Khám sức khỏe tiền hôn nhân, 'chìa khóa' xây dựng hạnh phúc gia đình

Nhiều rủi ro từ sự chủ quan

Một buổi sáng cuối tuần tại Khoa Phụ sản, Bệnh viện Đại học Y Hải Phòng, nhiều cặp đôi trẻ kiên nhẫn chờ đến lượt tư vấn khám sức khỏe tiền hôn nhân. Không khí phòng khám không còn e dè như trước đây, thay vào đó là sự chủ động, cởi mở khi nói về sức khỏe sinh sản và kế hoạch tương lai.

Chị Ngô Thị Hà Anh, 25 tuổi, ở phường Dương Kinh cho biết: “Chúng tôi dự định cưới vào cuối năm. Sau khi tìm hiểu, cả hai quyết định đi khám tiền hôn nhân để yên tâm hơn. Khi nghe bác sĩ tư vấn về nguy cơ lây truyền viêm gan B, Rubella hay bất đồng nhóm máu Rh, chúng tôi mới thấy việc này thực sự cần thiết”.

Tại Bệnh viện Đại học Y Hải Phòng, mỗi mùa cưới, khu vực khám tiền hôn nhân thường kín lịch vào cuối tuần. Danh mục sàng lọc bao gồm khám tổng quát, xét nghiệm công thức máu, nhóm máu và yếu tố Rh, chức năng gan thận, tầm soát viêm gan B, C, HIV, một số bệnh truyền nhiễm. Nữ giới kiểm tra miễn dịch Rubella, siêu âm phụ khoa, nam giới có thể làm các xét nghiệm để đánh giá khả năng sinh sản.

Tại Bệnh viện Phụ sản Tâm Phúc (phường Lê Chân), mỗi tháng đơn vị tiếp nhận hàng trăm lượt tư vấn và khám trước khi kết hôn. Đại diện bệnh viện cho biết, nhiều trường hợp phát hiện sớm bệnh lý nhờ gói khám tiền hôn nhân. Anh Phạm Văn Dũng (phường Hải An) chia sẻ: “Tôi bất ngờ khi kết quả xét nghiệm cho thấy mình mang virus viêm gan B. Nhờ được bác sĩ hướng dẫn theo dõi, điều trị và tư vấn tiêm phòng cho vợ sắp cưới, chúng tôi tránh được nguy cơ lây nhiễm. Nếu không đi khám trước, có thể đến khi mang thai mới phát hiện thì rất áp lực”.

Ở khối tư nhân, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Hải Phòng cũng cung cấp các gói khám tiền hôn nhân trọn gói với quy trình khép kín, trả kết quả trong ngày. Theo khảo sát thực tế, chi phí tại các bệnh viện công lập trên địa bàn thường dao động từ khoảng 700.000 đồng đến hơn 2 triệu đồng/người/gói cơ bản. Nếu mở rộng thêm xét nghiệm nội tiết sinh sản, sàng lọc di truyền hoặc tư vấn chuyên sâu, mức giá có thể từ 2 đến 5 triệu đồng/người tùy danh mục. So với chi phí hàng chục triệu đồng cho một chu kỳ điều trị hiếm muộn, khoản tiền này được nhiều người trẻ nhìn nhận là hợp lý.

Theo thông tin từ Bộ Y tế, mỗi năm nước ta ghi nhận hàng chục nghìn ca mắc mới các bệnh lây truyền qua đường tình dục; tỷ lệ nhiễm viêm gan B trong cộng đồng ước tính 8 - 10%. Mỗi năm tại Việt Nam có khoảng 1 triệu cặp vợ chồng gặp tình trạng vô sinh hoặc hiếm muộn, chiếm tỷ lệ 7,7%. Nguyên nhân do nam giới và nữ giới mỗi bên chiếm 40%, 10% do cả hai và 10% không rõ nguyên nhân…

Bác sĩ Nguyễn Đình Lý, Khoa Sản phụ (Bệnh viện Đại học Y Hải Phòng) nhận định, không ít trường hợp chỉ phát hiện bệnh lý khi đã kết hôn hoặc khi mang thai. Việc chậm phát hiện có thể dẫn đến lây nhiễm chéo giữa vợ chồng, tăng nguy cơ biến chứng thai kỳ, thậm chí ảnh hưởng đến sức khỏe thai nhi.

Khám sức khỏe tiền hôn nhân giúp đánh giá khả năng sinh sản, xác định những vấn đề về cơ quan sinh sản ở nam và nữ, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Khám tiền hôn nhân giúp sàng lọc sớm các bệnh truyền nhiễm, bệnh di truyền, rối loạn nội tiết hoặc bất đồng nhóm máu. Nếu được tư vấn và điều trị kịp thời, phần lớn nguy cơ có thể kiểm soát. Đây là bước chuẩn bị khoa học cho một gia đình khỏe mạnh.

Cần thay đổi nhận thức cộng đồng

Khám sức khỏe tiền hôn nhân không chỉ là câu chuyện y học mà còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc. Trước hết, việc phát hiện sớm bệnh lý giúp giảm gánh nặng chi phí điều trị về sau. Thứ hai, các cặp đôi có cơ sở xây dựng kế hoạch sinh con an toàn, hạn chế nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con đối với viêm gan B, Rubella hay một số bệnh lý khác. Quan trọng hơn, khám trước cưới góp phần tăng cường sự thấu hiểu và tin tưởng giữa hai người. Khi cả hai cùng chia sẻ tình trạng sức khỏe, cùng bàn bạc phương án điều trị hoặc tiêm phòng, mối quan hệ được xây dựng trên nền tảng minh bạch và trách nhiệm.

Chuyên gia tư vấn hôn nhân, gia đình Lê Thu Hà cho rằng không ít mâu thuẫn sau cưới xuất phát từ việc phát hiện bệnh lý muộn hoặc thiếu sự trao đổi thẳng thắn trước đó. Khám tiền hôn nhân là cách thể hiện sự tôn trọng bạn đời và cam kết đồng hành lâu dài.

Theo khuyến cáo của ngành y tế, các cặp đôi nên khám trước khi cưới từ 3 tháng đến 6 tháng để có đủ thời gian tiêm phòng và điều trị nếu cần. Phụ nữ nên tiêm vaccine phòng Rubella, viêm gan B trước khi mang thai; nam giới cần kiểm tra sức khỏe sinh sản nếu có tiền sử bệnh lý liên quan.

Thực tế cho thấy, những cặp đôi chủ động đi khám tiền hôn nhân thường có cách nhìn rất khác về trách nhiệm gia đình. Họ sẵn sàng ngồi lại cùng nhau để trao đổi thẳng thắn về tiền sử bệnh, về kế hoạch sinh con, về tiêm phòng. Sự minh bạch ấy giúp mối quan hệ thêm bền chặt.

Nâng cao nhận thức cộng đồng về khám tiền hôn nhân vì thế cần được đẩy mạnh hơn nữa. Tư vấn tại trường đại học, khu công nghiệp, lồng ghép truyền thông khi đăng ký kết hôn, xây dựng dịch vụ thân thiện với người trẻ – những giải pháp ấy sẽ giúp thay đổi quan niệm “chỉ khám khi có bệnh”. Khi việc kiểm tra sức khỏe trước cưới trở thành thói quen văn minh, xã hội sẽ tiết kiệm được rất nhiều chi phí điều trị và hệ lụy không đáng có.

Trong bối cảnh Hải Phòng đang phát triển mạnh mẽ theo định hướng trở thành trung tâm kinh tế biển, logistics và công nghiệp hiện đại của khu vực phía Bắc, chất lượng nguồn nhân lực được xác định là yếu tố then chốt. Thành phố có lợi thế lớn về cơ cấu dân số “vàng”, nhưng cũng đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng dân số, không chỉ về số lượng mà cả về thể chất và trí tuệ. Khám tiền hôn nhân, vì thế không chỉ là câu chuyện của từng cặp đôi, mà gắn với chiến lược phát triển bền vững của thành phố.

Khi trẻ em được sinh ra trong điều kiện sức khỏe tốt, được phòng ngừa nguy cơ bệnh tật từ sớm, xã hội sẽ giảm gánh nặng y tế, tăng chất lượng lao động trong tương lai. Một thế hệ khỏe mạnh chính là nền tảng để Hải Phòng duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế, thu hút đầu tư và nâng cao chất lượng cuộc sống.