(HPĐT)- Gần đây, Nga và Trung Quốc liên tục tăng cường quan hệ quân sự từ hợp tác từ tên lửa đạn đạo đến tập trận chung không quân quy mô lớn. Hai bên đang “liên thủ” để cùng vươn ra xa hơn trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương, hậu thuẫn lẫn nhau gây dựng vai trò và ảnh hưởng chính trị toàn cầu. Họ răn đe những đồng minh quân sự chiến lược của Mỹ ở khu vực, đồng thời đánh tiếng tới Tổng thống Mỹ đắc cử Joe Biden là Nga và Trung Quốc đang chuẩn bị thời kỳ quan hệ mới với Mỹ và phương Tây. Tuy nhiên, liên minh này có lâu dài hay không vẫn là dấu hỏi lớn.
Nga - Trung Quốc tiến hành tuần tra chung ở khu vực biển miền Tây Thái Bình Dương bằng máy bay ném bom chiến lược tầm xa ngày 22-12-2020.
Ngày càng gia tăng cường độ
Trong một thập niên qua, Nga mở rộng đáng kể quan hệ hợp tác về kinh tế với Trung Quốc - nhà nhập khẩu dầu mỏ và khí đốt lớn nhất thế giới. Ngoài ra, Nga cũng góp phần giúp Trung Quốc thực hiện các nỗ lực hiện đại hóa các lực lượng vũ trang. Nga cung cấp cho Trung Quốc tiêm kích đa nhiệm Su-35 và đang thực hiện hợp đồng bàn giao 6 hệ thống phòng không tầm xa S-400. Hai nước cũng phối hợp thực hiện dự án phát triển trực thăng quân sự hạng nặng. Bên cạnh đó, Nga giúp Trung Quốc xây dựng hệ thống cảnh báo sớm để xác định các vụ phóng tên lửa liên lục địa. Hiện chỉ có Nga và Mỹ sở hữu khả năng này.
Hai bên ngày càng mở rộng quy mô các cuộc tập trận chung. Cụ thể, ngày 22-12-2020, Trung Quốc điều động 4 oanh tạc cơ chiến lược H-6K tập trận cùng 15 máy bay của Nga, bay qua một số vùng biển ở khu vực Đông Bắc Á.
Mối “lương duyên” có bền lâu ?
Các chuyên gia phân tích nhận định, những cuộc tuần tra chung của hai nước mang thông điệp cả về quân sự lẫn chính trị, thể hiện quan hệ hợp tác sâu sắc. Tuy nhiên, bất chấp sự hợp tác ngày càng sâu rộng giữa hai bên, lợi ích lâu dài của Nga và Trung Quốc vẫn có sự khác biệt đáng kể. Mặc dù Trung Quốc tạo điều kiện để Nga tham gia BRI nhưng dự án này có thể đi ngược lại với lợi ích lâu dài của Nga. Nếu BRI thành công thì dự án sẽ quy tụ các nước Trung Á từng thuộc Liên Xô gồm: Uzbekistan, Tajikistan, Kazakhstan, Turkmenistan, Kyrgyzstan và Azerbaijan vào quỹ đạo kinh tế, thậm chí cả quỹ đạo ngoại giao và chính trị của Trung Quốc.
Trong khi đó, Nga lại có ý định hội nhập các nước nói trên vào Liên minh Kinh tế Á-Âu – một liên minh thuế quan và thị trường chung, tận dụng vị trí địa lý và khả năng tiếp cận của Nga với thị trường năng lượng châu Âu để thu phí trung chuyển và giành lợi thế về mặt chính trị khi Trung Á xuất khẩu các nguồn năng lượng sang châu Âu. Nếu việc xuất khẩu các nguồn năng lượng đó đi về phía Đông, hướng sang Trung Quốc, Moscow sẽ có rất ít đòn bẩy đối với các quốc gia nói trên, dù trước mắt Moscow có thể đề xuất cho phép họ tiếp cận với cơ sở hạ tầng đường sắt và đường ống dẫn khí đốt hiện có của Nga. Bên cạnh đó, Nga và Trung Quốc vẫn chưa gạt bỏ được những bất đồng liên quan đến vấn đề biên giới giữa hai nước.
Về phía Trung Quốc, vẫn chưa rõ nước này sẽ gặt hái được lợi ích gì nếu thành lập một liên minh chính thức với Nga. Nga chỉ chiếm 2% tổng kim ngạch thương mại của Trung Quốc, trong khi Mỹ chiếm tới 20%. Một mối quan hệ gắn bó chặt chẽ hơn với Nga sẽ không giúp Trung Quốc thay đổi cán cân thương mại này bằng bất cứ cách nào. Chưa kể, một liên minh quân sự chính thức với Nga sẽ khiến Trung Quốc phải gánh trách nhiệm lớn hơn có thể phải can dự vào những cuộc xung đột mà nước này muốn tránh.
Tuy vậy, khả năng hình thành liên minh Nga - Trung Quốc đang đặt ra những thách thức đáng kể đối với Mỹ, đặc biệt là vị thế quân sự của Washington ở khu vực Đông Á và Tây Thái Bình Dương. Việc tìm kiếm phản ứng tương xứng với mối liên kết ngày càng chặt chẽ giữa Nga và Trung Quốc nhiều khả năng sẽ chưa phải là ưu tiên hàng đầu của chính quyền mới ở Mỹ, nhưng vấn đề chắc chắc sẽ được họ bàn luận.
Có thể nói, mối quan hệ hợp tác giữa Nga và Trung Quốc đang được xây dựng gần như hoàn toàn từ lợi ích chung, khi cả hai đều muốn chống lại ảnh hưởng của Mỹ trên toàn cầu. Nhưng về lâu dài, những rào cản trong việc hình thành liên minh Nga - Trung Quốc sẽ khó giải quyết trong thời gian ngắn. Các nhà quan sát cho rằng cần thêm thời gian để biết được thực tế “lương duyên” quân sự Nga - Trung Quốc có bền lâu hay không./.
Quang Huy (tổng hợp) - Ảnh: AP
