(HPĐT)- Hiện nay, 338 tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên của thành phố đều lắp thiết bị giám sát hành trình (VMS), đạt tỷ lệ 100%. Mặc dù được trang bị đầy đủ thiết bị VMS, nhưng trong quá trình hoạt động trên biển, một số phương tiện cố ý để mất kết nối VMS nhằm “né” sự theo dõi giám sát của các cơ quan chức năng. Để khắc phục tình trạng này, Bộ đội biên phòng Hải Phòng và Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 1 tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các vi phạm.
Lực lượng chức năng kiểm tra thiết bị giám sát hành trình trên tàu cá.
Cảnh giác với các “chiêu trò”
Đại tá Phạm Văn Hậu, Chính ủy Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 1 cho biết: Từ tháng 10-2022 đến nay, tại khu vực biển phía Nam, các lực lượng chức năng phát hiện bắt giữ 4 vụ/4 tàu vận chuyển 66 thiết bị VMS của các tàu cá khác. Theo nhận định của các lực lượng thực thi pháp luật triển biển, việc các tàu cá tháo gỡ, thu gom, gửi thiết bị VMS cho 1 tàu giữ là hành vi đối phó và vi phạm pháp luật, cần xử lý để răn đe. Rất có thể những tàu cá tháo thiết bị VMS nói trên tiếp tục đi khai thác, có nguy cơ cao vi phạm vùng biển nước ngoài.
Tại khu vực biển Hải Phòng, các lực lượng chức năng chưa phát hiện vụ việc tương tự. Tuy nhiên, tình trạng tàu cá mất tín hiệu giám sát hành trình còn diễn ra hoặc thiết bị hoạt động phập phù, “lúc được, lúc mất”. Phó trưởng Phòng Trinh sát (Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 1) Ninh Anh Tuấn thông tin: Qua công tác kiểm tra, kiểm soát cho thấy, việc mất tín hiệu VMS có nhiều nguyên nhân như: ngư dân cố tình tắt thiết bị VMS; thiết bị trục trặc, hỏng hóc do chất lượng kém; nguồn điện không ổn định hoặc nhà cung cấp dừng dịch vụ do chủ tàu chậm đóng cước phí… Không những thế, có tình trạng giả mạo dữ liệu thiết bị VMS, ngư dân đổi thiết bị VMS cho tàu khác để vượt đường phân định đánh bắt hải sản hoặc ngắt thiết bị VMS để đánh lạc hướng cơ quan chức năng…
Bên cạnh những trường hợp cố tình vi phạm, có trường hợp ngư dân “bị oan”. “Tàu cá nằm bờ, nhưng đơn vị vẫn nhận được đề nghị của cơ quan chức năng xác minh việc tàu cá vi phạm do mất kết nối thiết bị VMS với Trung tâm Dữ liệu giám sát tàu cá. Qua thực tế xác minh, tàu cá vẫn ở địa phương. Nguyên nhân của tình trạng này có thể do chủ tàu cá không đóng cước phí thuê bao, dẫn đến nhà cung cấp ngắt thiết bị kết nối” - Trạm trưởng Trạm Kiểm soát biên phòng Bạch Đằng Lê Hoàng Việt thông tin. Sự việc này không chỉ diễn ra 1-2 lần mà xảy ra thường xuyên, vì vậy các cơ quan chức năng cần chặt chẽ, chính xác hơn trong công tác quản lý, kiểm soát tàu cá trên hệ thống.
Nhiều khó khăn trong xử lý vi phạm
Năm 2022, lực lượng thực thi pháp luật kiểm tra, xử phạt hàng chục vụ ngư dân mất kết nối thiết bị VMS khi đang khai thác trên biển. Tuy nhiên, trong quá trình xử lý vi phạm hiện gặp nhiều khó khăn, bởi theo Nghị định số 26 của Chính phủ quy định: “Trường hợp thiết bị VMS tàu cá bị hỏng, thuyền trưởng phải sử dụng các thiết bị thông tin liên lạc khác báo cáo và phải đưa tàu về cảng để sửa chữa trong 10 ngày kể từ khi thiết bị VMS tàu cá bị hỏng”. Quy định là vậy, nhưng thực tế ngư dân cố tình ngắt kết nối VMS và bật trở lại khi chưa đến 10 ngày, vì vậy không phải đưa tàu về bờ và tránh được sự kiểm soát, theo dõi của cơ quan chức năng. Trong trường hợp này, cơ quan chức năng khó chứng minh lỗi cố ý ngắt kết nối VMS để có cơ sở xử lý, nhất là khi tàu cá vượt đường phân định sang vùng biển nước ngoài đánh bắt. Bên cạnh đó, hiện chưa có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với thiết bị VMS để quản lý thống nhất và cơ sở xử lý đối với nhà cung cấp thiết bị VMS không bảo đảm chất lượng.
Để khắc phục tình trạng này, lực lượng Vùng Cảnh sát biển 1 tăng cường theo dõi, thông tin các tàu cá có dấu hiệu vi phạm, ngắt kết nối VMS cho lực lượng thực thi nhiệm vụ trên biển. Từ đó, kịp thời nhắc nhở, tuyên truyền ngư dân chấp hành nghiêm các quy định, đồng thời có cơ sở để chứng minh tàu cá vô tình hay cố ý mất kết nối thiết bị VMS. Bên cạnh đó, đơn vị tạo điều kiện để cán bộ ngành, cơ quan liên quan tham gia các chuyến tuần tra, kiểm soát trên biển nắm bắt thực tế, trên cơ sở đó tham mưu địa phương các biện pháp xử lý, khắc phục các vi phạm. Đại tá Kiều Mạnh Hiệp, Phó chính ủy Bộ Chỉ huy Bộ đội biên phòng thành phố cho biết, chỉ đạo các đơn vị trực thuộc siết chặt công tác quản lý, kiểm tra, kiểm soát người, tàu cá trước khi xuất, nhập bến, kiên quyết không cho người, phương tiện ra khơi khi không đủ thủ tục, giấy tờ theo quy định, nhất là khi thiết bị VMS bị hỏng, trục trặc, không hoạt động; phối hợp các lực lượng liên ngành thường xuyên thông tin, cập nhật dữ liệu tàu cá lắp đặt thiết bị VMS nhằm quản lý, theo dõi hành trình tàu cá, nhất là tàu cá hoạt động ở vùng biển giáp ranh, chồng lấn./.
Bài và ảnh: HOÀNG XUÂN
