(HPĐT)- Thiếu kit test nhanh và thuốc điều trị COVID-19 đang là thực trạng chung tại các cơ sở y tế. Điều đó khiến nhiều người dân không được làm xét nghiệm, cung cấp thuốc điều trị kịp thời; các cơ sở y tế lúng túng, thậm chí dẫn đến một số cơ sở y tế vi phạm quy định của thành phố như thực hiện thu phí dịch vụ test nhanh, bán thuốc không rõ nguồn gốc cho người dân... Thực trạng này đòi hỏi thành phố, các sở, ngành, địa phương liên quan phải tháo gỡ, giải quyết kịp thời, nhanh chóng.
Nhân viên Trạm Y tế xã Minhh Tân (huyện Thủy Nguyên) lấy mẫu và xét nghiệm nhanh COVID-19 đối với các trường hợp F0 tới khai báo.
Kỳ 1:
Cơ sở lúng túng khi số ca F0 tăng cao
Hiện, Hải Phòng ghi nhận hơn 1.500 ca F0/ngày, trung bình mỗi quận, huyện phát sinh từ 60 đến 100 ca/ngày. Tuy nhiên, đây mới là con số ngành Y tế thống kê từ các đơn vị làm xét nghiệm RT-PCR, còn trên thực tế có thể còn cao hơn gấp nhiều lần. Sự gia tăng đột biến số ca F0 trong khi thiếu kit thử và thuốc điều trị, việc phân bổ có nơi có lúc không kịp thời, khiến các cơ sở y tế xã, phường thêm khó khăn, lúng túng trong bảo đảm chăm sóc, điều trị người mắc COVID-19.
Thiếu thuốc và kit test nhanh
COVID-19 Tính đến chiều 16-2, xã Vĩnh Long (huyện Vĩnh Bảo) có 130 người mắc COVID- 19. Trạm y tế lưu động của xã thiếu kit test nhanh COVID-19 và các gói thuốc A điều trị COVID-19. Trạm trưởng Trạm Y tế xã Vĩnh Long Bùi Minh Tuấn cho biết, theo quy định, các trường hợp F0, F1 được test nhanh COVID-19 miễn phí, nhất là các ca F0 được xét nghiệm miễn phí đến khi khỏi bệnh. Nhưng đến thời điểm này, nguồn kit test nhanh được phân bổ về đơn vị luôn trong tình trạng thiếu. Do đó, nhiều trường hợp F0, F1 phải tự mua kit test nhanh mang đến trạm y tế để xét nghiệm. Ngoài ra, các túi thuốc A sử dụng cho người lớn cũng không được cấp đủ, túi thuốc A sử dụng cho trẻ nhỏ không có. Do đó, ngày 16-2, trạm y tế lưu động của xã không có thuốc phát cho các trường hợp F0. Qua khảo sát cho thấy, hầu như xã nào trên địa bàn huyện Vĩnh Bảo cũng rơi vào tình trạng này khiến người dân phải tự mua thuốc điều trị COVID-19.
Tại xã Tự Cường (huyện Tiên Lãng), Trạm trưởng Trạm Y tế Nguyễn Văn Hoạt cho biết: “Trước ngày 18-2, mỗi ngày trạm chỉ được tạm ư ng cố định 50 kit test nhanh mà có tới 70 ca F0 phát sinh, chưa kể số ca F1 nên có người được xét nghiệm, người không được xét nghiệm, khiến một số người dân bức xúc. Sau đó, trạm tiếp tục đề nghị lên Trung tâm Y tế huyện mới được giải quyết số kit test dự trù theo số ca F0 phát sinh mỗi ngày. Tuy nhiên, so với thực tế, số kit test hiện được cấp vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu của người dân vì số ca F1 rất nhiều”. Cũng theo bác sĩ Hoạt, nhân viên y tế cơ sở dù rất bận rộn, áp lực trước lượng công việc lớn, nhưng vẫn phải dành thời gian giải thích cho người dân hiểu. Trước tình trạng thiếu kit test nhanh COVID-19, trạm y tế báo cáo Trung tâm Y tế huyện, nhưng cũng chỉ nhận được câu trả lời chờ đợi. Về túi thuốc nhóm A, hôm trạm được cấp, hôm không, nên không thể phát kịp thời đến các trường hợp F0 phát sinh mới.
Thực tế tại các trạm y tế lưu động trên địa bàn thành phố cho thấy, thiếu kit test và thuốc điều trị COVID-19 là tình trạng chung. Khi số ca F0 gia tăng đột biến như hiện nay, kit test và thuốc được cấp không thể đáp ứng kịp. Theo Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Tiên Lãng Trần Thị Thúy, trung tâm được Sở Y tế cấp định mức mỗi đợt (5 ngày) khoảng 2.000 - 3.000 kit test nhanh và khoảng 1.000 túi thuốc A. Giai đoạn trước Tết Nguyên đán, số ca F0 chưa nhiều, số kit test và thuốc cấp như trên là đủ, thậm chí có thể dự trù cho vài ngày. Nhưng với số ca F0 phát sinh từ 800-1.000 mỗi ngày qua xét nghiệm RT-PCR và test nhanh như hiện nay, khiến kho của Trung tâm Y tế huyện luôn tình trạng cạn thuốc và kit test. Giám đốc Trung tâm Y tế quận Hải An Hoàng Văn Nhật cho biết, với số lượng 2.000-3.000 kit thử được cấp mỗi đợt, 8 trạm y tế lưu động của trung tâm chỉ sử dụng 2-3 ngày là hết. Vì thế, các trung tâm y tế quận, huyện liên tục đề xuất Sở Y tế cung cấp bổ sung kịp thời vật tư y tế, kit test và thuốc để điều trị, chăm sóc người mắc COVID-19.
Huy động mọi nguồn lực đáp ứng
Theo thông tin của Sở Y tế, tình hình dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp, khó lường, khó dự báo nên việc dự toán mua sắm vật tư y tế khó khăn, khó chủ động. Cụ thể, tại một số thời điểm như trước, trong, sau Tết Nguyên đán, việc cung ứng vật tư khan hiếm, thủ tục mua sắm kéo dài, chưa đáp ứng nhu cầu cấp thiết để đáp ứng trang bị kit test, thuốc điều trị cho các cơ sở y tế. Qua thực tế, việc hoàn thiện hồ sơ phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu mua sắm trong vòng 7 ngày làm việc, kể từ ngày giao thầu khi áp dụng quy trình chỉ định thầu rút gọn để triển khai công tác phòng, chống dịch trong trường hợp cấp bách theo quy định của Luật Đấu thầu khó thực hiện, nhất là khi sử dụng nguồn dự phòng ngân sách. Việc niêm yết công khai thông tin trên hệ thống của Cổng thông tin điện tử quốc gia còn hạn chế. Nhất là, từ cuối năm 2021, các đơn vị tư vấn thẩm định giá từ chối việc thẩm định đối với các hàng hóa, trang thiết bị phục vụ công tác phòng, chống dịch, dẫn đến việc xác định giá kế hoạch khó khăn, càng kéo dài thời gian thực hiện mua sắm. Vì thế, từ ngày 7-2, số ca mắc COVID- 19 trên địa bàn thành phố gia tăng nhanh chóng, dẫn đến lực lượng y tế cơ sở lúng túng, gặp khó tạm thời về kit thử COVID-19. Trong khi đó, thuốc kháng virus từ nguồn cung ứng của Bộ Y tế chưa đủ để đáp ứng nhu cầu điều trị.
Trước thực tế trên và thực hiện chỉ đạo của UBND thành phố, Sở Y tế tích cực làm việc với Bộ Y tế để có thêm thuốc điều trị người bệnh COVID-19. Theo bà Phạm Thu Xanh, Tổ trưởng Tổ phản ứng nhanh phòng, chống dịch COVID-19 của thành phố, với túi thuốc nhóm A (chủ yếu là thuốc hạ sốt, dung dịch khử khuẩn, vitamin) dành cho người có triệu chứng nhẹ, hiện thành phố đã huy động nguồn xã hội hóa và trích ngân sách để mua, phát xuống các trạm y tế vượt quá số lượng người có nhu cầu sử dụng. Tuy nhiên, do số ca F0 phát sinh quá nhanh, thuốc phát xuống có nơi có lúc chưa đáp ứng nhu cầu. Trong khi đó, theo phản ánh của một số cơ sở y tế, có tình trạng nhiều người dân cho rằng túi thuốc này “không đáng kể” vì không có thuốc kháng virus, nên tự ý đi mua thuốc “ngoài luồng” về điều trị.
Về các túi thuốc nhóm B (thuốc kháng viêm và chống đông), hiện các trạm y tế cơ sở còn khá nhiều do sử dụng túi thuốc này phải có chỉ định của nhân viên y tế. Đối với các túi thuốc nhóm C (thuốc kháng virus), hiện thành phố mới được Bộ Y tế cấp 10.000 liều Molnupiravir, tạm đủ để điều trị cho người dân vì thực tế, không phải người bệnh nào cũng cần uống thuốc kháng virus và việc uống thuốc này phải tuân thủ các quy định chặt chẽ theo chỉ định của bác sĩ. Sở Y tế cũng vừa phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu của 16 đơn vị để mua thuốc chống đông, phục vụ điều trị người bệnh.
Về vấn đề kit test nhanh, theo bà Phạm Thu Xanh, Sở Y tế giao Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố mua sắm, nhưng do vướng thủ tục nên chưa mua được. “Công ty bất động sản Việt Nam đồng ý hỗ trợ Hải Phòng 100 nghìn kit test và đang mua, chuẩn bị chuyển về. Ngoài ra, một đơn vị của Hàn Quốc cũng đề nghị hỗ trợ Hải Phòng 1 triệu que thử”, bà Xanh cho biết./.
-------------------
Kỳ cuối: Chấn chỉnh hoạt động xét nghiệm, cấp phát thuốc ở cơ sơ
VIỆT HƯƠNG - Ảnh: BÙI HƯƠNG
