(HPĐT)- Mùa mưa bão năm 2025 đang cận kề, mang theo nỗi "canh cánh" lo ngập lụt của người dân đô thị trên địa bàn thành phố. Tình trạng này ngày càng diễn biến phức tạp hơn, khi một số "điểm đen" vừa được khắc phục lại xuất hiện thêm các điểm xung yếu mới. Để giải quyết bài toán cấp bách này, thành phố cần đặc biệt quan tâm, dành nguồn lực đầu tư cải tạo tổng thể và đồng bộ hệ thống hạ tầng thoát nước.
Nhiều điểm xung yếu, ngập lụt sâu
Đêm và rạng sáng ngày 2-7, mưa lớn khiến một số tuyến đường trên địa bàn thành phố ngập như: đường Nguyễn Văn Linh đoạn giao cắt với đường khu đô thị PG (phường An Hải), đoạn 312 đường Hùng Vương (phường Hồng Bàng)…Trước đó, ngày 23- 5, trận mưa lớn kéo dài hơn 2 giờ khiến nhiều tuyến phố tại một số phường phía Tây thành phố như Hải Dương, Tân Bình, ngập cục bộ, ảnh hưởng đến giao thông và sinh hoạt của người dân. Lượng mưa lớn nhất tại khu vực này lên tới 95 mm. Mặc dù không vào giờ cao điểm, nhưng nhiều tuyến phố nước dâng lên khiến người dân đi lại khó khăn, nhất là tại các khu vực có hệ thống tiêu thoát nước yếu như: đường Đỗ Nhuận, Vũ Hựu (phường Tân Bình), phố Cô Đông, ngã tư Nguyễn Lương Bằng - Ngô Quyền... nước ngập ngang bắp chân.
Theo rà soát của Sở Xây dựng, riêng khu vực đô thị phía Đông thành phố hiện vẫn còn tới 16 "điểm đen" ngập lụt. Các khu vực này bao gồm: từ Bến xe Thượng Lý đến chân cầu Bính, đường Tô Hiệu, đường Chùa Hàng, bốt tròn Đình Đông, đường Lương Khánh Thiện, Lê Lợi, Phủ Thượng Đoạn, Bùi Thị Từ Nhiên, đường Trung Lực, đường Nguyễn Đồn, đường Trần Tất Văn và Khu đô thị Anh Dũng 3. Tại những vị trí này, khi lượng mưa trên 50 mm kết hợp triều cường, tình trạng ngập cục bộ thường xuyên xảy ra với độ sâu trung bình khoảng từ 30-80 cm, tùy thuộc vào thời gian mưa kéo dài. Đáng nói, ngay cả khi mưa tạnh, nước cũng rút khá chậm. Tương tự, khu vực nội đô phía Tây cũng ghi nhận nhiều vùng trũng thấp, dễ ngập úng khi có mưa lớn kéo dài. Điển hình là tại các phường: Thành Đông, Lê Thanh Nghị, Nam Đồng, Việt Hòa, Ái Quốc và Hải Dương... Thực tế, tại các khu vực trên, hệ thống thoát nước được đầu tư xây dựng lâu đời, có cải tạo, nâng cấp nhưng chắp vá, không đồng bộ, tiết diện cống nhỏ. Trước tốc độ đô thị hóa nhanh, hệ thống thoát nước chưa được đầu tư phát triển kịp thời. Một số khu vực trũng thấp, cốt nền thấp hơn mực nước biển. Các ao, hồ, kênh mương, bãi đất trống tiêu thoát nước mặt đến nay cũng bị san lấp, bê tông hóa, xây dựng cống hộp dẫn đến hạn chế khả năng tiêu thoát nước.
Trong khi đó, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, khoảng 3 năm trở lại đây, tần suất xuất hiện các trận mưa lớn hơn 100mm trên địa bàn thành phố Hải Phòng thường xuyên, từ 2-3 trận/năm, cá biệt có trận mưa hơn 250mm. Với vị trí đồng bằng ven biển, Hải Phòng được bao bọc bởi hệ thống sông lớn chằng chịt như: sông Bạch Đằng, sông Cấm, sông Lạch Tray, sông Văn Úc, sông Thái Bình, sông Hóa, sông Luộc, sông Sặt, sông Kinh Thầy, sông Lai Vu, sông Rạng… Hệ thống thoát nước đô thị chịu ảnh hưởng của chế độ nhật triều. Khi mưa lớn kết hợp triều cường, nước biển dâng, lũ về trên các con sông là nhiều tuyến phố, khu dân cư trong tình trạng ngập lụt.
Ưu tiên bố trí nguồn lực đầu tư đồng bộ
Theo Sở Xây dựng, hiện nay hệ thống thoát nước của Hải Phòng chỉ chịu được các trận mưa có lưu lượng dưới 100 mm, thậm chí nhiều khu vực ở mức thấp hơn. Hằng năm, các dự án nâng cấp, cải tạo hệ thống thoát nước được triển khai, tuy nhiên manh mún, thiếu đồng bộ. Nguồn kinh phí dành cho công tác bảo trì, vận hành hệ thống thoát nước còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu. Để giải bài toán ngập lụt đô thị Hải Phòng hiện nay cần nguồn lực đầu tư rất lớn và phải triển khai tổng thể, đồng bộ đối với cả khu vực đô thị và ngoại thành.
Trước khi chính thức hợp nhất thành thành phố Hải Phòng mới, cả Hải Phòng và Hải Dương đều đã tích cực triển khai các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu trong quy hoạch phát triển đô thị. Cụ thể, Hải Phòng (cũ) đã định hướng quy hoạch cao độ nền gắn liền với quy hoạch thoát nước mặt nhằm nâng cao khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu. Giai đoạn từ nay đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2050, Hải Phòng (cũ) dự kiến huy động tổng nguồn vốn đầu tư hơn 483.000 tỷ đồng để triển khai các dự án công trình chống ngập. Trong số này, 9 dự án chống ngập lụt được ưu tiên nguồn lực thực hiện, bao gồm 3 dự án sử dụng vốn ODA và 6 dự án từ ngân sách thành phố. Tỉnh Hải Dương (cũ) đã và đang tập trung đầu tư vào hạ tầng thoát nước tại các khu vực xung yếu và các cụm công nghiệp. Trong đó, đang hợp tác với Hà Lan để xây dựng hệ thống thoát nước và xử lý nước thải với tổng vốn đầu tư 1.498 tỷ đồng, bao gồm vốn đối ứng của tỉnh và vốn viện trợ không hoàn lại từ Hà Lan.
Với kết quả hai địa phương đã triển khai chính là yếu tố nền tảng để sau hợp nhất, lãnh đạo thành phố Hải Phòng mới tiếp tục đẩy nhanh tiến độ các dự án đã có kế hoạch đầu tư. Đồng thời, thành phố cần rà soát tổng thể hiện trạng hạ tầng hệ thống thoát nước trên địa bàn; tiến hành quy hoạch lại hệ thống hạ tầng kỹ thuật gắn với định hướng, yêu cầu phát triển thành phố trong giai đoạn mới.
