Hệ thống thoát nước cũ kỹ, cốt nền thấp
Phố Lê Lợi là “điểm đen” về ngập lụt khi mưa to. Ảnh: MINH TÚ
Theo Giám đốc Sở Xây dựng Phùng Văn Thanh, hệ thống thoát nước đô thị Hải Phòng được xây dựng từ lâu và qua nhiều giai đoạn khác nhau. Đến nay, Hải Phòng có 642 km đường ống cống với đường kính D400- D2000; 165 van cửa cánh phai; 19 cống ngăn triều; trên 25.000 ga cống các loại, 2 trạm bơm nước mưa công suất 9 m3/s/trạm (trạm bơm Máy Đèn, Vĩnh Niệm). Thành phố được bao bọc bởi nhiều con sông nên lưu vực và hướng thoát nước thuận lợi hơn so với một số thành phố lớn khác. Tuy nhiên, trên các tuyến phố, nhất là tại các quận trung tâm vẫn thường xảy ra tình trạng ngập lụt và chưa có giải pháp thật hữu hiệu để khắc phục.
Cụ thể, tại các tuyến đường Đinh Tiên Hoàng, Trần Hưng Đạo, Lương Khánh Thiện, Cầu Đất; khu vực Trại Chuối... tuy đã được dự án thoát nước 1B cải tạo, nâng cấp một phần tuyến cống cũ lên D1000- 1200 nhưng do cốt nền hiện trạng tương đối thấp, bình quân từ +3,8 đến +4,2m (theo cao độ hải đồ) nên khi triều cường, mặc dù trời không mưa, nước sông vượt qua đỉnh kè tràn lên mặt đường. Khu vực này chưa có trạm bơm cưỡng bức nước mưa nên khả năng điều tiết thoát nước khi mưa và triều cường khó khăn, nhất là khi gặp những đợt mưa hơn 100 mm.
Khu vực các tuyến đường Tô Hiệu, Lê Lợi, Trần Khánh Dư cũng đã được hưởng lợi từ dự án thoát nước 1B, việc chống ngập tốt hơn do hiệu quả của hệ thống hồ điều hòa, kênh Đông Bắc, Tây Nam và 2 trạm bơm Máy Đèn, Vĩnh Niệm. Tuy nhiên, hệ thống thoát nước khu vực này chỉ đáp ứng được tiêu thoát nước mưa với cường độ dưới 100 mm và không có triều cường. Nếu mưa lớn kết hợp với triều cường thì vẫn bị ngập lụt.
Ông Phùng Văn Thanh cho biết, hệ thống thoát nước nội thành, nước mưa, nước thải được thoát chung và với đặc trưng cốt nền thấp nên tình trạng ngập lụt khó tránh khỏi. Bên cạnh đó, tốc độ đô thị hóa nhanh, mật độ xây dựng tăng cao, tổng diện tích đất đô thị tăng gần 5 lần trong 15 năm làm giảm khả năng thoát nước tự nhiên, hệ thống hạ tầng kỹ thuật không đáp ứng kịp tốc độ đô thị hóa cùng tác động của biến đổi khí hậu, xuất hiện những đợt mưa lớn vượt khả năng tiêu thoát nước của thành phố cũng dẫn tới ngập lụt. Ngoài ra, còn có nguyên nhân từ ý thức người dân, một số người thường xuyên vứt rác xuống sông, hồ, cống làm ảnh hưởng tới dòng chảy, tiêu thoát nước. Tình trạng xây dựng lấn chiếm lòng hồ, xây đè lên hệ thống thoát nước cũng khá phổ biến ảnh hưởng tới việc vận hành hệ thống thoát nước khi mưa.
Cần giải pháp căn cơ, tổng thể
Để khắc phục tình trạng ngập lụt, những năm qua, thành phố có nhiều giải pháp cụ thể và mang lại kết quả bước đầu. Cụ thể, đã duy tu nạo vét hàng km cống hộp, cống tròn tuyến đường Hải Triều, tuyến đường dẫn lên cầu Bính khu vực khu đô thị Vinhomes Imperia để khắc phục ngập lụt khu vực ngã ba chân cầu Bính, đường Hùng Vương. Đồng thời, duy tu nạo vét tuyến mương đất hiện trạng và lắp đặt bổ sung tuyến cống D1200 chống ngập cho trạm biến áp 220 KV Đình Vũ. Các đơn vị cũng đang tổ chức lựa chọn nhà thầu thi công tuyến cống trục D500 dài 1200 m để thoát nước đường Máng Nước (huyện An Dương) và tuyến cống trục D1000 dài khoảng 400 m để hạn chế ngập lụt cho khu vực đường Trung Lực (quận Hải An). Ngoài ra, còn tiếp tục khảo sát, lập phương án cải tạo nâng cấp các trạm bơm Máy Đèn, Vĩnh Niệm để nâng cao hiệu quả vận hành, giúp giải quyết ngập lụt tại các tuyến đường Tô Hiệu, chợ Hàng, Lê Lai, Võ Thị Sáu; đôn đốc BQL dự án phát triển đô thị và đầu tư xây dựng công trình dân dụng hoàn thành 4 trạm bơm thoát nước thải Kiều Sơn, Lạch Tray, An Đà, chợ Hàng, hoàn thành dự án cải tạo hồ Vĩnh Niệm, tuyến cống hộp Ba Tổng... Công tác nạo vét bùn hệ thống thoát nước trên địa bàn các quận cũng được chú trọng...
Với sự quan tâm và thường xuyên có giải pháp khắc phục nên công tác chống ngập lụt đô thị của Hải Phòng đạt kết quả bước đầu. Độ sâu ngập lụt giảm từ 80 cm xuống còn khoảng 40 cm. Nhiều điểm nóng về ngập lụt đã được giải quyết như khu vực Lê Lợi, Bốt Tròn- Đình Đông, An Đà, lô 26 D Lê Hồng Phong... Thời gian ngập lụt cũng giảm đáng kể từ 2-3 giờ xuống còn khoảng 45 phút- 1 giờ...
Tuy nhiên, với tốc độ đô thị hóa quá nhanh, mật độ xây dựng ngày càng dày đặc cộng với những lý do khách quan, chủ quan, ngập lụt vẫn là một trong những vấn đề lớn của đô thị Hải Phòng. Theo Sở Xây dựng, cần có sự nghiên cứu để có các giải pháp căn cơ, tổng thể, lâu dài với tầm nhìn xa để giải được bài toán hóc búa này, tránh lâm vào tình trạng bế tắc trong thoát nước đô thị như tại một số thành phố lớn như thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội...
Trước mắt, để hạn chế tình trạng ngập lụt, cần quản lý chặt chẽ xây dựng theo đúng quy hoạch cao độ nền và thoát nước mặt thành phố Hải Phòng đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2050; đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức người dân trong bảo vệ công trình thoát nước; tăng cường khả năng tiêu thoát nước của các khu đô thị cũ; quản lý, kiểm soát chặt chẽ việc đầu tư xây dựng hệ thống thoát nước mưa, nước thải riêng biệt tại các khu đô thị mới, bảo đảm cao độ nền theo quy định. Thành phố cũng cần sớm lập bản đồ thông tin chống ngập kết hợp công nghệ số; học tập kinh nghiệm của thành phố kết nghĩa Kitakyushu (Nhật Bản) trong ứng dụng công nghệ khoan kích ống ngầm đặt trong lòng đất; công nghệ xây dựng hồ điều tiết ngầm dưới dải xanh công viên, vườn hoa, bãi đỗ xe công cộng... để điều tiết lượng nước mưa, giảm thiểu ngập lụt trong thành phố...
Thanh Hiệp
