(HPĐT)- Đêm Thành Nội im lìm, chừng nghe được tiếng thở của bao nhiêu viên gạch cũ nhuộm màu rêu xám. Trời se se lạnh, dòng người tấp nập hướng về Kỳ Đài đợi pháo hoa giữa đêm giao thừa.
Tái hiện lại lễ đổi gác tại Đại Nội, nghi thức quan trọng ngày Tết cung đình xưa. Ảnh: Đức Quang
Mới chiều nay, ba mươi Tết, tôi chộn rộn chở em qua cầu Trường Tiền ngắm sông Hương, ngắm muôn người đi chúc tết. Hàng trăm chậu hoa được bày bán hai đầu cầu, bên chợ Đông Ba. Em nâng niu những bông cúc vàng trong tay, hôn nhẹ lên nụ hoàng mai chúm chím. Trời cuối năm hãy còn giá lạnh, gió sông thổi buốt. Một màu nắng hiếm hoi buông nhẹ phía đầu nguồn. Em từng bảo đứng trên bao lơn, nhìn về phía Kim Phụng sẽ thấy được màu tím Huế. Điều này có thật không? Em thấy hàng trăm lần rồi, những chiều nắng nhạt, sương mờ giăng xa, tím Huế hiện lên rìn rịn. A ha, anh thấy rồi. Màu tím ảo diệu ấy nhuốm tràn qua mây, núi, sông và cả cánh chim về tổ đón xuân.
Ở Huế, Tết về sớm lắm. Từ giữa tháng Chạp, khi sào giấy Thanh Tiên bày bán khắp chợ không khí Tết đã ùa về Huế rồi. Những bông hoa giấy rực rỡ, có 5 màu tượng trưng cho Ngũ Hành và có 8 bông, xưa tượng trưng cho Tam Cương - Ngũ Thường theo quan niệm Nho gia, và bao giờ cũng có một bông hoa lớn ở chính giữa, thường là màu vàng, xưa tượng trưng cho vua hoặc màu đỏ ý tượng trưng cho mặt trời. Bà nội tôi thường đi chợ sớm, lựa những cặp bông màu đẹp nhất, vừa đối xứng vừa đều hoa và phải do bàn tay của những người làng Thanh Tiên chính gốc làm mới giá trị. Anh em tôi được phân nhiệm vụ cắm hoa giấy lên am trời, trang ông, trang bà và bếp Táo. Bàn tay nhỏ bé của chúng tôi tỉ mẩn tháo từng bông hoa giấy cũ ra, trịnh trọng để lên khay cùng chân nhang cũ, rồi thay hoa mới lung linh lên ban thờ.
Mãi về sau, công nghệ ngày càng thay đổi, người ta sử dụng chất liệu mới để tạo ra hoa giấy Thanh Tiên, nhiều nhất là hoa nilon lòe loẹt, màu sắc tùy tiện không theo nếp cũ. Tôi chẳng ưa dùng loại hàng này, có thể là khó tính như nhà văn Junichiro Tanizaki (1886 - 1965) của Nhật Bản thích dùng những vật dụng ăn uống hằng ngày bằng đồ sơn mài Nhật cổ điển, như cụ Toan Ánh hết một đời bày ra nếp cũ của phong tục để giữ lại cho quốc dân đồng bào ta. Sự thay đổi của phong tục trước giai đoạn giao hòa, cái hiện đại “xâm lấn” mạnh mẽ vào truyền thống, làm mất đi bản nguyên vốn có như thể cố “nêm” vào vị Tết cái vị đắng xa lạ. Ngày 23 tháng Chạp, đưa ông Táo về trời, Tết đã về gần lắm. Từ ngày đó, người Huế từ xa về quê ăn Tết. Hầu như ngày nào xóm giềng cũng có những cuộc vui. Mỗi nhà bày biện cúng tất niên, mời bà con thân tộc, bạn bè, hàng xóm cùng chung vui tiễn năm cũ đi, đón năm mới về.
*
Mồng Một Tết. Gió sáng ngày mới chạy vờn qua mái tóc điểm sương của bà nội. Bà dậy sớm, bánh mứt đã để sẵn. Hương khói trên ban thờ tổ tiên đã được thắp. Cả nhà tụ họp, ai cũng áo quần mới. Như lệ thường năm, anh em chúng tôi thắp hương tại từ đường rồi sau đó vào nghĩa trang quê nhà viếng mộ tổ tiên. Vườn nhà sớm mai, cây bông hồng cổ thụ nở đỏ một góc vườn. Những chậu cúc, lay ơn, thược dược xếp ngay ngắn ở hai bên lối đi, cả chậu hải đường với những nụ đỏ tròn trịa cũng khoe sắc. Mùa xuân ban phát những giấc mơ, làm bất kỳ ai cũng có điều gì đó để chờ đợi, mong cầu. Mọi ước muốn sâu xa nhất bừng khởi và nguyện cầu cho tất cả sẽ là sự thật. Tâm tưởng bị đánh thức và đừng quên rằng, mỗi một mùa xuân đến mình đã bước đi trong sự vô thường, trong bình yên vô nhiễm của những men đời thơm ngọt. Một năm mới đang nở tươi nụ cười, bạn và tôi say giấc với ước mơ, với bao điều khang ninh, mới mẻ cất cánh trong veo như hơi thở xuân tràn trề của thi sĩ mùa xuân Nguyễn Bính:
“Đã thấy xuân về với gió đông
Với trên màu má gái chưa chồng”
Có ai đó ru con. Ru em em théc cho muồi. Để mẹ đi chợ mua vôi ăn trầu.
Năm mới đến, chúng tôi đương trôi trên dòng sông của ước mơ không ngừng cuộn chảy. Một người em cất lên lời ca Huế, điệu Nam ai “Sông Hương lai láng” của Vu Hương:
“Lòng mang nặng cả xuân kinh
Mối cảm hoài riêng trở lại với dòng xanh
Nơi bến cũ thâu canh
Giữa nước non thanh bình”
Xin chào mùa xuân Quý Mão 2023 nhiều mộng ước, nhiều dự định ngọt ngào sẽ trở thành hiện thực. Những ngày nặng trĩu qua đi, những âu lo bỏ lại phía sau, tất cả hướng về năm mới rộn rã tiếng vui, ngập tràn hy vọng, chan chứa những tin yêu với cái sống đầy sắc màu. Chúng tôi nâng chén xuân giữa đất trời giao hòa, gieo mầm mới của chân ái vào những tháng ngày tươi đẹp chưa hề sống qua ở đoạn đường phía trước./.
Nhà văn LÊ VŨ TRƯỜNG GIANG
