(HPĐT)- Nhiều tác phẩm sân khấu trong nước gần đây đánh dấu sự hợp tác với các nghệ sĩ, đối tác nước ngoài, đem đến người xem những trải nghiệm mới, nội dung hấp dẫn và cuốn hút hơn. Hợp tác quốc tế vì thế mở ra nhiều hứa hẹn, góp phần nâng tầm sân khấu Việt trong bối cảnh nghệ thuật truyền thống bị lép vế trước các loại hình văn hóa giải trí thời đại mới.
Cảnh trong nhạc kịch “Alice lạc vào xứ sở thần tiên” do Nhà hát kịch Việt Nam và một đơn vị nghệ thuật của Australia phối hợp dàn dựng.
Theo NSƯT Bùi Như Lai, sân khấu thế giới hiện đại có rất nhiều bước tiến lớn giúp cho bộ mặt của nghệ thuật sân khấu thật sự đa dạng về phong cách và hình thức thể hiện. Đội ngũ đạo diễn quốc tế là sự pha trộn của nhiều nền văn hóa, nhiều phong cách để diễn tả trên sân khấu. Họ luôn có xu hướng kết hợp giữa nghệ thuật tả thực và nghệ thuật ước lệ. Có thể thấy, mong muốn lớn nhất của họ là hướng đến một tác phẩm có nhiều tính sáng tạo và nhìn chung, họ không bị trói buộc, không bị quá lệ thuộc vào một hình thức sân khấu cụ thể nào.
Thông tin từ Sân khấu Lệ Ngọc (Hà Nội), đơn vị vừa bắt tay dựng vở “Vua Lear”- tác phẩm sân khấu nổi tiếng của đại văn hào William Shakespeare. Vở kịch được đạo diễn tài năng người Nhật Bản Tsuyoshi Sugiyama thực hiện. Đạo diễn chia sẻ, để phù hợp công chúng hiện nay, thời lượng vở diễn còn khoảng gần 2 giờ so với 4 giờ như bản gốc. Những chi tiết, tình huống quan trọng, cốt lõi trong tác phẩm vẫn được giữ nguyên. Đạo diễn sẽ có những thủ pháp sáng tạo để người xem hôm nay cảm nhận được câu chuyện ra đời cách đây nhiều thế kỷ. Đây được đánh giá là tác phẩm sân khấu đáng chờ đợi nhất năm 2023.
Trong năm vừa qua, nhiều vở diễn đánh dấu sự hợp tác của nhà hát trong nước với quốc tế cũng để lại nhiều ấn tượng. Vở kịch “Bến không chồng” cuối năm 2022 đến với công chúng Hàn Quốc. Tác phẩm sân khấu được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Dương Hướng, được diễn xuất bởi các nghệ sĩ Nhà hát kịch Việt Nam thông qua đạo diễn bởi NSƯT Lâm Tùng và Kim Min Jeong đến từ xứ Kim chi. Khai thác số phận của những người phụ nữ thời hậu chiến, tác phẩm chinh phục người xem Hàn Quốc ngay khi ra mắt. NSƯT Xuân Bắc, Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam cho biết: “Bến không chồng” khi công diễn ở nước bạn tạo nên tiếng vang lớn, xuất hiện trên nhiều tờ báo, kênh truyền hình Hàn Quốc. Trong năm 2023, tác phẩm sẽ được biểu diễn phục vụ người xem nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước.
Một dự án sân khấu hợp tác quốc tế khác của Nhà hát kịch Việt Nam gây tiếng vang gần đây, đó là nhạc kịch “Alice lạc vào xứ sở thần tiên” (Alice in Wonderland) của tác giả Charles Lutwidge Dodgson. Nhà hát kịch Việt Nam phối hợp một đơn vị nghệ thuật của Australia dựng nhạc kịch nổi tiếng này, với tổng đạo diễn Lê Diệu My vừa bước sang tuổi 21; biên đạo múa Samantha Cruz cùng nghệ sĩ Lê Minh Anh người Australia mới ở tuổi 16. Bên cạnh kỹ năng diễn xuất, nhập vai của các diễn viên, vở nhạc kịch sử dụng nhiều công nghệ sân khấu hiện đại và thiết kế phục trang đẹp, đưa người xem tới một thế giới lung linh huyền ảo, vui tươi và giàu trí tưởng tượng. Thành công của vở nhạc kịch này là đậm tính quốc tế và trẻ trung, sôi động, đồng thời định hướng giá trị văn hóa, giá trị thẩm mỹ cho người xem, đem một luồng gió mới đến với nghệ thuật sân khấu Việt.
Trong khi đó, Nhà hát Tuổi trẻ bắt tay với đạo diễn đạo diễn Tsuyoshi Sugiyama dàn dựng vở kịch nổi tiếng “Hedda Gabler” – tác phẩm đỉnh cao trong sự nghiệp sáng tác của Henrik Ibsen, nhà soạn kịch người Na Uy. Dù chuyện kịch chỉ xoay quanh đề tài về hôn nhân, gia đình, nhưng tác phẩm làm sáng tỏ những vấn đề chung của phụ nữ trong một xã hội mà nam giới chiếm vai trò chủ đạo. Qua bàn tay đạo diễn người Nhật Bản và sự nhập vai của các diễn viên Nhà hát Tuổi trẻ, vở kịch này chinh phục người xem bởi thiết kế mỹ thuật sân khấu, phục trang, âm nhạc, ánh sáng. Người xem nước ngoài có thể hiểu được nội dung vở kịch qua phần phụ đề tiếng Anh được biên tập kỹ lưỡng.
“Dưới bóng đa huyền thoại” do tiến sĩ Chua Soo Pong (Singapore) - tác giả kịch bản kiêm đạo diễn là vở đặc sắc của Nhà hát Tuồng Việt Nam. Tác phẩm được NSƯT Lê Thế Song chuyển thể sang sân khấu tuồng. Cốt truyện dựa trên một câu chuyện nước ngoài, nhưng khi thể hiện ở Việt Nam, tác phẩm này được biến tấu phù hợp với loại hình nghệ thuật tuồng. Vở diễn không chỉ có sự đầu tư về nội dung, mà khi dàn dựng, đạo diễn Chua Soo Pong chú trọng đến các hình thức biểu diễn, các lớp lang đặc trưng của tuồng: Sân khấu tự sự, vũ đạo của diễn viên, đồng thời tăng mạnh tính hình tượng, để nhân vật nổi bật tính cách mà không lệ thuộc vào ngôn ngữ cụ thể. Dưới sự chỉ huy của đạo diễn Chua Soo Pong, vở diễn mang đậm chất nhân văn về tình yêu thương, tính thiện lương và lòng bao dung của con người. Vở kịch trên từng ra mắt công chúng Trung Quốc và được người xem đất nước này đánh giá cao.
Theo NSƯT Xuân Bắc, hợp tác với những đơn vị sân khấu, nghệ sĩ có nghề của quốc tế là hướng đi của Nhà hát Kịch Việt Nam. Bởi thông qua sự hợp tác này giúp các nghệ sĩ trong nước có thêm cơ hội học hỏi và triển khai thực hiện tác phẩm theo đúng quy chuẩn quốc tế, từ đó nâng cao chất lượng tác phẩm, mở rộng cơ hội đưa nghệ thuật sân khấu Việt Nam ra thế giới. Đồng thời các nghệ sĩ Việt Nam được tiếp cận, làm quen và đào tạo với phong cách, phương pháp làm việc mới mẻ, hiệu quả để có những sáng tạo cho riêng mình trên hành trình nghệ thuật./.
HOÀNG ANH
