Hy vọng tháo gỡ nút thắt

Nội dung chính hai nhà lãnh đạo sẽ bàn thảo trong cuộc gặp lần này là làm cách nào để tiếp tục phát triển quan hệ giữa hai miền và thúc đẩy đối thoại Triều-Mỹ nhằm đạt được mục tiêu phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên.

Hàng loạt diễn biến tích cực trên Bán đảo Triều Tiên kể từ sau "cú hích" là cuộc gặp thượng đỉnh lịch sử ngày 27/4 giữa lãnh đạo hai miền Triều Tiên đã và đang tạo môi trường thuận lợi khiến cơ hội giải quyết vấn đề hạt nhân trên Bán đảo Triều Tiên có thêm hy vọng.

Kết quả đáng ghi nhận nhất của việc thực hiện Tuyên bố Pan-mun-chơm chính là quan hệ liên Triều đang được cải thiện một cách khá bền vững. Hai miền Triều Tiên tiến hành thường xuyên các cuộc đàm phán, kể cả cấp cao nhất. Sau cuộc gặp thượng đỉnh ngày 27-4, lãnh đạo hai miền gặp lại lần thứ hai ngày 26-5 tại Pan-mun-chơm. Cuộc gặp lần thứ ba được lên kế hoạch diễn ra tại Bình Nhưỡng sắp tới có thể coi là bước đi phản ánh logic xu thế hòa giải ngày càng rõ nét này.

Một trong những sự kiện mang tính biểu tượng cao cho mối quan hệ đang dần nồng ấm trở lại giữa hai miền Triều Tiên, là hai đợt đoàn tụ các gia đình ly tán trong cuộc Chiến tranh Triều Tiên 1950-1953, được tổ chức cuối tháng 8 vừa qua sau 3 năm gián đoạn.

Bên cạnh đó, quan hệ liên Triều đang được củng cố bằng nỗ lực xây dựng lòng tin từ cả hai bên. Việc Triều Tiên dỡ bỏ bãi thử hạt nhân Punggye-ri, nơi diễn ra 6 vụ thử hạt nhân kể từ năm 2006 của nước này, hay phá hủy một số cơ sở phóng tên lửa, cũng như việc Hàn Quốc hủy một loạt cuộc tập trận chung thường niên với Mỹ, ngừng xây dựng các căn cứ quân sự sát biên giới Triều Tiên... đang đưa quan hệ hai miền vào quỹ đạo của đối thoại và hợp tác chặt chẽ.

Ngay trước cuộc gặp thượng đỉnh lần này, hai bên đã mở cửa văn phòng liên lạc chung, một dạng quan hệ ngoại giao sơ khởi giúp tránh những hiểu lầm, những bất đồng đáng tiếc không chỉ trong lĩnh vực an ninh-quân sự mà còn cả trong các lĩnh vực khác.

Tuy nhiên, tình trạng bế tắc trong tiến trình thực hiện cam kết phi hạt nhân hóa trên Bán đảo Triều Tiên đang tạo ra nhiều trở lực. Thế bế tắc này bắt nguồn từ những bất đồng trong các bước đi tiếp theo của tiến trình phi hạt nhân hóa sau thỏa thuận giữa nhà lãnh đạo Triều Tiên và Tổng thống Mỹ Đô-nan Trăm tại cuộc gặp thượng đỉnh ngày 12-6 ở Singapore. Mỹ muốn Triều Tiên công khai chi tiết chương trình hạt nhân, trong khi Triều Tiên muốn Mỹ chấp nhận ký tuyên bố chính thức kết thúc cuộc Chiến tranh Triều Tiên trước. Hai nước dường như không thể tiếp tục thực hiện các động thái tiếp theo.

Trong bối cảnh đó, Hàn Quốc một lần nữa không để các nỗ lực ngoại giao trong nửa năm nay bị đổ vỡ do sự bất đồng giữa Mỹ và Triều Tiên. Hàng loạt cuộc tiếp xúc ngoại giao con thoi giữa các đặc phái viên của Tổng thống Hàn Quốc Mun Chê In với các quan chức cả Triều Tiên lẫn Mỹ đã thu được các kết quả rất tích cực: ấn định được thời gian diễn ra cuộc gặp thượng đỉnh lần thứ ba giữa ông Mun Chê In và nhà lãnh đạo Triều Tiên; phần nào thuyết phục được phía Mỹ, cụ thể là Tổng thống Mỹ Đô-nan Trăm, rằng chuyện ký tuyên bố chính thức kết thúc Chiến tranh Triều Tiên sẽ không làm suy yếu liên minh Hàn-Mỹ và Mỹ không phải rút quân khỏi Hàn Quốc –vị trí chiến lược ở khu vực Đông Bắc Á - điều Mỹ rất lo ngại không chỉ vì Triều Tiên mà còn vì một số nguyên nhân sâu xa khác.

Có thể nói Hàn Quốc đang làm tốt vai trò kết nối của mình để giữ Triều Tiên không chệch bước khỏi con đường phi hạt nhân hóa và xóa bỏ sự nghi ngờ của Mỹ. Nỗ lực của Xơ-un làm trung gian đàm phán phi hạt nhân hóa giữa Oa-sinh-tơn và Bình Nhưỡng đang được thực hiện dựa trên mức độ tin tưởng mà Hàn Quốc đã xây dựng được với cả hai nước này, mà cuộc gặp thượng đỉnh liên Triều đang được kỳ vọng tạo ra đòn bẩy đưa quan điểm của Mỹ và Triều Tiên xích lại gần nhau hơn.

MẠNH HÙNG