Nhiều học sinh không vào lớp 10 và đại học, cao đẳng
Nguyễn Văn M, 22 tuổi (quận Lê Chân) hiện đang theo học THPT hệ giáo dục thường xuyên (GDTX) tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên thành phố. Em cho biết, gia đình em neo người, hoàn cảnh khó khăn. Cách đây mấy năm, sau khi học xong THCS, em đi làm để có thu nhập, giúp đỡ gia đình. Năm học này, em đăng ký theo học tạị trung tâm vì muốn có tấm bằng tốt nghiệp THPT để học trường cao đẳng nghề xây dựng.
Cùng hoàn cảnh như M, em Đinh Văn T ở xã Cao Nhân (huyện Thủy Nguyên) xin làm công nhân tại một doanh nghiệp trên địa bàn ngay sau khi tốt nghiệp THPT.
Việc các học sinh tốt nghiệp THCS không học tiếp lớp 10 ở huyện Vĩnh Bảo năm học 2017-2018, có nguyên nhân là, các trung tâm giáo dục nghề nghiệp và GDTX thực hiện khá tốt công tác tuyên tuyền, tư vấn, hướng nghiệp cho học sinh lớp 9 nên các học sinh học lực yếu kém không dự thi vào lớp 10 THPT mà chọn học chương trình GDTX kết hợp với học nghề. Cùng với đó, một số doanh nghiệp nước ngoài trên địa bàn tổ chức cho học sinh lớp 9 học trung cấp chuyên nghiệp kèm học nghề được trả lương, sau khi hoàn thành khóa học, làm việc tại doanh nghiệp, nên những học sinh học lực yếu, hoàn cảnh gia đình khó khăn sẽ lựa chọn con đường vừa học, vừa làm lại có thu nhập ngay.
Tại huyện Thủy Nguyên, việc từ chối con đường vào ĐH, CĐ của học sinh sau tốt nghiệp THPT ngày càng tăng những năm gần đây. Theo Hiệu trưởng Trường THPT Lê Ích Mộc, Trịnh Khắc Hậu, kỳ thi THPT quốc gia vừa qua, khoảng 50% số học sinh của trường chỉ dự thi để xét tốt nghiệp THPT, không đăng ký xét tuyển ĐH, CĐ. Sở dĩ có sự thay đổi này là vì các em chọn con đường học nghề và làm công nhân tại các doanh nghiệp liên doanh hoặc doanh nghiệp tư nhân trên địa bàn.
Tăng cường định hướng, phân luồng học sinh
Phó giám đốc Sở GD-ĐT thành phố Đỗ Văn Lợi cho rằng, những năm gần đây, công tác phân luồng học sinh sau THCS và sau THPT có chuyển biến hơn so với khoảng chục năm trước đây. Bên cạnh việc các trường học, giáo viên chủ nhiệm quan tâm hơn đến công tác này, nhận thức của nhiều gia đình và học sinh cũng thay đổi. Trước kia, hầu như các gia đình đều muốn con em học xong lớp 9 phải thi vào lớp 10 công lập, tốt nghiệp THPT rồi cố gắng học ĐH, CĐ để dễ xin việc làm. Tuy nhiên, có một thực tế, không ít sinh viên ĐH, CĐ ra trường không xin được việc làm hoặc làm không đúng ngành, nghề đào tạo. Vậy mới có chuyện thật như đùa, có người phải giấu tấm bằng ĐH, CĐ khi xin việc làm, bởi các đơn vị, doanh nghiệp không có nhu cầu tuyển dụng người có trình độ ĐH, CĐ. Thực tế tại thành phố năm học 2016-2017, khoảng 30% số học sinh lớp 9 không thi vào lớp 10 và khoảng 30- 40% số học sinh THPT không chọn con đường vào ĐH, CĐ. Trong khi đó, cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên THPT của thành phố hiện dư thừa. Trước thực trạng số học sinh THPT có xu hướng giảm, một số giáo viên kiến nghị Bộ GD-ĐT và thành phố điều chỉnh quy định số học sinh/lớp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đồng thời, tránh lãng phí nguồn lực cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên.
Theo đánh giá của Sở GD-ĐT, công tác phân luồng, định hướng nghề nghiệp học sinh sau THCS và THPT còn hạn chế liên quan đến “bệnh” sính bằng cấp còn phổ biến trong nhận thức nhiều gia đình và toàn xã hội. Để công tác này đạt yêu cầu đề ra, Phó giám đốc Đỗ Văn Lợi cho rằng, các trường học cần giúp học sinh xác định rõ mục đích, động cơ học tập phù hợp với năng lực, trình độ, hoàn cảnh gia đình. Phương pháp giáo dục trong nhà trường cần đổi mới hơn, tăng cường thực hành và các hoạt động giáo dục trải nghiệm, sáng tạo. Các trường học nên phối hợp với cơ sở đào tạo, doanh nghiệp trong việc hướng nghiệp, phân luồng học sinh, giúp các em lựa chọn đúng hướng đi, trở thành người thầy xã hội đang thừa hay làm người thợ xã hội đang thiếu.
Bích Hạnh
