(HPĐT)- Tình trạng người dân khai thác đất đồi, núi với quy mô nhỏ lẻ đang diễn ra ở nhiều xã của huyện Thủy Nguyên. Nếu không được chấn chỉnh, kiểm soát, hoạt động này tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn, gây thất thoát tài nguyên.
Một góc núi Niêm Xuân Ngoại, ở xã Kỳ Sơn, huyện Thủy Nguyên bị khai thác nham nhở.
Cạo đồi, khoét núi, khai thác tràn lan
Anh Nguyễn Văn D, thôn 7, xã Kỳ Sơn cho biết, hoạt động khai đào đất đồi diễn ra từ nhiều năm nay trên địa bàn thôn. Hoạt động khai thác tập trung chủ yếu vào tầm chiều tối cho đến mờ sáng hôm sau. Tuy nhiên, việc ngăn chặn tình trạng này không hiệu quả.
Liên quan đến vấn đề trên, ông Vũ Quang Triệu, Phó chánh thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường cho biết: Tại thôn 7, xã Kỳ Sơn hiện mới có 1 doanh nghiệp được cấp phép khai thác mỏ sét làm nguyên liệu sản xuất gạch ngói, tại núi Niêm Xuân Nội. Tuy nhiên, công ty chưa thực hiện xây dựng nhà máy, chủ yếu khai thác đất tại núi này mang đi san lấp. Đây là hành vi khai thác khoáng sản sai mục đích và đã bị xử phạt vi phạm hành chính. Còn lại, trên địa bàn thôn này chưa có thêm tổ chức, cá nhân được cấp phép khai thác khoáng sản. Về mặt quản lý khoáng sản, việc khai thác đất khi chưa có giấy phép là không đúng, vi phạm quy định về quản lý đất đai, khoáng sản.
Việc khai đào đất đồi, núi thiếu kiểm soát tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn đối với người dân sống chung quanh. Tại núi Chàm ở thôn 7, xã Kỳ Sơn vốn có nghĩa trang tự phát của người dân trong thôn, hiện có vài chục ngôi mộ. Tuy nhiên, núi đang bị đào khoét vào sâu, nhiều ngôi mộ nằm chênh vênh sát bờ vực, nguy cơ đổ ụp xuống dưới. Chung quanh núi Chàm có đoạn bị khoét sâu vào bên trong tạo những hàm ếch sâu hoắm. Không riêng núi Chàm mà phần lớn núi, đồi tại thôn 7, xã Kỳ Sơn… đều có tình trạng khai đào đất núi, khiến bề mặt nham nhở, dưới chân đầy hố, hang sâu.
Nhiều xã khác trên địa bàn huyện Thủy Nguyên như: Lại Xuân, Liên Khê, Hòa Bình, Thủy Đường… có đồi, núi đều bị cày xới nham nhở, nhiều khoảnh đồi còn bị “cạo” đến ngọn, lộ ra những điểm sạt lở rất nguy hiểm. Tình trạng người dân tự san, hạ cốt nền để vận chuyển đất đi bán khá phổ biến. Nhiều quả đồi đang bị biến dạng nghiêm trọng, dần mất đi. Tình trạng này nếu không sớm được chấn chỉnh, siết chặt quản lý sẽ gây ra nhiều nguy cơ sạt lở, mất an toàn với người dân. Được biết, từ năm 2022, do ảnh hưởng cơn bão số 2, số 3, trên địa bàn huyện Thủy Nguyên có vị trí bị sạt lở núi ở các xã Quảng Thanh, Lưu Kiếm, Hòa Bình và thị trấn Núi Đèo. Thực tế này cho thấy cần có giải pháp kiểm soát, ngăn chặn tích cực hơn việc khai thác đất đồi bừa bãi hiện nay ở huyện Thủy Nguyên.
Làm rõ trách nhiệm quản lý, kiểm soát
Theo Khoản 1, Điều 2 Luật Khoáng sản năm 2010, đất đồi. núi là dạng khoáng sản. Để được cấp phép khai thác, đất đồi phải nằm trong quy hoạch hoạch khai thác khoáng sản. Các hộ dân chỉ được khai thác đất đồi khi có cấp phép. Đối với khoáng sản chưa khai thác, theo Điều 18 của Luật Khoáng sản, UBND các cấp có trách nhiệm tổ chức bảo vệ, ban hành văn bản để thi hành pháp luật về khoáng sản tại địa phương; huy động và chỉ đạo phối hợp các lực lượng trên địa bàn để giải tỏa, ngăn chặn hoạt động khoáng sản trái phép tại địa phương. Khai thác khoáng sản là đất mà không có giấy phép bị xử phạt theo quy định tại Khoản 1, Điều 47 Nghị định 36/2020/NĐ-CP. Theo đó, tùy theo khối lượng khoáng sản được tính bằng m3 bị phạt tiền với mức thấp nhất là 1 triệu đồng đến mức cao nhất là 50 triệu đồng, áp dụng đối với cá nhân. Đối với tổ chức, mức phạt tiền được quy định gấp 2 lần mức phạt tiền đối với cá nhân.
Được biết, từ năm 2022, UBND huyện Thuỷ Nguyên có Thông báo số 239/TB-UBND thông báo kết luận của Phó chủ tịch UBND huyện Nguyễn Văn Viển tại cuộc họp bàn việc xử lý vi phạm đất đồi rừng trên địa bàn huyện. Thông báo nêu rõ, các xã, thị trấn có đồi rừng cần tăng cường công tác quản lý Nhà nước về đất đai, quy hoạch, đồng thời quản lý, bảo vệ rừng và khoáng sản tại địa phương; thành lập tổ công tác, thường xuyên kiểm tra, ngăn chặn, xử lý kịp thời, tuyệt đối không để phát sinh vi phạm mới, nhất là các hành vi tự ý chuyển nhượng, san gạt, hạ cốt nền đất đồi rừng, chặt phá, chuyển loại rừng, chuyển đổi mục đích sử dụng rừng trái quy định của pháp luật, khai đào, vận chuyển, tập kết mua bán trái phép đất đồi núi. Tuy nhiên, hiện tình trạng khai thác đất đồi trái phép chưa kiểm soát hiệu quả. Ở một số xã chính quyền chưa thực sự làm hết trách nhiệm quản lý khoáng sản. Do đó, cần siết chặt công tác này, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định pháp luật. Bên cạnh sự vào cuộc của chính quyền địa phường, Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy định quản lý tài nguyên khoáng sản chưa cấp phép khai thác, không nằm trong quy hoạch khai thác khoáng sản của chính quyền địa phương, tham mưu biện pháp kiểm soát hoạt động khai thác nhỏ lẻ./.
NGUYÊN MAI
