Kết hợp bảo tồn di sản với phát triển du lịch bền vững

Khang trang và đồng bộ

Cuối tuần vừa qua, chị Nguyễn Thị Tuyến ở phường Việt Hòa dẫn các con tới chùa Thanh Mai, phường Nguyễn Trãi tham quan. Chị ngạc nhiên bởi cảnh quan khu di tích được cải tạo, chỉnh trang đáng kể, không gian ngày càng khang trang, hài hòa với cảnh sắc tự nhiên của núi rừng. “Ban Quản lý di tích đã mở quầy dịch vụ giới thiệu và cung cấp các sản phẩm du lịch đặc thù ngay tại cổng chùa Thanh Mai, góp phần quảng bá hình ảnh di sản và phục vụ nhu cầu của du khách”, chị Tuyến nói.

Từ tháng 6/2025, thực hiện Quyết định số 2289/QĐ-UBND của UBND tỉnh Hải Dương (cũ) về việc tổ chức lại Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc, Ban Quản lý di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc tiếp nhận chức năng, nhiệm vụ từ Ban Quản lý di tích huyện Cẩm Giàng, Ban Quản lý di tích thị xã Kinh Môn cũ và các di tích chùa Thanh Mai, đền, chùa Nam Tào, Bắc Đẩu.

Không chỉ tại chùa Thanh Mai, ở tất cả các di tích sau khi “chuyển về” Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc như: Văn miếu Mao Điền, đền Bia, đền Xưa, chùa Giám, đền Cao An Phụ, động Kính Chủ, chùa Nhẫm Dương, đền, chùa Nam Tào, Bắc Đẩu đều có những thay đổi rõ rệt, đồng bộ hơn cả về diện mạo, cách thức quản lý và hoạt động khai thác du lịch.

Về diện mạo cảnh quan, các di tích được rà soát, chỉnh trang lại không gian tổng thể: vệ sinh môi trường được chú trọng hơn; hệ thống biển chỉ dẫn, tuyên truyền được thống nhất về mẫu mã, kiểu cách; cảnh quan, khu vực đón tiếp khách từng bước được cải tạo.

Đặc biệt, Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc đã từng bước kết nối, hình thành các tour, tuyến du lịch liên hoàn. Tiêu biểu như tour “Một hành trình 5 điểm đến” gồm: đền Kiếp Bạc - chùa Côn Sơn - chùa Thanh Mai - động Kính Chủ - chùa Nhẫm Dương, giúp du khách có cái nhìn tổng thể, liền mạch về không gian văn hóa 5 điểm di sản thành phần của Di sản Văn hóa thế giới vừa được công nhận. Tour “Theo dấu chân Tam Tổ Trúc Lâm” kết nối các di tích đền Kiếp Bạc - chùa Côn Sơn - chùa Sùng Nghiêm - chùa Thanh Mai, tạo ra sản phẩm du lịch giàu giá trị tư tưởng và trải nghiệm. Tại chùa Thanh Mai, Ban Quản lý di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc cũng ra mắt hoạt động trải nghiệm rừng phong lá đỏ, tạo điểm nhấn mới trong sản phẩm du lịch sinh thái - tâm linh…

Nhờ đó, lượng khách tham quan có xu hướng tăng, đặc biệt vào các dịp lễ hội, ngày cuối tuần. Nhiều đoàn khách, doanh nghiệp lữ hành bắt đầu quan tâm xây dựng chương trình tham quan kết nối các điểm di tích thay vì chỉ dừng lại ở từng điểm đơn lẻ.

Tạo điểm nhấn khác biệt

Theo bà Nguyễn Thị Thùy Liên, Trưởng Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc, sau khi tiếp nhận quản lý các di tích trên, đơn vị gặp một số khó khăn: phạm vi quản lý rộng, di tích phân bố rải rác; hạ tầng du lịch tại một số điểm còn hạn chế; nguồn lực đầu tư chưa đồng đều; thói quen cũ trong sinh hoạt, khai thác di tích của cộng đồng địa phương…

“Ngay sau khi tiếp nhận các di tích, Ban Quản lý đã tập trung ổn định bộ máy trong thời gian ngắn, tránh khoảng trống quản lý tại các điểm di tích mới tiếp nhận”, bà Liên cho biết. So với trước đây, nhân sự tăng thêm, cơ cấu tổ chức được kiện toàn theo hướng chuyên môn hóa. Hiện nay, nhân viên Ban Quản lý không chỉ trông coi di tích mà còn quản lý không gian di tích, bảo tồn, tu bổ, nghiên cứu - tuyên truyền, hướng dẫn, tổ chức hoạt động dịch vụ và phối hợp với cộng đồng. Sự phân công này giúp giảm tình trạng chồng chéo, nâng cao trách nhiệm của từng bộ phận, đồng thời tạo điều kiện để mỗi phòng phát huy thế mạnh chuyên môn.

Ban Quản lý di tích tiến hành khảo sát thực tế, từng bước chỉnh trang, sắp xếp lại không gian thờ tự, cảnh quan chung quanh, bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn di sản và phục vụ du lịch. Chấn chỉnh các hoạt động buôn bán, dịch vụ trong khuôn viên di tích, hướng tới môi trường du lịch văn minh. Bước đầu nghiên cứu, kết nối các điểm di tích để hình thành tour, tuyến; phối hợp với các đơn vị lữ hành, địa phương quảng bá giá trị lịch sử - văn hóa của từng di tích; xây dựng và bổ sung các sản phẩm du lịch tại các điểm di tích mới…

Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc đang triển khai xây dựng quy hoạch, tu bổ tôn tạo tại các di tích đền Cao An Phụ, động Kính Chủ, chùa Nhẫm Dương, Văn miếu Mao Điền, đền Bia… Đây chính là cơ sở để “làm đẹp” di tích theo nghĩa bền vững, không chỉ về hình thức mà còn về giá trị văn hóa. Tăng cường gắn kết các điểm đến, xây dựng các tour, tuyến du lịch văn hóa - tâm linh - sinh thái liên hoàn, tạo điểm nhấn khác biệt so với các tuyến du lịch truyền thống. Kết hợp bảo tồn di sản với phát triển du lịch bền vững, nâng cao trải nghiệm cho du khách, đồng thời mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương.