(HPĐT)- “Cùng nhau thu hẹp khoảng cách cảnh báo sớm” là chủ đề của ngày Khí tượng thế giới năm nay (23-3- 2025). Việc dự báo sớm các hình thái diễn biến của thiên tai có ý nghĩa quan trọng để giảm đến mức thấp nhất thiệt hại có thể xảy ra. Nâng cao năng lực cảnh báo, dự báo là giải pháp được thành phố quan tâm phối hợp Cục Khí tượng thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhằm giảm nhẹ rủi ro thiên tai, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
"Chìa khóa" giảm nhẹ thiên tai
Bão số 3 năm 2024 là cơn bão mạnh nhất trên biển Đông trong 30 năm qua và là cơn bão mạnh nhất đổ bộ vào đất liền nước ta trong 70 năm qua. Thành phố Hải Phòng là địa phương nằm trong phạm vi tâm bão đi qua, nhưng hạn chế được thấp nhất thiệt hại về người, tài sản. Một trong những bài học kinh nghiệm được đúc rút qua công tác ứng phó với cơn bão này là tập trung theo sát tình hình, phối hợp chặt chẽ các tổ chức quốc tế dự báo chính xác từ sớm, từ xa diễn biến, cường độ và đường đi của bão, cảnh báo nguy cơ mưa lũ, sạt lở đất, đồng thời triển khai các giải pháp ứng phó khẩn cấp trước, trong và sau bão. Theo Phó giám đốc Đài Khí tượng thủy văn Hải Phòng Nguyễn Hồng Sinh, nhận định cơn bão số 3 là cơ bão mạnh, Tổng cục Khí tượng thủy văn (nay là Cục Khí tượng thủy văn) có văn bản chỉ đạo các Đài Khí tượng thủy văn (KTTV) khu vực, Đài KTTV tỉnh triên̉ khai phương án quan trăc; ́ bảo đảm thu thập đầy đủ, chính xác số liệu và truyêǹ tin kịp thời trong mọi tình huống, thường xuyên thông tin đên Ban Ch ́ ỉ huy Phòng chống thiên tai và tìm kiêḿ cứu nạn và lãnh đạo thành phố để phục vụ công tác chỉ đạo ứng phó và khăc phục.
Biến đổi khí hậu (BĐKH) đang diễn ra cực đoan hơn trên phạm vi toàn cầu. Những hiện tượng thời tiết bất thường như mưa, bão, lũ lụt, nắng nóng… xuất hiện với tần suất cao thời gian gần đây cho thấy BĐKH ngày càng diễn biến phức tạp. Do đó, dự báo sớm là giải pháp quan trọng nhằm giảm đến mức thấp nhất thiệt hại có thể xảy ra. Theo tổ chức Khí tượng thế giới (WMO), chủ đề của Ngày Khí tượng thế giới năm 2025 “Cùng nhau thu hẹp khoảng cách cảnh báo sớm”, bởi cuộc sống và sự an toàn của mọi người là ưu tiên hàng đầu các cơ quan KTTV trên toàn thế giới. Đây là vấn đề then chốt trong công tác thích ứng, giảm nhẹ rủi ro thiên tai. Các cơ quan KTTV quốc gia có nhiệm vụ thu thập, chia sẻ, phân tích dữ liệu về thời tiết, nước, môi trường và giúp cơ quan quản lý nhà nước, người dân có những biện pháp ứng phó. Theo WMO, hệ thống cảnh báo sớm mang lại lợi nhuận gấp 9 lần cho khoản đầu tư, đồng thời giúp giảm số ca tử vong và những tổn thất, thiệt hại do các sự kiện khí hậu nguy hiểm gây ra.
Bảo đảm chất lượng bản tin dự báo
Phó giám đốc Đài KTTV Hải Phòng Nguyễn Hồng Sinh cho biết, hiện mạng lưới trạm trên địa bàn thành phố gồm các trạm khí tượng môi trường Phù Liễn; Khí tượng hải văn Hòn Dấu và Khí tượng hải văn và thám không Bạch Long Vĩ; 9 trạm thủy văn và Trạm ra đa thời tiết Phù Liễn, 2 trạm đo mưa tự động. Mạng lưới trạm khí tượng thủy văn trên địa bàn thành phố đáp ứng được yêu cầu về công tác theo dõi, giám sát, dự báo và cảnh báo thiên tai KTTV phục vụ phát triển kinh tế địa phương, nhất là Trạm ra đa Phù Liễn được đưa vào khai thác từ năm 2017 dự báo, cảnh báo sớm các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như bão gần bờ, dông, tố lốc, mưa lớn, mưa đá…. Đài KTTV Hải Phòng phối hợp chặt chẽ các cơ quan chỉ đạo phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn của thành phố Hải Phòng, các cơ quan truyền thông trong việc truyền phát các bản tin cảnh báo, dự báo đến mọi người dân.
Thành phố Hải Phòng nằm ven biển, được dự báo chịu tác động lớn của BĐKH nên việc nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo là cần thiết. Sở Tài nguyên và Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) tham mưu UBND thành phố ban quyết định những công trình, chủ công trình thực hiện quan trắc KTTV. Ngày 13-1-2023, UBND thành phố có Quyết định 84/QĐ-UBND về việc điều chỉnh, bổ sung danh danh mục các công trình và chủ công trình phải tổ chức quan trắc KTTV, theo đó có 47 công trình thuộc sân bay dân dụng, bến cảng thuộc cảng biển, cáp treo phục vụ tham quan du lịch và Vườn quốc gia phải tổ chức quan trắc KTTV. Theo Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phạm Minh Thành, Sở hoàn thành đề án “Xây dựng cơ sở dữ liệu khí tượng thủy văn và giám sát biến đổi khí hậu”. Đề án tập hợp, thống nhất các thông tin, dữ liệu khí tượng thủy văn và giám sát BĐKH để quản lý, khai thác bằng hệ thống công nghệ thông tin, góp phần nâng cao năng lực, hiệu quả quản lý nhà nước về KTTV và BĐKH, phòng, tránh và giảm nhẹ thiệt hại thiên tai, bảo đảm quốc phòng - an ninh và phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Với sự quan tâm đầu tư hoạt động dự báo là giải pháp cần thiết bảo đảm sự phát triển trước những diễn biến bất thường, dị thường của thời tiết.
