Công nhân HTX dịch vụ nông nghiệp Kênh Giang thu gom rác trong khu dân cư.
HTX dịch vụ nông nghiệp Kênh Giang (huyện Thủy Nguyên) hiện đảm nhận khâu thu gom, vận chuyển rác trên địa bàn xã Kênh Giang. Mỗi ngày, HTX thu gom, vận chuyển 8-10 m3 rác thải, góp phần thực hiện tiêu chí số 17 về môi trường trong xây dựng nông thôn mới tại địa phương. Tuy nhiên, việc duy trì dịch vụ của HTX đang khó khăn do mức phí thu từ các hộ dân thấp, trong khi giá thuê doanh nghiệp vận chuyển, xử lý cao. Phó giám đốc HTX Đỗ Văn Ảnh cho biết, HTX đang thu phí vệ sinh môi trường 10.000 đồng/khẩu. Bình quân, HTX thu được khoảng 75 triệu đồng/tháng, nhưng phải chi tới 105 triệu đồng/tháng (chưa tính phí xe vận chuyển, vật tư) gồm trả lương 6 lao động và thuê Công ty CP thương mại và dịch vụ kho vận Phú Hưng vận chuyển, xử lý khoảng 85 triệu/tháng. Chỉ từ tháng 4-2018 đến nay, Công ty CP thương mại và dịch vụ kho vận Phú Hưng 3 lần tăng giá từ mức 70 nghìn đồng/xe dung tích 0,5 m3 lên 180 nghìn đồng. Trước đây, dịch vụ môi trường trên địa bàn xã do Công ty CP môi trường Thanh Xuân đảm nhận, nhưng do không có lợi nhuận, doanh nghiệp bỏ. UBND xã giao HTX đảm nhận, có hỗ trợ HTX 105 triệu đồng/năm từ nguồn thành phố hỗ trợ các huyện kinh phí vận chuyển rác thải. Tuy nhiên, với tình trạng thu không đủ bù chi như hiện nay, HTX khó bảo đảm chất lượng và duy trì dịch vụ.
Cũng tại huyện Thủy Nguyên, HTX sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Lập Lễ thực hiện toàn bộ khâu thu gom, vận chuyển và xử rác thải cho 3.100 hộ dân xã Lập Lễ. HTX thu phí dịch vụ theo quy định là 30 đồng/hộ, xã hội hóa thu thêm 50 nghìn đồng/hộ từ tháng 7-2019 khi HTX phối hợp Công ty CP công nghệ Green xây dựng lò đốt rác công suất 20 tấn/ngày đêm, thay thế cho biện pháp chôn lấp trước đây. Tuy nhiên trên thực tế, HTX chỉ thu được phí của khoảng 2.700/3.100 hộ tại xã, tương đương 144 triệu đồng/tháng, trong khi chi phí tới 170 triệu đồng/tháng. HTX hiện phải bù lỗ…
Thu không đủ bù chi là thực tế khó khăn chung của rất nhiều HTX khác đang hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ môi trường trên địa bàn thành hiện nay. Dịch vụ môi trường là lĩnh vực công ích. Chủ trương của thành phố là khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia và có cơ chế hỗ trợ kinh phí các đơn vị thu gom, xử lý rác thải. Nhưng trong khu vực HTX, hiện mới có HTX dịch vụ thương mại và môi trường Thành Vinh được hỗ trợ kinh phí. Theo ông Trịnh Văn Kiểm, Giám đốc HTX nông nghiệp và dịch vụ điện năng An Hưng (huyện An Dương), trên địa bàn xã có HTX đảm nhận dịch vụ môi trường. Xã không mất chi phí đầu tư trang thiết bị, duy trì hoạt động thu gom, xử lý rác thải, hằng năm, các xã được thành phố cấp kinh phí cho hoạt động môi trường, nhưng nhiều xã không trích hỗ trợ HTX đảm nhận dich vụ. Trong khi đó, các HTX khi mở thêm dịch vụ môi trường (chủ yếu là các HTX nông nghiệp) mang tính công ích hoặc do yêu cầu của địa phương.
Thực tế, dịch vụ vệ sinh môi trường của các HTX góp phần tích cực giải quyết vấn đề việc thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt ở khu vực nông thôn, giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Những vướng mắc, khó khăn trong hoạt động của các HTX hiện nay rất cần được thành phố và các địa phương quan tâm tháo gỡ. Các HTX mong muốn thành phố rà soát, giám sát mức giá doanh nghiệp xử lý rác đưa ra có bảo đảm hợp lý, đúng quy định chưa? Đồng thời, hướng dẫn các HTX có dịch vụ môi trường tiếp cận, thụ hưởng được chính sách ưu đãi, hỗ trợ. Các địa phương cần tuyên truyền, giáo dục, nâng cao ý thức người dân về bảo vệ môi trường là cho chính mình, từ đó đóng góp đầy đủ các khoản phí dịch vụ theo quy định.
Lan Anh
