(HPĐT)- Cuộc xung đột Nga - Ukraine sắp bước sang năm thứ 3, song vẫn chưa thấy "ánh sáng cuối đường hầm". Tuy nhiên thời gian gần đây, chính quyền Nga đang để ngỏ khả năng tiến tới thỏa thuận ngừng bắn ở Ukraine. Nhiều nhà phân tích cho rằng cuộc đối đầu Nga - phương Tây và xung đột Nga - Ukraine sẽ có những chuyển biến trong năm 2024.
Quang cảnh tan hoang do chiến sự tại thành phố Kharkiv (Ukraine). Ảnh: Reuters
Để ngỏ khả năng đàm phán
Các cuộc giao tranh, tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV) trên thực địa giữa quân đội Nga và Ukraine, cùng hành động thực tế của các bên liên quan trong năm 2023 làm lu mờ triển vọng tìm kiếm giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột.
Năm 2023, NATO không ngừng tăng cường chi tiêu quốc phòng với mức hơn 1,3 nghìn tỷ USD so với 1,2 nghìn tỷ USD năm ngoái. Bên cạnh cung cấp vũ khí cho Ukraine, Mỹ và phương Tây tiếp tục siết chặt các biện pháp trừng phạt Nga, từ hạn chế khả năng Nga giao dịch với các ngân hàng trên thế giới cho tới áp lệnh cấm nhập khẩu công nghệ, tẩy chay các sản phẩm năng lượng và áp giá trần dầu mỏ nhằm ngăn chặn nguồn doanh thu hàng đầu của Moskva. Mới nhất, ngày 18-12, EU thông qua gói trừng phạt thứ 12 chống Nga. Đối đầu Nga - phương Tây càng trở nên khó kiểm soát khi hai bên dần rút khỏi các thỏa thuận kiểm soát vũ khí chung.
Tuy nhiên, kể từ tháng 9-2023, thông qua các bên trung gian, Nga gửi đi một số tín hiệu để ngỏ về khả năng ngừng bắn nhằm đóng băng chiến sự hiện tại. Theo các nhà phân tích, Tổng thống Putin nhận thấy một số lý do khiến giờ là thời điểm tốt để tìm kiếm một thỏa thuận ngừng bắn, nhất là khi xung đột dường như đang bế tắc, chiến dịch phản công của Ukraine gây thất vọng và xung đột giữa Israel-Hamas nổ ra, khiến thế giới “phân tâm”.
Công thức nào cho hòa bình?
Khi Nga - phương Tây chưa chấm dứt đối đầu, câu hỏi khi nào tìm được giải pháp hòa bình cho vấn đề này vẫn bỏ ngỏ. Đến nay, Ukraine vẫn chủ yếu dựa vào nguồn vũ khí do các nước phương Tây tích lũy trước ngày 24-2-2022. Tuy nhiên, nguồn cung này không phải là vô hạn và đang cạn kiệt. Phương Tây từng nhiệt tình ủng hộ Ukraine cả về vật chất và tinh thần, cũng bắt đầu tỏ ra mệt mỏi trước các đòi hỏi của Kiev về vũ khí và tài chính.
Tình trạng rối ren và chia rẽ trong nội bộ chính trường Mỹ đang làm gián đoạn sự hỗ trợ của Washington cho Kiev. Với cuộc xung đột đang leo thang giữa Israel và phong trào Hồi giáo Hamas ở dải Gaza, tình hình càng trở nên khó khăn hơn với Ukraine. Trong khi đó, kế hoạch mới của EU viện trợ 21,4 tỷ USD cho Ukraine vẫn chưa thể triển khai do rạn nứt trong quan điểm của các thành viên EU. Lãnh đạo các nước Bulgaria, Hungary và gần đây là Slovakia cho rằng việc cung cấp thêm vũ khí cho Kiev sẽ không giúp giải quyết xung đột Nga - Ukraine, thay vào đó nên thúc đẩy giải pháp ngoại giao.
Mặc dù vậy, khả năng Nga và Ukraine nối lại đàm phán còn khá xa vời. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nhiều lần khẳng định Kiev sẽ không ngồi xuống đàm phán và đưa ra nhượng bộ với Nga. Những tháng cuối năm, nhà lãnh đạo Ukraine có hàng loạt chuyến công du nước ngoài để hối thúc Mỹ và phương Tây tiếp tục viện trợ quân sự cho Kiev. Trong khi đó, phía Nga tuyên bố bất kỳ cuộc đàm phán nào cũng sẽ phải tính đến “lợi ích hợp pháp của Moskva”, bao hàm cả vấn đề Ukraine gia nhập NATO. Trong cuộc giao lưu trực tuyến với người dân ngày 14-12, Tổng thống Nga cũng nhắc lại mục tiêu của Moskva trong chiến dịch quân sự ở Ukraine là "phi phát xít hóa, phi quân sự hóa và bảo đảm tình trạng trung lập của Ukraine", điều Kiev kiên quyết bác bỏ.
Nhiều nhà phân tích cho rằng cuộc đối đầu Nga - phương Tây và xung đột Nga - Ukraine sẽ có chuyển biến trong năm 2024, khi cả Nga và Mỹ đều tổ chức bầu cử tổng thống, EU cũng tiến hành bầu cử nghị viện châu Âu. Với cuộc xung đột hiện nay ở Ukraine, các cuộc đàm phán thực chất sẽ là giữa Nga và các nước phương Tây đang hỗ trợ Kiev. Vấn đề là các bên phải có thiện chí sẵn sàng ngồi vào bàn đàm phán và phải coi chấm dứt cuộc xung đột Nga - Ukraine bằng giải pháp hòa bình là ưu tiên hàng đầu./.
Phạm Thuận (tổng hợp)
