(HPĐT)- Vụ việc cuối tháng 9 vừa qua, bé gái 11 tuổi ở tỉnh Tiền Giang ra hiệu thuốc dược mua thuốc ngủ để uống tự tử khiến không ít người dân giật mình. Một lần nữa tình trạng bán tân dược một cách tùy tiện, không cần đơn kê của bác sĩ tại các hiệu thuốc hiện nay được dư luận quan tâm.
Người bán hàng và người dân cần thực hiện nghiêm quy định về việc mua thuốc theo đơn của bác sĩ
(ảnh minh họa).
Dễ như mua rau
Bệnh viện Nhi đồng thành phố Hồ Chí Minh vừa cứu kịp thời cháu T.L.Q., 11 tuổi ở tỉnh Tiền Giang do uống thuốc ngủ có hoạt chất Phenobarbital, loại thuốc ức chế thần kinh với liều lượng cao. Trước đó, Q. nghĩ ba mẹ thương em gái hơn mình nên nảy sinh ý định tự tử. Q. tới cửa hàng bán thuốc tây, nói dối là mua cho bố mẹ và được dược sĩ bán cho hộp thuốc ngủ với giá 70.000 đồng. Sau khi uống thuốc, Q. bị hôn mê và được người nhà phát hiện, đưa đi cấp cứu. Vụ việc trên cho thấy, ngoài lỗi chủ quan của Q. và gia đình, hậu quả trên xảy ra một phần do việc bán thuốc tùy tiện của dược sĩ khi bán thuốc không có đơn của bác sĩ cho trẻ em.
Khảo sát thực tế tại một số quầy tân dược trên địa bàn thành phố, như tại các phố Hai Bà Trưng, Trần Nguyên Hãn (quận Lê Chân), Lạch Tray, Đà Nẵng (quận Ngô Quyền), Cát Bi, Ngô Gia Tự (quận Hải An)... cho thấy, tình trạng người mua, người bán thuốc chữa bệnh không cần đơn của bác sĩ diễn ra khá phổ biến. Phần lớn người bán thuốc đều chủ quan bán theo lời kể của người mua về triệu chứng bệnh hoặc theo yêu cầu của khách hàng mà không cần đơn thuốc bác sĩ kê.
Có mặt tại hiệu thuốc trên phố Ngô Gia Tự (quận Hải An), phóng viên chứng kiến người phụ nữ sau khi miêu tả qua loa các triệu chứng của con nhỏ đang bị sốt, sổ mũi, chủ tiệm thuốc bán cho 3 loại thuốc, trong đó có kháng sinh Hafixim 100, loại thuốc trên bao bì ghi “thuốc bán theo đơn”. Việc chủ tiệm bán thuốc, “bắt bệnh bằng tai”, bán thuốc không cần đơn bác sĩ kê diễn ra công khai. Khi được hỏi về việc bán thuốc kháng sinh không cần đơn của bác sĩ, chủ tiệm thuốc trên cười trừ: “Thuốc này bán phổ cập, có đi khám, bác sĩ cũng chỉ kê loại này, cần gì đơn thuốc”.
Cùng với tâm lý chủ quan của người bán, người mua cũng coi việc mua thuốc theo cách trên là đương nhiên, mà không hiểu việc uống thuốc tùy tiện như vậy không bảo đảm an toàn sức khỏe. Đáng chú ý, việc bán thuốc cho người dân tự điều trị tại nhà xảy ra không chỉ đối với các loại thuốc thông thường như: hạ sốt, tiêu hóa, cảm cúm, đau xương khớp... mà nhiều loại kháng sinh và các loại thuốc thuộc diện bắt buộc phải bán theo đơn bác sĩ kê như: Nexium (thuốc điều trị trào ngược dạ dày), Amlodipin (thuốc điều trị tăng huyết áp)… vẫn được các cửa hàng thuốc bán không cần đơn của bác sĩ chỉ vì lợi nhuận.
Cần siết chặt quản lý
Theo luật sư Nguyễn Văn Chanh (Đoàn luật sư thành phố), với vụ việc bé gái ở Tiền Giang kể trên, thuốc được bán là thuốc ngủ loại thuốc hướng tâm thần, trong danh mục thuốc được kiểm soát đặc biệt theo Thông tư 20, ban hành năm 2017 của Bộ Y tế. Theo đó, những loại thuốc như trên bắt buộc phải bán theo đơn bác sĩ kê và chỉ bán cho người có đủ năng lực hành vi dân sự. Theo Nghị định 176/2013/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, việc bán thuốc hướng tâm thần không đúng quy định, các cơ sở bán lẻ bị phạt đến 20 triệu đồng. Đối với các loại thuốc khác phải bán theo đơn mà các cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc bán không có đơn của bác sĩ sẽ bị xử lý cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng.
Bác sĩ Nguyễn Văn Thành, Phòng khám Bác sĩ gia đình, Bệnh viện Đại học Y Hải Phòng cho biết: Tình trạng tự “bắt bệnh” và các cửa hàng bán thuốc chữa bệnh không có đơn của bác sĩ, nhất là là các loại kháng sinh rất nguy hiểm. Bởi ngoài việc không theo dõi được tình trạng bệnh còn dẫn đến nhiều hệ lụy do uống thuốc không đúng bệnh, liều lượng, gặp rủi ro do phản ứng phụ từ thuốc gây ra. Thậm chí việc tự ý dùng thuốc kháng sinh tùy tiện sẽ dẫn đến tình trạng bị kháng thuốc và các liệu pháp điều trị người mắc bệnh do nhiễm khuẩn sẽ không còn hiệu quả hoặc hiệu quả thấp. Bởi vậy, người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và uống thuốc kháng sinh, hay các loại thuốc bán theo đơn mà không được bác sĩ chỉ định.
Theo Quyết định 4041/QĐ-BYT của Bộ Y tế về "Phê duyệt đề án tăng cường kiểm soát kê đơn thuốc và bán thuốc kê đơn giai đoạn 2017-2020", nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về việc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý và nâng cao trách nhiệm của cán bộ y tế, đặc biệt là người kê đơn thuốc và bán lẻ, đến năm 2020, các quầy thuốc, nhà thuốc khi bán thuốc kháng sinh phải có đơn thuốc đạt tỷ lệ thực hiện là 100%. Tuy nhiên, để đạt được tỷ lệ “vàng” trên, ngành Y tế cần tăng cường và siết chặt hơn nữa công tác quản lý, trong đó cần xử lý mạnh tay đối với các cơ sở bán thuốc tùy tiện, không thực hiện nghiêm các quy định chuyên môn nghiệp vụ, xử phạt ở mức cao nhất các vi phạm, nếu tái phạm cần thu hồi giấy phép hành nghề. Đồng thời, ngành Y tế, chính quyền địa phương đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về thuốc chữa bệnh và cách sử dụng tân dược, công khai số điện thoại đường dây nóng để tiếp nhận thông tin phản ánh của người dân.
Bài và ảnh: Tuệ Minh
