(HPĐT)- Thời gian tới, thị trường vàng sẽ có nhiều thay đổi mạnh mẽ như: xóa độc quyền sản xuất vàng miếng; lập sàn giao dịch vàng. Trong đó, việc thành lập sàn giao dịch vàng được kỳ vọng góp phần công khai hóa thông tin giá cả, khối lượng giao dịch, hạn chế tình trạng đầu cơ, thao túng giá. Từ đó, Nhà nước quản lý tốt hơn lượng vàng trong dân, ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát.
Phá thế độc quyền vàng miếng SJC
Hiện nay, Việt Nam chỉ có một doanh nghiệp là Công ty TNHH MTV Vàng bạc Đá quý Sài Gòn - SJC được sản xuất vàng miếng theo Nghị định 24/2012/NĐ-CP. Đây cũng là lý do khiến thị trường vàng rơi vào tình trạng độc quyền nguồn cung, trong khi nhu cầu cao khiến giá vàng SJC thường cao hơn thế giới từ 10-20 triệu đồng/lượng. Hướng tới việc cải cách toàn diện thị trường vàng tại Việt Nam minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và hiệu quả hơn, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chỉ đạo Ngân hàng nhà nước (NHNN) xem xét lập sàn giao dịch vàng. NHNN hiện khẩn trương nghiên cứu, tham khảo kinh nghiệm quốc tế để đề xuất việc triển khai thành lập Sở giao dịch vàng quốc gia. Đây là thông tin mang tính bước ngoặt lịch sử đối với thị trường vàng Việt Nam trong tương lai.
Liên quan thị trường vàng, NHNN vừa thông báo lấy ý kiến Dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng. Với cơ chế mới tại Dự thảo sửa đổi, bổ sung nêu trên, ngoài Công ty TNHH MTV Vàng bạc Đá quý Sài Gòn - SJC, thời gian tới, Việt Nam có thêm thương hiệu vàng của các doanh nghiệp, ngân hàng được NHNN cấp phép sản xuất vàng miếng. Theo đó, doanh nghiệp muốn được cấp phép sản xuất vàng miếng phải có vốn điều lệ tối thiểu 1.000 tỷ đồng, ngân hàng phải có vốn điều lệ tối thiểu là 50.000 tỷ. Đồng thời, các đơn vị này phải trong danh sách đang được Ngân hàng Nhà nước cấp giấy phép kinh doanh mua, bán kim loại quý, không bị xử phạt hoặc đã khắc phục xong nếu vi phạm và có quy trình nội bộ quy định về sản xuất vàng miếng. Căn cứ theo quy định này, Việt Nam hiện có 38 doanh nghiệp, ngân hàng được cấp phép kinh doanh mua, bán vàng miếng. Tuy nhiên, tính theo quy mô vốn điều lệ hiện hành, chỉ một số doanh nghiệp có vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đồng trở lên như Công ty cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận, CTCP Tập đoàn Vàng bạc đá quý Doji, Công ty TNHH MTV Vàng bạc Đá quý Sài Gòn - SJC. Về phía ngân hàng, có Vietcombank, VPBank, Techcombank, BIDV, MBBank, VietinBank và Agribank nằm trong nhóm sở hữu vốn điều lệ trên 50.000 tỷ đồng.
Tiến sĩ Tô Văn Tuấn, Trưởng bộ môn Tài chínhNgân hàng, Khoa Quản trị- Tài chính, Trường đại học Hàng hải Việt Nam nhận định, việc cho phép nhiều doanh nghiệp tham gia sản xuất vàng và phân phối sẽ phá vỡ thế độc quyền. Thành lập sàn giao dịch vàng càng là bước đi tích cực nhằm minh bạch hóa thị trường, giúp người dân được tự do mua bán, giao dịch vàng một cách hợp pháp và thuận tiện. Đây là những bước tiến quan trọng của Chính phủ trong cải cách cơ chế quản lý thị trường vàng theo hướng minh bạch và hấp dẫn.
Lựa chọn mô hình tối ưu
Tuy việc xóa bỏ độc quyền trong sản xuất vàng miếng là điều kiện cần thiết, nhưng để giá vàng trong nước duy trì ổn định và từng bước tiệm cận giá vàng thế giới một cách bền vững, cần hội tụ thêm nhiều điều kiện khác. Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức lớn trong quá trình xây dựng và vận hành sàn vàng như việc thiếu một khung pháp lý đồng bộ và chặt chẽ có thể khiến sàn vàng hoạt động không minh bạch. Bên cạnh đó, một rào cản không nhỏ khác là tâm lý tích trữ vàng vật chất trong dân, tạo trở ngại lớn cho việc phát triển giao dịch vàng điện tử hiện đại… Chị Bùi Thị Thanh Hương, quản lý Trung tâm vàng bạc DOJI ở phường Gia Viên thông tin, theo kinh nghiệm làm quản lý nhiều năm của chị, giao dịch trên sàn vàng phù hợp các khách hàng trẻ, còn khách hàng lớn tuổi vẫn thích giữ vàng tại nhà và rất khó để thay đổi xu hướng này của họ.
Theo nhiều chuyên gia, mô hình sàn giao dịch vàng kết hợp, gồm giao dịch vàng vật chất và vàng tài khoản là lựa chọn phù hợp nhất cho Việt Nam trong giai đoạn khởi đầu. Giao dịch vàng vật chất phù hợp tâm lý tích trữ vàng truyền thống của người dân, góp phần đưa lượng vàng “nằm ngoài hệ thống” vào kênh chính thức, từ đó tăng tính minh bạch và giúp Nhà nước quản lý hiệu quả hơn. Giao dịch vàng tài khoản lại phù hợp với nhu cầu đầu tư hiện đại khi cho phép mua bán nhanh chóng, linh hoạt, không tốn chi phí lưu trữ hay vận chuyển, phù hợp với xu thế số hóa tài chính. Bên cạnh đó, NHNN cần xây dựng cơ chế giám sát nghiêm ngặt và hệ thống kiểm định chất lượng rõ ràng đối với các thương hiệu vàng miếng mới…
Tuy nhiên, để thực hiện được giao dịch vàng qua tài khoản tại Việt Nam, cần có sự thống nhất về nhiều yếu tố nền tảng, trong đó có việc NHNN ban hành bộ quy chuẩn quốc gia về vàng, áp dụng quy định bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt trong các giao dịch vàng, xem xét phát hành chứng chỉ vàng… nhằm hướng tới chuyên nghiệp hóa thị trường vàng trong nước.
AN PHÚC
