Phim “Tuổi thanh xuân” bị hàng trăm tài khoản mạng xã hội phát tán trái phép.
(HPĐT)- Tốn công sức và tiền bạc để có các bộ phim, gameshow, chương trình giải trí..., nhưng nhiều sản phẩm văn hóa nghệ thuật này của các đài truyền hình ở Việt Nam bị đăng, phát trái phép trên các trang mạng và môi trường số. Nhiều ý kiến cho rằng chúng ta cần có những hành động thiết thực, cụ thể để ngăn chặn, đẩy lùi vấn nạn này.
Thực trạng nhức nhối
Không thể phủ nhận, kỷ nguyên số và internet đã và đang tạo cơ hội thuận lợi cho con người trong việc tiếp cận với các tác phẩm nghệ thuật, các bản ghi âm ghi hình, các chương trình biểu diễn, các chương trình phát sóng một cách dễ dàng. Tuy nhiên từ đây, vấn nạn vi phạm bản quyền trên môi trường số xuất hiện tại Việt Nam trở nên báo động, nhất là trong lĩnh vực truyền hình.
Đại diện Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) cho biết, nhiều chương trình của VTV bị sao chép, phát tán tràn lan trên internet, thậm chí in băng đĩa bán trên thị trường... Chẳng hạn bộ phim truyền hình Quỳnh búp bê, mỗi tập vừa phát sóng trên kênh VTV3 thì chỉ ít phút sau, tập phim này xuất hiện tràn ngập trên các trang web lậu. Trước đó, phim Tuổi thanh xuân, Cảnh sát hình sự, Zippo, Mù tạt và Em Người phán xử, Sống chung với mẹ chồng... cũng bị hàng trăm tài khoản mạng xã hội facebook, tài khoản kênh youtube và các trang web phim lậu phát tán trái phép. Đặc biệt, nhiều gameshow ăn khách của VTV như: Giọng hát Việt, Gặp nhau cuối năm, Tìm kiếm tài năng Việt Nam, Nhân tố bí ẩn, Đồ Rê Mí... cũng bị xâm hại bản quyền nghiêm trọng trên môi trường số khiến nhà đài lẫn các nghệ sĩ, công chúng rất bức xúc.
Nhiều năm qua, chương trình Gặp nhau cuối năm - Táo quân do Trung tâm Sản xuất phim truyền hình (VFC), VTV thực hiện, phát sóng vào tối 30 Tết Nguyên đán hằng năm cũng bị xâm hại bản quyền. Sau khi chương trình được phát sóng, rất nhiều người có nhu cầu xem lại trên internet và các trang mạng xã hội. Lợi dụng tâm lý này, nhiều cá nhân ghi lại và đăng tải, thậm chí phát trực tiếp trên internet song song với VTV trên YouTube, facebook mà không được sự đồng ý của VTV, gây thiệt hại lớn về kinh tế cũng như uy tín với đơn vị sản xuất.
Tương tự VTV, Đài Phát thanh – Truyền hình Vĩnh Long (THVL) cũng là nạn nhân của tình trạng xâm phạm bản quyền các chương trình truyền hình ở nước ta. Những gameshow giải trí của THVL từng bị phát, đăng tải trái phép trên internet phải kể đến Solo cùng Bolero, Cười xuyên Việt, Làng hài mở hội, Tiếu lâm tứ trụ, Tình Bolero, Ca sĩ giấu mặt, Tuyệt đỉnh song ca, Cùng nhau tỏa sáng... Thực trạng rất nhiều đơn vị khác sử dụng trái phép các chương trình của THVL để cung cấp lên mạng xã hội hay các trang phim trực tuyến nhằm thu lợi từ quảng cáo được Đài THVL đề nghị cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa, thông tin – truyền thông vào cuộc xử lý, song chưa hề giảm nhiệt.
Cần biện pháp xử lý đủ sức răn đe
Theo ông Lưu Đình Phúc, Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Thông tin và Truyền thông), tình hình vi phạm bản quyền thời gian qua được thực hiện theo những cách thức tinh vi và luôn thay đổi. Điều này gây khó khăn trong công tác xử lý, đặc biệt khi việc vi phạm được thực hiện trên các nền tảng xuyên biên giới, từ nước ngoài cung cấp dịch vụ vào Việt Nam. Vi phạm bản quyền các chương trình, phim truyền hình trên môi trường số vốn là “căn bệnh” mà cơ quan hữu quan, chuyên gia từ lâu chưa tìm được “thuốc” để trị tận gốc.
Đại diện Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch) chia sẻ, để giải quyết được vấn đề này cần có sự chung tay vào cuộc của cả xã hội và phải có những giải pháp đồng bộ để hạn chế vi phạm, từ hoàn thiện thể chế, pháp luật, đến sự vào cuộc của truyền thông… bảo đảm hệ thống thực thi pháp luật ở mức độ cao, đồng thời nâng cao nhận thức của người dân và xã hội.
Nhiều chuyên gia cũng cho rằng, để hạn chế vấn nạn vi phạm bản quyền truyền hình, các cơ quan chức năng liên quan cần tăng cường kiểm tra, xử phạt các trang mạng, nhà cung cấp dịch vụ truyền hình trên internet có hành vi vi phạm với mức xử phạt đủ sức răn đe. Cùng với đó, các nhà cung cấp dịch vụ đường truyền cần có chế tài nghiêm khắc, từ chối cung cấp dịch vụ đối với những trang mạng vi phạm bản quyền truyền hình làm ảnh hưởng đến uy tín, danh dự và thiệt hại kinh tế của nhà đài cũng như các nhà sản xuất nắm giữ bản quyền.
Hiện nay, phần lớn đơn vị sản xuất nội dung, các đài truyền hình sử dụng biện pháp rà soát thủ công để phát hiện những trang web, ứng dụng có nội dung vi phạm bản quyền chương trình truyền hình, sau đó liên hệ các chủ thể này yêu cầu gỡ bỏ nội dung vi phạm. Đối với các nền tảng xuyên biên giới như Youtube, facebook thì dùng biện pháp khiếu nại bản quyền qua các bảng mẫu định sẵn. Tuy nhiên, ở cả hai trường hợp như vừa nêu, số video clip vi phạm bản quyền bị gỡ bỏ rất ít. Tại Việt Nam hiện nay không có quy định nào về việc chặn các địa chỉ giao thức internet vi phạm bản quyền. Hoạt động thu hồi tên miền của các trang web vi phạm tuy có quy định nhưng cũng không thể triển khai thực hiện hiệu quả.
Theo ông Lưu Đình Phúc, để giảm tối đa tình trạng vi phạm bản quyền nội dung số trong thời gian tới, chúng ta cần làm tốt 5 việc. Thứ nhất, các nhà cung cấp cần nâng cao chất lượng dịch vụ để người dùng chủ động tìm đến và tránh xa các nội dung vi phạm. Tiếp theo, cần giáo dục nâng cao nhận thức để người dùng hiểu rằng vi phạm bản quyền là việc bất hợp pháp. Các đơn vị truyền thông phải áp dụng công nghệ trong việc bảo vệ nội dung số và tăng thời gian phát hiện và xử lý video vi phạm. Ngoài ra, các đơn vị sản xuất nội dung, dù là đối thủ của nhau, cần hợp tác trong việc chống vi phạm bản quyền./.
Hoàng Anh
