(HPĐT)- Vở nhạc kịch “Hells Kitchen” như cuốn tự truyện của nữ ca sĩ Alicia Keys vừa ra mắt trên sân khấu nhạc kịch Broadway (New York, Mỹ) và được đánh giá cao. Đây không phải lần đầu thể loại nhạc kịch tự truyện/tiểu sử gây tiếng vang, nhưng thêm chứng minh sức mạnh của loại hình nhạc kịch trong truyền tải những câu chuyện có thực đồ sộ, đầy thăng trầm cảm xúc một cách sinh động và hấp dẫn.
Sức sống kiên cường
Trên thực tế, các vở nhạc kịch “sống dai” nhất trên những sân khấu lớn của thế giới thường là những câu chuyện hư cấu hoàn toàn. Tuy nhiên, kể từ sự xuất hiện vào năm 2015 của “Hamilton”- nhạc kịch dựa trên cuộc đời của nhà lập quốc Hoa Kỳ Alexander Hamilton, niềm hy vọng phát triển của dòng nhạc kịch tự truyện/tiểu sử trở nên mạnh mẽ hơn. Gần 10 năm sau ngày ra mắt, “Hamilton” vẫn kiên cường bám trụ các nhà hát đến tận ngày nay và là niềm cảm hứng đối với nhiều vở nhạc kịch tiểu sử khác.
Nổi bật có thể kể đến các vở như “SIX: The musical” hình dung lại cuộc đời đầy gian truân của 6 người vợ nổi tiếng của vua Henry 8 cai trị nước Anh nửa đầu thế kỷ 16. Vở nhạc kịch này giành tới 23 giải thưởng các loại năm 2021 và 2022, trong đó có tượng vàng Tony cho Nhạc gốc hay nhất. Vở “A beautiful noise” tái hiện cuộc đời và sự nghiệp của nhạc sĩ, ca sĩ người Mỹ Neil Diamond mở màn tại nhà hát Broadhurst (Mỹ) cuối năm 2022 và lập tức thu về 1 triệu USD. Vở “On your feet!” dựa trên cuộc đời Gloria và Emilio Estefan- cặp đôi nghệ sĩ 26 lần giành giải Grammy, cũng thành công cả về nghệ thuật và thương mại, được diễn lại ở nhiều sân khấu trên toàn cầu.
Tiếp sức các vở nhạc kịch tự truyện/tiểu sử “trẻ tuổi”, nhiều vở nhạc kịch có tuổi đời “kỳ cựu” ngày càng thu hút người yêu nhạc kịch. Như vở “Evita” về Eva Perón, người vợ thứ hai của cựu Tổng thống Argentina Juan Peron, vẫn được biểu diễn suốt từ năm 1978 đến nay; hay câu chuyện về ngôi sao Broadway Fanny Brice trong vở “Funny girl” vẫn “chạy” tour khắp Bắc Mỹ kể từ năm 1964; vở “Tick, tick… Boom!” khắc họa cuộc đời nghệ thuật đầy chông gai của nhạc sĩ Jonathan Larson vẫn được biểu diễn khắp sân khấu quốc tế sau hơn 20 năm… Sức sống của các tác phẩm ấy kiên cường như sức ảnh hưởng lâu dài của những người nổi tiếng mà các vở nhạc kịch này khắc họa.
Thử thách lớn để làm mới
Nhạc kịch vốn dĩ không phải là thể loại nghệ thuật dễ làm. Cũng như kịch nói, nhạc kịch gặp giới hạn về thời lượng và bối cảnh thể hiện. Ngoài ra, nhiều yếu tố biểu diễn trong một vở nhạc kịch cũng khiến các khâu biên kịch, sáng tác âm nhạc, đạo diễn và tuyển chọn diễn viên vô cùng cầu kỳ, tốn công tốn sức hơn sân khấu kịch truyền thống.
Tuy nhiên, nhạc kịch vẫn là công cụ được nhiều nghệ sĩ yêu thích để truyền tải câu chuyện đồ sộ cuộc đời một con người. Kết hợp của diễn xuất, ca hát, nhảy múa và dàn dựng sân khấu, nhạc kịch là nơi giao thoa tinh hoa của nhiều loại hình nghệ thuật khác nhau, mang đến sự đa dạng trong trải nghiệm cho người xem. Bên cạnh đó, nhạc kịch hiện đại có những cách riêng để khắc phục các hạn chế.
Đơn giản nhất có thể kể đến cách làm “nhạc kịch jukebox”, đó là khi vở nhạc kịch sử dụng trực tiếp các ca khúc của nghệ sĩ, thay vì phải sáng tác toàn bộ phần nhạc mới để phục vụ kịch bản. Cách làm này hiệu quả vì các nghệ sĩ lớn thường có lượng ca khúc đồ sộ nói về chính trải nghiệm cuộc sống của họ. Nhạc không mới nhưng sức hút của các ca khúc quen thuộc vẫn “quyến rũ” công chúng.
Bên cạnh đó, trước thử thách về làm mới cách thể hiện, các nhạc kịch tự truyện/tiểu sử không ngần ngại đưa những màu sắc âm nhạc lạ, cách biểu diễn mới, phá bỏ khuôn cách để mang tới người xem “món ngon” lạ mắt, lạ miệng hơn. Như cách “Hamilton” đưa rap, hip-hop - những thể loại không ai liên tưởng tới khi nghĩ đến khung cảnh thế kỷ 18, vào âm nhạc của vở diễn, khiến người xem trầm trồ thán phục.
Bằng các cách làm hay, thể loại nhạc kịch tự truyện/tiểu sử tiếp tục là sợi dây kết nối quá khứ và hiện tại, vượt qua những khó khăn trong cách thể hiện để kể những câu chuyện có thật, giúp công chúng “gặp gỡ” các nhân vật lịch sử qua những “bữa tiệc” nghệ thuật thịnh soạn./.
Trần Ngọc (tổng hợp)
