Hướng đi mới cho cây vải Thanh Hà

Xã Hà Đông là vựa vải sớm của khu vực Thanh Hà với hơn 1.300 ha, gồm các giống u trứng, u gai, u hồng, tàu lai. Nông dân nơi đây có nhiều kinh nghiệm về chuyên canh cây vải nhưng luôn trăn trở với việc chọn lựa cây trồng để cho năng suất, chất lượng cao nhất.

Ông Nguyễn Văn Hiển, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Hợp Đức HD cho biết: “Nhờ thâm niên nhiều năm, người trồng vải Hà Đông nhận biết được đặc trưng các loại vải, mỗi giống đều có những ưu điểm và hạn chế riêng. Với mong muốn tận dụng được hết lợi thế của từng loại vải, người dân đã sử dụng cách ghép cành giữa các giống để tạo ra cây vải có đặc tính vượt trội nhất”.

Việc ghép mầm giữa các giống vải sớm được nông dân xã Hà Đông thực hiện khoảng từ 5 - 7 năm trở lại đây. Trà vải sớm, giống u trứng cho thu hoạch sớm nhất song độ ngọt lại không bằng u hồng, u thâm. Hai giống này tuy quả thơm ngon nhưng lại chín sau nên giá bán không cao. Để khắc phục nhược điểm của từng loại vải, nông dân Hà Đông đã ghép mầm u hồng, u thâm với gốc u trứng để cây vừa cho quả chín sớm, vừa đạt chất lượng cao.

Thời điểm ghép mắt vải thường được thực hiện sau khi thu hoạch, trùng với lúc cắt cành, tạo tán nhằm tận dụng những mầm cây cắt bỏ. Việc ghép mầm giúp tiết kiệm chi phí nhưng lại công phu, đòi hỏi nông dân phải am hiểu và thuần thục kỹ thuật. Thế nhưng khi vết ghép đã liền, việc chăm sóc thuận lợi. Gần đây, người dân Hà Đông thử nghiệm ghép mầm vải thiều với gốc vải sớm, nếu kết quả khả quan sẽ nhân rộng.

Vải thiều là niềm tự hào của người dân xã Thanh Hà khi thương hiệu đã được khẳng định với chất lượng vượt trội. Tuy nhiên, nhược điểm lớn nhất của trà vải này khi thu hoạch muộn hơn các giống vải khác.

Thời gian thu hoạch ngắn, chỉ từ 10 - 15 ngày. Áp lực mùa vụ khiến quả vải thiều đặc sản bị giảm giá trị, thậm chí có phần “lép vé” so với các giống vải sớm. Nông dân xã Thanh Hà dưới sự định hướng của cơ quan chuyên môn đã điều chỉnh kỹ thuật chăm sóc, giúp cây ra quả rải vụ, kéo dài thời gian thu hoạch.

Muốn cho vải thiều thu hoạch trong khoảng thời gian dài, nông dân phải can thiệp từ thời điểm ngay sau khi kết thúc vụ trước. Tùy vào đặc điểm, tình hình sinh trưởng từng cây, nông dân sẽ tính toán tỷ lệ đốn tỉa phù hợp.

“Quan trọng nhất ở khâu xử lý lộc đông theo đợt để tính toán thời điểm ra hoa, đậu quả của từng cây. Từ đó, hạn chế được tình trạng thu hoạch tập trung, ảnh hưởng đến giá bán. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng chú tâm tỉa cành, tạo tán, khoanh gốc nhằm "trẻ hóa" cây. Vì thế nhiều cây vải có tuổi đời hàng chục năm mà vẫn xanh tốt, mỡ màng”, ông Nguyễn Văn Nhân ở thôn Lại Xá, xã Thanh Hà nói.

Theo ông Nguyễn Quang Toàn, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Thanh Hà, những năm qua cùng với kinh nghiệm thực tế và được chuyển giao khoa học, kỹ thuật, người trồng vải đã nắm vững và hoàn hiện quy trình canh tác hiệu quả. Nông dân đã chủ động tìm tòi cách làm mới với mong muốn nâng cao giá trị quả vải. Nhưng để tránh rủi ro vẫn cần có sự giám sát, hướng dẫn kỹ thuật của cơ quan chuyên môn. Có như vậy mới khai thác giá trị bền vững từ cây vải.