Kết nối người nhiễm HIV với cơ sở y tế

Các thành viên nhóm đồng đẳng “Xây dựng niềm tin, vượt lên chính mình” tuyên truyền tới học sinh Trường THPT Đồ Sơn cách phòng, tránh HIV/AIDS.

Hỗ trợ người cùng cảnh

Chị P.T.H (xã Hòa Bình, huyện Thủy Nguyên) bị nhiễm HIV do lây nhiễm từ chồng - người có tiền sử sử dụng ma túy. “Khi nhận kết quả xét nghiệm cả hai vợ chồng dương tính với vi- rút HIV, tôi rất hoang mang, lo lắng vì không có kiến thức gì về căn bệnh này. Động lực duy nhất giúp vợ chồng tôi đứng vững và quyết tâm điều trị bệnh là cô con gái 4 tuổi không bị lây nhiễm”, chị H tâm sự. Mặc dù xác định tư tưởng phải điều trị HIV, nhưng những ngày đầu vợ chồng chị H chưa biết phải làm thế nào. May mắn, chị gặp được những người cùng cảnh hỗ trợ, giới thiệu đến Phòng khám ngoại trú của Bệnh viện Việt-Tiệp để điều trị ARV. Được các bác sĩ, nhân viên phòng khám tư vấn, cung cấp thông tin về phương pháp điều trị, sức khỏe thể chất và tinh thần của vợ chồng chị H dần cải thiện. Qua kiểm tra định kỳ, tải lượng vi-rút HIV của vợ chồng chị đều dưới ngưỡng phát hiện giúp anh chị lấy lại niềm tin trong cuộc sống, trở lại cuộc sống sinh hoạt, lao động bình thường. Không những thế, vợ chồng chị H còn mạnh dạn tham gia câu lạc bộ phòng, chống HIV của xã, huyện để tuyên truyền, tư vấn cho những người có nguy cơ cao đi xét nghiệm HIV, hỗ trợ họ đăng ký phòng khám điều trị ARV sớm, giúp những người cùng cảnh có cuộc sống và sức khỏe tốt hơn.

Được biết, trên địa bàn thành phố hiện có 16 phòng khám ngoại trú và 2 trại giam có đầy đủ trang thiết bị, nhân lực, đáp ứng nhu cầu khám và điều trị của 5.049 người nhiễm HIV (trong đó có 87 trẻ em). Tuy nhiên, trên thực tế số người tiếp cận và sử dụng các dịch vụ y tế, tư vấn xét nghiệm vi-rút HIV, điều trị ARV hoặc điều trị dự phòng lây truyền từ mẹ sang con, các can thiệp giảm hại còn thấp so với năng lực thực tế của các cơ sở dịch vụ y tế. Còn nhiều người nhiễm HIV ngoài cộng đồng vì nhiều lý do như chưa tin tưởng, lo ngại bị kỳ thị, sợ bị “làm khó”... nên không chủ động tìm đến các phòng khám ngoại trú.

Trên cơ sở nghiên cứu thực tế tình hình người nhiễm HIV tại Hải Phòng và tham khảo mô hình hoạt động của các tỉnh, thành phố khác, cuối tháng 8- 2020, Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS đề xuất Sở Y tế thành lập Nhóm Tư vấn và hỗ trợ khách hàng (gọi tắt là nhóm CAB) trên cơ sở kết nối 10 nhóm tư vấn, đồng đẳng tại cộng đồng, như: Hải đăng, Vòng tay bè bạn, Rubic, Trường Sơn xanh, Hoa trinh nữ, Bình minh, Mặt trời An Dương... tham gia giới thiệu, hỗ trợ, giúp đỡ nhiều người nhiễm HIV đến  các phòng khám để được tư vấn, xét nghiệm, điều trị ARV. “Phần lớn thành viên  nhóm tư vấn, đồng đẳng là những người có cùng hoàn cảnh nên họ có cách tiếp cận, chia sẻ, hỗ trợ, giúp đỡ nhau tốt hơn”, Phó giám đốc Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS Trần Việt Tuấn cho biết.

Rút ngắn khoảng cách giữa cơ sở y tế và người bệnh

Mặc dù mới đi vào hoạt động được hơn một tháng kể từ ngày thành lập, nhưng nhóm CAB có nhiều sáng tạo trong điều phối và tổ chức các hoạt động cải tiến chất lượng dịch vụ y tế cũng như vận động, hỗ trợ người nhiễm HIV tham gia điều trị mới hoặc hỗ trợ người bỏ điều trị trở lại điều trị ARV tại 16 phòng khám ngoại trú trên địa bàn các quận, huyện. Cụ thể, nhóm tiếp nhận thông tin phản hồi từ khách hàng (những người nhiễm HIV/AIDS) hoặc gia đình của họ qua đường dây nóng, hộp thư góp ý; quan sát và trao đổi với người bệnh tới thăm khám và điều trị để tìm hiểu về chất lượng dịch vụ y tế; thực hiện các khảo sát định kỳ theo cấp độ, quy mô khác nhau. Qua đó, kịp thời phản ánh các vấn đề thực tiễn đến Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS, cùng các cơ sở y tế thảo luận các giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ, rút ngắn khoảng cách giữa cơ sở y tế và người bệnh.

Theo anh Nguyễn Hoàng L, Trưởng nhóm CAB, với vai trò “cầu nối” giữa cơ sở y tế và người nhiễm HIV/AIDS, qua nắm bắt thông tin phản hồi từ khách hàng, nhóm chủ động góp ý để các cơ sở y tế có tư vấn, điều trị ARV, các phòng khám ngoại trú thay đổi, nâng cao chất lượng hoạt động; tư vấn cho nhân viên y tế cách thức tiếp cận, trò chuyện với người nhiễm HIV/AIDS để cởi mở, hợp tác hơn khi đến khám bệnh, điều trị. Đối với người bệnh, nhất là những người lần đầu tham gia điều trị, các thành viên trong nhóm tư vấn, giới thiệu để họ hiểu, tin tưởng vào các thầy thuốc, dám thừa nhận và đối diện với bệnh tật; hỗ trợ đăng ký sử dụng dịch vụ điều trị ARV qua BHYT với mục tiêu làm sao ngày càng có nhiều người nhiễm HIV/AIDS được tiếp cận dịch vụ y tế, tránh nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng. Còn đối với người bỏ điều trị do nhiều nguyên nhân, các thành viên tìm kiếm, phân tích, hỗ trợ họ quay trở lại điều trị. “Khi hỏi lý do bỏ điều trị, một số người bệnh cho biết, họ cảm thấy phiền phức do thủ tục hoặc lo sợ bị lộ thông tin khi điều trị ARV bằng BHYT, trong khi trước kia, thuốc ARV trong dự án được phát miễn phí, thủ tục nhận thuốc đơn giản hơn. Với các trường hợp này, chúng tôi giải thích để họ hiểu khi hết dự án, đồng nghĩa với thuốc ARV không còn miễn phí. Nếu không có thẻ BHYT, gánh nặng đối với người nhiễm HIV là rất lớn và có nguy cơ họ sẽ bỏ trị. Việc đưa điều trị ARV vào danh mục thuốc được BHYT thanh toán là nỗ lực lớn, có tính ưu việt của y tế Việt Nam và khuyên họ nên tuân thủ đúng quy định, yên tâm điều trị”, anh L cho biết.