Hương vị ẩm thực mùa thu đất Cảng

Từ hương vị thân quen…

Ở Toronto (Canada), chị Bùi Hà My đã xa Hải Phòng gần 10 năm nhưng vẫn thường tìm mua nguyên liệu để nấu bánh đa cua, chả nem, các món ốc. Với chị, đó không chỉ là bữa ăn, mà là ký ức quê hương, là “chất biển” ngấm sâu từ truyền thống gia đình có cửa hàng ăn lâu đời ở phố Minh Khai (phường Hồng Bàng).

Còn với những người đang sống tại thành phố, mùa thu cũng được nhận diện qua những hương vị quen thuộc. Thu về là mùa của phố Cầu Đất (phường Ngô Quyền) - con phố Trung thu nhộn nhịp với hàng loạt thương hiệu bánh lâu đời như Đông Phương, Bình Minh, Như Ý Cát Tường, Chi Long. Từ những năm 1930 - 1950, các tiệm bánh đã ra đời, truyền nghề qua nhiều thế hệ, tạo nên thương hiệu gắn liền ký ức tập thể. Người dân không chỉ mua bánh, mà còn tìm thấy cảm giác đoàn viên, ngọt ngào của mùa trăng đất Cảng.

Ở một góc vỉa hè trên phố Hai Bà Trưng (phường Lê Chân), quán bánh đúc Tàu của gia đình bà Nguyễn Thị Chuyền tồn tại hơn 30 năm, ngày nào cũng đông khách. Món bánh gốc Hoa trắng mịn, ăn cùng tôm, thịt, đu đủ giòn, chan nước chấm đã trở thành hương vị thân quen của nhiều thế hệ.

Không thể thiếu trong tiết trời se lạnh là trà hoa cúc. Dọc nhiều tuyến phố phía đông Hải Phòng có nhiều cửa hàng bán trà hoa cúc, món đồ uống đã trở thành thương hiệu gắn liền với thành phố. Các cửa hàng càng đông khách hơn mỗi dịp thu về. Trà cúc Hải Phòng được pha chế cầu kỳ với hoa cúc, long nhãn, táo đỏ, mật ong, cam thảo và chút quất, mang vị thanh tao, ngọt hậu. Anh Nguyễn Minh Quang ở phố Ngô Gia Tự (phường Hải An) chia sẻ: “Mỗi cuối tuần, ngồi cùng bạn bè bên ly trà cúc, chỉ vài chục nghìn đồng mà thấy bình yên giữa nhịp sống hối hả”.

Có thể nói, ẩm thực mùa thu Hải Phòng hiện lên vừa dân dã vừa gắn kết, trở thành hơi thở đời thường của thành phố. Vừa nhâm nhi ly trà cúc thơm nồng, chị Nguyễn Thu Thủy, du khách từ Thanh Hóa đi thưởng thức “foodtour” Hải Phòng bày tỏ ấn tượng về những món ăn, thức uống đặc trưng nơi đây. Theo chị, chính hương vị mùa thu đã tạo nên màu sắc riêng, góp phần thu hút du khách đến với đất Cảng.

… đến bản sắc văn hóa và nhịp sống thành phố

Không phải ngẫu nhiên mà ẩm thực Hải Phòng được nhắc đến như một phần bản sắc văn hóa. Tại khai mạc Liên hoan ẩm thực món ngon Hải Phòng 2025, bà Trần Thị Hoàng Mai, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhấn mạnh: Hải Phòng là mảnh đất cửa biển với những con người năng động, tài hoa, có nền văn hóa ẩm thực đặc trưng, đầy màu sắc. Chính sự biến thiên của lịch sử và giao thoa văn hóa đã góp phần hình thành nét ẩm thực độc đáo nơi đây.

Ẩm thực Hải Phòng khác biệt nhờ sự tiếp biến: không cầu kỳ như Huế, không quá “sành ăn” như Hà Nội, mà phóng khoáng, cá tính, phản ánh rõ tinh thần con người miền biển. Là đô thị cửa biển, Hải Phòng sở hữu nguồn hải sản tươi ngon: cua, sam, bề bề, mực, cá biển… Cách chế biến giản dị, tôn trọng vị ngọt tự nhiên của nguyên liệu. Đặc biệt, ba loại gia vị gồm: nước mắm Cát Hải, dấm, chí chương (tương ớt) đã trở thành “linh hồn” của nhiều món ăn, mang đậm bản sắc riêng.

Điều làm nên sức sống bền bỉ của ẩm thực Hải Phòng chính là sự bình dân, gần gũi. Những quán nhỏ, gánh hàng rong ở chợ Cố Đạo, chợ Lương Văn Can, chợ Con… vẫn luôn đông khách. Người ta tìm đến không chỉ vì ngon, mà còn bởi sự thân tình, giản dị của đời sống thường nhật.

Nhiều người Hải Phòng đi xa hay ở gần cũng khó có thể cưỡng lại sức hút của những món ăn miền biển. Người con xa quê khi trở về thường tìm ngay đến bát bánh đa cua, bún tôm, đĩa bánh cuốn hay vài con ốc luộc nóng hổi, như một cách “nạp lại” hương vị tuổi thơ. Với những người sống tại thành phố, thói quen thưởng thức ẩm thực theo mùa gần như đã trở thành một phần nếp sống. Mùa nào thức nấy, từ việc tự mua hải sản tươi rói ngoài chợ để sửa soạn bữa ăn ấm cúng tại nhà đến thưởng thức những món ăn được chế biến cầu kỳ hơn ở nhà hàng, tất cả đều tạo thành sự gắn bó đặc biệt giữa người dân với ẩm thực địa phương.

Bởi vậy, không chỉ trong mùa thu, ẩm thực Hải Phòng là nét riêng có, là nhịp sống, tình cảm của cộng đồng. Chính điều đó khiến bất cứ ai từng thưởng thức đều mang theo nỗi nhớ và ấn tượng khó phai. Với du khách, ẩm thực cũng là “cánh cửa” mở ra trải nghiệm gần gũi, giúp hành trình khám phá Hải Phòng thêm trọn vẹn, đặc biệt khi thành phố đang đẩy mạnh sản phẩm “foodtour” để đưa món ngon địa phương đến gần hơn với bạn bè bốn phương.