Những tháng cuối năm, nhu cầu xây dựng, sửa chữa nhà ở tại Hải Phòng tăng cao, trong khi nguồn thợ xây khan hiếm khiến nhiều gia đình khó tìm được đội thợ phù hợp.
Những tháng cuối năm là thời điểm nhiều gia đình tranh thủ xây mới, sửa chữa, cải tạo nhà ở để kịp hoàn thiện trước Tết Nguyên đán. Tuy nhiên, dù đã chuẩn bị đủ kinh phí và vật liệu, không ít gia đình vẫn gặp khó khăn trong việc tìm thợ. Các đội thợ có tay nghề, làm việc uy tín thường đã nhận công trình từ trước và kín lịch trong nhiều tháng. Vì vậy, một số gia đình phải chấp nhận chờ đợi hoặc thuê thợ theo từng hạng mục, làm đến đâu tìm người đến đó.
Bà Nguyễn Thị Hạnh ở thôn Quỳnh Khê, xã Phú Thái cho biết: “Gia đình tôi dự định sửa nhà từ đầu tháng 10 để kịp hoàn thiện trước Tết nhưng việc tìm thợ khó hơn dự tính. Hỏi một số đội thợ quen thì hầu hết đều đã nhận công trình khác, có đội phải hẹn vài tuần sau mới bố trí được người. Ngay cả khi tìm được thợ, gia đình cũng không thuê được liên tục mà phải chờ họ thu xếp xong công việc ở nơi khác mới quay lại. Có hôm chỉ có một vài người đến làm nên tiến độ khá chậm. Nhà đang sửa chữa, đồ đạc phải di chuyển, sinh hoạt gia đình cũng bị ảnh hưởng. Tiền công năm nay cũng cao hơn trước, nhưng vì muốn sớm hoàn thiện nhà nên gia đình vẫn phải cố gắng thu xếp”.
Không chỉ khó tìm thợ, chi phí thuê nhân công cũng tăng, khiến nhiều gia đình phải cân nhắc. Nếu như năm ngoái, tiền công thợ xây dao động từ 400.000 - 450.000 đồng/ngày thì hiện nay mức bình quân khoảng 500.000 đồng/ngày, thậm chí cao hơn đối với thợ có tay nghề, thường được gọi là “thợ cái”.
Khi nhu cầu xây dựng, sửa chữa tăng cao trong khi số lượng thợ nhận việc có hạn, tiền công thường được thỏa thuận ở mức cao hơn so với thời điểm ít việc. Trong đó, thợ chính, thợ có kinh nghiệm xây, trát, ốp lát và hoàn thiện công trình được nhiều gia đình tìm thuê. Một số đội thợ chỉ nhận công trình trọn gói hoặc những hạng mục có khối lượng lớn, khiến các gia đình có nhu cầu sửa chữa nhỏ lẻ càng khó tìm người.
Bà Nguyễn Thị Mùi ở xã Kim Thành cho biết: “Gia đình tôi khởi công xây nhà từ giữa tháng 9, dự kiến hoàn thiện trước Tết Nguyên đán nhưng với tình hình hiện nay, kế hoạch này khó thực hiện. Khó khăn nhất là những thời điểm cần nhiều nhân công để triển khai các hạng mục lớn như đổ mái, xây tường, trát hoàn thiện. Có lúc đội thợ chỉ bố trí được vài người, không đủ nhân lực làm đồng thời các phần việc. Gia đình không chỉ phải chờ thợ mà còn phải điều chỉnh kế hoạch mua, vận chuyển vật liệu và tính toán các khoản chi phí phát sinh. Cuối năm, ai cũng mong sớm có nhà mới để đón Tết, nhưng gia đình đành phải linh hoạt theo lịch làm việc của đội thợ”.
Thực tế, một số đội thợ nhận cùng lúc nhiều công trình khiến nhân lực bị phân tán, không thể tập trung thi công tại một địa điểm. Có đội nhận công trình nhưng bố trí thợ làm việc không liên tục, khiến tiến độ kéo dài, chủ nhà phải chờ đợi và liên tục điều chỉnh kế hoạch. Tình trạng này cho thấy áp lực cạnh tranh lao động trong ngành xây dựng ngày càng rõ, nhất là khi nhiều công trình cùng bước vào giai đoạn cao điểm hoàn thiện.
Tình trạng thiếu thợ xây vào dịp cuối năm trước hết xuất phát từ tính chất mùa vụ của hoạt động xây dựng. Sau thời gian chuẩn bị kinh phí, thiết kế, hoàn tất thủ tục và lựa chọn nhà thầu, nhiều gia đình tập trung khởi công hoặc sửa chữa nhà ở trong những tháng cuối năm với mong muốn kịp hoàn thiện trước Tết Nguyên đán.
Anh Nguyễn Văn Toàn, một thợ xây có tay nghề ở xã Ninh Giang cho biết, vào những tháng cuối năm, nhu cầu xây dựng thường tăng cao do nhiều gia đình tranh thủ xây mới, sửa chữa nhà cửa và xây dựng mồ mả. Công việc nhiều khiến các đội thợ gần như kín lịch, phải làm việc liên tục, ít có thời gian nghỉ ngơi.
“Năm nào cũng vậy, cứ vào những tháng cuối năm là chúng tôi làm không hết việc. Nhiều gia đình cùng lúc có nhu cầu xây dựng nên dù đã bố trí nhân lực tối đa, anh em vẫn khó đáp ứng hết các công trình”, anh Toàn chia sẻ.
Bên cạnh nhu cầu tăng cao, tính chất công việc nặng nhọc, vất vả cũng là nguyên nhân khiến nghề xây dựng khó thu hút lao động. Thợ xây thường xuyên phải làm việc ngoài trời, chịu ảnh hưởng của thời tiết, bụi bẩn, tiếng ồn và áp lực tiến độ. Điều kiện ăn ở, sinh hoạt tại nhiều công trình còn hạn chế. Với những người làm việc xa quê, việc di chuyển liên tục giữa các địa bàn càng làm tăng chi phí và ảnh hưởng đến cuộc sống gia đình.
Đặc thù công việc cũng khiến lao động trẻ ít mặn mà với nghề. Trong khi đó, nguồn nhân lực xây dựng hiện chưa ổn định và chuyên nghiệp. Nhiều lao động hành nghề tự do, tập hợp thành các nhóm nhỏ theo từng công trình, chưa được đào tạo bài bản. Khi nhiều công trình cùng triển khai, lực lượng thợ bị phân tán, khó đáp ứng nhu cầu nhân công.
Theo dự báo của Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Hải Phòng, mỗi năm thành phố cần bổ sung khoảng 3.000 - 5.000 lao động cho ngành xây dựng. Con số này cho thấy tình trạng thiếu thợ không chỉ diễn ra vào dịp cuối năm mà còn là vấn đề đáng quan tâm của thị trường lao động xây dựng.
Để hạn chế tình trạng khan hiếm thợ vào dịp cuối năm, các gia đình có kế hoạch xây mới, sửa chữa nhà ở nên chủ động chuẩn bị và liên hệ với các đội thợ từ sớm, tránh chờ đến sát Tết mới tìm người.
Các đội thợ cũng cần căn cứ vào năng lực thực tế để bố trí nhân lực, tránh nhận quá nhiều công trình cùng lúc dẫn đến thiếu người, chậm tiến độ. Những nhóm thợ có uy tín nên xây dựng kế hoạch làm việc cụ thể, duy trì lực lượng thợ chính, thợ phụ và chú trọng chất lượng, an toàn lao động. Việc liên kết giữa các đội thợ cũng giúp bổ sung nhân lực khi công trình phát sinh khối lượng lớn hoặc cần đẩy nhanh tiến độ.
Về phía cơ quan quản lý nhà nước, cần tiếp tục cập nhật, công bố đơn giá nhân công xây dựng phù hợp với diễn biến thị trường, làm cơ sở lập và quản lý chi phí, đồng thời bảo đảm quyền lợi người lao động. Các nhà thầu cần tính toán đầy đủ chi phí nhân công trong dự toán, tránh tình trạng ép giá, chậm trả tiền công khiến người lao động rời bỏ công trường.
Đối với hoạt động xây dựng dân dụng, chủ nhà và đội thợ cần thỏa thuận rõ ràng về khối lượng công việc, tiến độ và đơn giá, tốt nhất có hợp đồng hoặc xác nhận cụ thể. Điều này giúp các bên chủ động thực hiện, hạn chế tranh chấp và những chi phí phát sinh không đáng có.
MINH NGUYÊN
