngồi trên thuyền trở về bờ từ đảo Dấu sau một buổi đi câu. Anh vui vẻ cho biết: “Câu cá là đam mê của tôi từ bé bé. Giờ tôi đang sinh hoạt tại CLB câu cá biển Hải Phòng. Một tuần, tôi thường sắp xếp 2 đến 3 buổi ra đây câu. Hòn Dấu là hòn đảo đẹp, cảnh quan môi trường còn hoang sơ, nhất là vùng biển này có nhiều cá vược và cá song, con to. Gần đây, có người trong CLB câu được con cá vược 5,2 kg”.
Ở Việt Nam, trước năm 1975 có 2 mốc cao độ 0 gồm một - nằm ở đảo Hòn Dấu, Hải Phòng, và một - ở Mũi Nai, Hà Tiên, Kiên Giang. Sau năm 1975 thống nhất mốc Hòn Dấu là mốc 0 quốc gia duy nhất cho tiêu chuẩn Việt Nam.
Tàu của Công ty Hoa Tiêu Hàng Hải Khu vực 2 (thuộc Tổng Công ty Bảo đảm an toàn hàng hải miền Bắc) đưa đón hoa tiêu hướng dẫn tàu thuyền vào Cảng Hải Phòng hàng ngày ra vào bến đỗ tại Đảo Dấu.
Hòn Dấu thích hợp với những chuyến du lịch 1 ngày vì đảo nhỏ.
Trong ảnh: Toàn cảnh đảo Hòn Dấu nhìn từ Khu 3 Đồ Sơn.
Trải nghiệm đảo Dấu là trải nghiệm thú vị khi dành thời gian với bạn bè hoặc gia đình cuối tuần.
Thanh Tùng
