“Việt Nam đánh bay Corona” - tác phẩm mới của họa sĩ Trần Thanh Toàn.
Trên facebook cá nhân, họa sĩ, nhà thơ Trần Thanh Toàn vẫn “gặp gỡ”, tương tác thường xuyên với bạn bè thơ văn ở Hải Phòng- nơi ông sinh ra, Quảng Ninh- nơi ông sinh sống và làm việc, trước khi định cư ở Mỹ gần 20 năm trước. Đối với nghệ sĩ định cư ở nước ngoài, nhất là ở phương Tây, người ta thường hay nói đến sự kết hợp nào đó của các nền văn hóa, truyền thống, nhất là tính “pha trộn” của đề tài hoặc bút pháp thể hiện. Song, đối với họa sĩ Trần Thanh Toàn, ông lại hướng vào nội dung nghệ thuật hết sức riêng tư, được chắt lọc qua thời gian, tuổi tác, qua những suy tưởng và những phát hiện khá độc đáo, mới mẻ về cuộc sống và con người. Ngắm các bức tranh của ông, người xem chưa bao giờ thấy ông mất đi, nhạt đi cảm thụ vốn có của người nghệ sĩ được sinh ra, trưởng thành và được đào tạo, rèn luyện trên quê hương của mình.
Có thể nói, chân dung là mảng tranh nổi trội của họa sĩ Trần Thanh Toàn, nơi mà năng khiếu hội họa, năng khiếu tạo hình của ông thực sự dung hòa được mối quan hệ giữa “tả” và “cách điệu”, lối vẽ hiện thực phong cách hóa, đôi khi “đúng” và “trúng”, đẹp đến bất ngờ. Trong đó, ông vẽ nhiều tranh chân dung vợ con và tự họa trong nhiều chiều không gian và thời gian, rồi chân dung bạn bè nghệ sĩ trong và ngoài nước. Họa sĩ cho biết, cái khó của thể loại tranh chân dung là thể hiện được cái thần, tâm hồn, tính cách của mỗi nhân vật mà khi treo triển lãm quốc tế hay khi đem tranh trở về Tổ quốc, người xem vẫn nhận ra nét đẹp riêng có của con người Việt Nam.
Trong tranh phong cảnh, ông thường vẽ chất liệu sơn dầu, hội đủ khả năng chuyển tải được cảm xúc tươi nguyên tạo nên cái duyên trong các tranh phong cảnh. Nhà phê bình Lê Quốc Bảo nhận xét: “Tranh của Trần Thanh Toàn không chỉ biết khai thác vẻ đẹp đặc thù của từng cảnh, hơn thế còn khắc họa cho được những sắc thái tình cảm, xúc động và say mê trước từng cảnh vật và ánh sáng phải là nhân vật chính trong tranh phong cảnh của ông”. Đó là tranh cảnh vật nằm trong các chiều không gian, thời gian khác nhau, như: “Ban mai”, “Hoàng hôn”, “Trưa hè”… Dù các bức tranh này đem lại nội dung cảm thụ khác nhau, nhưng đều mang dáng dấp của quê hương, xứ sở.
Còn nhớ lại triển lãm tranh “Trở về quê hương” tháng 4-2019 diễn ra tại Trung tâm Triển lãm và Mỹ thuật thành phố, qua 82 tác phẩm mỹ thuật với các chất liệu: màu nước, bột màu, sơn dầu, giấy dó, trổ giấy, ký họa chì, bút sắt, do họa sĩ Trần Thanh Toàn sáng tác và trực họa tại Việt Nam và Mỹ, người xem đều cảm nhận sự đau đáu nỗi nhớ, tình yêu quê hương, đất nước của ông. Bên cạnh tranh, triển lãm còn giới thiệu một số tác phẩm thơ của Trần Thanh Toàn, như: “Trần Thanh Toàn-cõi nhân gian” (Nhà xuất bản Mỹ thuật 2011), “Những mảnh đời phiêu diêu” (Nhà xuất bản Hải Phòng 2016)... Người xem có thể hiểu rõ hơn về họa sĩ dồi dào sức lao động, sáng tạo, dù xa xứ nhưng tấm lòng và nghệ thuật luôn hướng về Tổ quốc, quê hương.
Bài và ảnh: Nam GiangHọa sĩ, nhà thơ Trần Thanh Toàn sinh năm 1942 tại Hải Phòng, tốt nghiệp Trường đại học Mỹ thuật Việt Nam năm 1974. Ông là hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam, hội viên Hội VHNT Hải Phòng, Hội Mỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh, Hội Văn học- Nghệ thuật tỉnh Quảng Ninh. Từ năm 1993 đến nay, ông định cư tại thành phố Chicago (Mỹ).
