Đo hiện trạng đất nông nghiệp là một trong 2 nhiệm vụ quan trọng thuộc gói thầu số 9 về xây dựng hệ thống hồ sơ địa chính, cơ sở dữ liệu đất đai huyện Thủy Nguyên trong Đề án “Xây dựng tổng thể hệ thống hồ sơ địa chính, cơ sở dữ liệu đất đai thành phố Hải Phòng”. Mặc dù nhiều khó khăn, vướng mắc phát sinh, nhưng huyện Thủy Nguyên quyết tâm hoàn thành vào tháng 6-2024 đối với đo hiện trạng đất nông nghiệp.
Khó xác định mốc giới, người sử dụng đất
Từ tháng 1-2024, UBND huyện phối hợp các đơn vị liên quan triển khai đo hiện trạng đất nông nghiệp tại 33 xã (trừ 4 xã hoàn thành đo hiện trạng đất nông nghiệp từ năm 2019). Tổng số thửa đất nông nghiệp cần đo là 89.038 với tổng diện tích 8.730,4 ha. Đây là tổng số thửa đất nông nghiệp trên thực tế giảm đi nhiều so với tổng số thửa đất theo thiết kế kỹ thuật dự toán bán đầu là 217.985 thửa vì thời gian qua, trên địa bàn huyện triển khai hàng chục dự án thu hồi đất nông nghiệp.
Tuy nhiên, việc đo hiện trạng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện phát sinh vướng mắc riêng so với các huyện khác. Thực tế, vào sáng 23-5, tại cánh đồng Hai Giáp của xã Minh Tân, do lau sậy mọc cao hơn đầu người, nhiều hộ không thể xác định mốc giới ruộng, nên cán bộ, nhân viên Công ty TNHH MTV Tài nguyên và Môi trường Miền Nam không thể đo ngay hiện trạng đất nông nghiệp.
Theo cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Phạm Xuân Điệp, đó là một trong những vướng mắc phát sinh trong quá trình đo hiện trạng đất trên địa bàn huyện. Tại hầu hết xã, thị trấn, người dân bỏ ruộng hoang với tổng lên đến 900 ha, khiến cỏ mọc um tùm, không còn bờ thửa, chủ sử dụng đất không xác định được mốc giới của thửa đất. Ngoài ra, nhiều hộ dân mất giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) nông nghiệp hoặc tự ý chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho nhau, không có giấy tờ chứng minh, nên khó xác định người sử dụng đất (quy chủ). Chưa kể do hệ lụy của công tác dồn điền, đổi thửa từ năm nhiều năm trước không đồng bộ tại các xã, thị trấn, nên khác định chủ sử dụng đất. Cụ thể, một số xã đã đồn điền đổi thửa nhưng chưa có phương án dồn điền, đổi thửa, nên người dân chưa được cấp GCNQSDĐ. Một số xã dang dở dồn điền đổi thửa như 2 xã Kỳ Sơn, Ngũ Lão, nên khó quy chủ về mặt pháp lý. Chưa kể, cứ 3 năm, cán bộ địa chính các xã lại thay đổi 1 lần, dẫn đến làm thất lạc GCNQSDĐ của nhiều hộ hay tài liệu về dồn điền đổi thửa, không còn nhiều cơ sở để quy chủ như tại xã Quảng Thanh.
Quyết tâm tháo gỡ khó khăn
Mặc dù nhiều vướng mắc, khó khăn trong quá trình triển khai, nhưng huyện Thủy Nguyên xác định công tác triển khai Đề án trên tại huyện là cần thiết, cấp bách cho việc quản lý đất đai. Vì thế, ngày 14-3-2024, Huyện ủy Thủy Nguyên ban hành thông tri của Ban Thường vụ Huyện ủy về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng tổng thể hồ sơ địa chính, cơ sở dữ liệu đất đai trên địa bàn huyện. Ngày 18-3, UBND huyện huỷ Nguyên ban hành văn bản về triển khai thực hiện thông tri này tới các đơn vị, địa phương liên quan để quyết liệt, quyết tâm vào cuộc. UBND huyện đến các xã đều thành lập Ban chỉ đạo, tổ công tác triển khai đề án. UBND huyện tổ chức tập huấn nghiệp vụ tới cán bộ, địa chính, trưởng thôn, bí thư chi bộ thôn... Đơn vị đo hiện trạng đất nông nghiệp chia làm 3 tổ về các xã, thị trấn, làm việc cả thứ 7, chủ nhật để đo theo phương pháp cuốn chiếu, xã nào xong xã đó. Ban chỉ đạo huyện thường xuyên họp với 33 xã để lắng nghe, tháo gỡ đối với từng vướng mắc.
Phó trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Đào Văn Nam cho biết, để tháo gỡ vướng mắc đo đất ruộng bỏ hoang, đơn vị đo đạc phải đầu tư nhiều thời gian, công sức để tiến hành đo bờ vùng và thu thập tài liệu chia ruộng trước đó còn lưu ở thôn và UBND xã, thị trấn như: bản đồ giải thửa, sơ đồ chia đất nông nghiệp, GCNQSDĐ và các giấy tờ khác người sử dụng đất cung cấp để chia trên bản đồ và quy chủ và xác định, cắm mốc ngoài thực địa cho thửa đất đã chia. Đối với việc khó quy chủ sử dụng đất nông nghiệp vì trong quá trình dồn điền, đổi thửa, các xã, thị trấn chưa hoàn thiên hồ sơ theo quy định, UBND huyện đã báo cáo Sở Tài nguyên và Môi trường đề nghị Cục Đăng ký dữ liệu thông tin đất đai hướng dẫn, chỉ đạo giải pháp tháo gỡ cụ thể. Có như vậy, huyện mới có cơ sở pháp lý trong việc xác định rõ người sử dụng đất để đo hiện trạng và thiết lập bản đồ đất nông nghiệp.
Tính đến ngày 15-5, trên địa bàn huyện, 21 xã hoàn thành đo hiện trạng đất nông nghiệp, đạt khoảng 80% tổng số thửa thực tế. Đối với 9 xã còn lại, huyện phấn đấu hoàn thành đo hiện trạng đất nông nghiệp trước ngày 30-6-2024. Vì vậy, ngày 8-5 vừa qua, tại cuộc họp của Ban Chỉ đạo thực hiện đề án trên của huyện, Phó chủ tịch UBND huyện Nguyễn Văn Viển chỉ đạo các xã, thị trấn triển thường xuyên đôn đốc đến cán bộ thôn, chi bộ, cán bộ địa chính hỗ trợ đơn vị tư vấn triển khai đo đất nông nghiệp. Ban Chỉ đạo huyện định kỳ họp hàng tháng, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, sớm hoàn thành đo đất nông nghiệp theo kế hoạch.
Chuyện quản lý
Xem xét điều tiết kinh phí đấu giá quyền sử dụng đất đối với cấp xã
Trong tháng 4 vừa qua, tại cuộc tiếp xúc cử tri của Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố ở huyện Thuỷ Nguyên trước kỳ họp thứ bảy Quốc hội khóa 15, cử tri đề nghị thành phố xem xét, cân đối, điều tiết nguồn kinh phí cấp cho các xã, thị trấn. Nhất là cân đối điều tiết từ nguồn kinh phí đấu giá quyền sử dụng đất của các xã, thị trấn để các địa phương có nguồn kinh phí chủ động trong giải quyết các nguyện vọng chính đáng của người dân, kịp thời sửa chữa, tu bổ, xây dựng các công trình đầu tư công của địa phương.
Tại cuộc tiếp xúc cử tri, trước kiến nghị trên, lãnh đạo Sở Tài chính cho biết, HĐND thành phố ban hành Nghị quyết số 09 năm 2022 về ban hành quy định phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi và tỷ lệ phần trăm phân chia các khoản thu ngân sách các cấp chính quyền địa phương năm 2023 và các năm trong thời kỳ ổn định ngân sách. Trong đó, quy định về điều tiết tiền sử dụng đất, các dự án được phân cấp cho quận, huyện tổ chức thực hiện: Ngân sách thành phố 80%, ngân sách quận, huyện 20% (phần ngân sách quận, huyện ưu tiên cho Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới và chỉnh trang đô thị).
Tuy nhiên, theo nghị quyết trên, các xã, thị trấn không được phân bổ, điều tiết kinh phí từ đấu giá quyền sử dụng đất. Theo phản ánh của cử tri các xã, thị trấn, các dự án đấu giá quyền sử dụng đất vào mục đích làm nhà ở đều ở các xã, thị trấn, địa phương có trách nhiệm trong công tác vận động người dân giải phóng mặt bằng, nhưng khi thực hiện đấu giá quyền sử dụng đất, kinh phí được phân bổ về thành phố và huyện, địa phương không có quyền lợi. Trong khi, các địa phương không có nhiều nguồn thu, dẫn đến thiếu và khó cân đối ngân sách vào sửa chữa một số công trình thiết yếu của địa phương khi bị xuống cấp.
Nguồn thu từ đấu giá quyền sử dụng đất khá lớn. Nếu được thành phố điều tiết kinh phí từ đấu giá quyền sử dụng đất về cấp xã sẽ góp phần khuyến khích các địa phương phát huy tính chủ động, năng động, sáng tạo, tích cực khai thác nguồn thu tiền sử dụng đất, phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công qua các hình thức như vận động nhân dân hiến đất làm đường, tiền của, công sức lao động… Ý kiến cử tri là chính đáng khi cấp xã cần chuyển mình mạnh mẽ về phát triển hạ tầng, đô thị, đáp ứng yêu cầu phát triển thành phố trong giai đoạn hội nhập quốc tế. Mong rằng, thời gian tới, các cấp, ngành liên quan sớm nghiên cứu, tham mưu thành phố bổ sung thay đổi về điều tiết ngân sách, nguồn thu từ đấu giá quyền sử dụng đất đối với cấp xã hợp lý, theo quy định, giúp các địa phương đầu tư phát triển trở lại vào các công trình thiết yếu. Từ đó, góp phần phát triển thành phố ngày càng hiện đại, giàu đẹp từ chính cơ sở xã, phường.
Mỹ Anh (594 chữ)
Bài và ảnh: Bùi Hương
