Khẳng định giá trị di sản, văn hóa của Hải Phòng và cả nước

Các nhà khảo cổ học khai quật nghiên cứu bãi cọc gỗ Đầm Thượng (huyện Thủy Nguyên) vào khoảng giữa năm 2020.

- Đồng chí cho biết ý nghĩa, mục đích của Hội nghị thông báo những phát hiện mới khảo cổ học toàn quốc năm 2020 được tổ chức tại Hải Phòng?

- Hội nghị thông báo những phát hiện mới khảo cổ học toàn quốc năm 2020 là diễn đàn để các nhà khoa học thông báo, chia sẻ các kết quả nghiên cứu, phát hiện mới về lĩnh vực khảo cổ học năm 2020 mang tầm quy mô của cả nước và Hải Phòng. Theo đó, hội nghị quy tụ, thu hút hơn 300 nhà khoa học hàng đầu cả nước, như: Giáo sư sử học Lê Văn Lan; Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Vũ Minh Giang; Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quang Ngọc...                  

Tại đây, các nhà khoa học thông báo các kết quả nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực khảo cổ học như: Kết quả thăm dò khai quật cụm di chỉ Vườn Chuối, gò Dền Rắn và gò Mỏ Phượng của Ban quản lý Di tích và Danh thắng Hà Nội, Viện Khảo cổ học và Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn; kết quả khai quật di tích Thiên Long Uyển tại tỉnh Quảng Ninh; khai quật khẩn cấp mộ gạch Yết Kiêu tại tỉnh Hải Dương; các nghiên cứu về văn hóa Champa và Óc Eo… Từ đó, các nhà khoa học cung cấp các thông tin mới, các vấn đề khảo cổ học mới, tiềm năng nghiên cứu trong lĩnh vực khảo cổ học và khoa học xã hội nhân văn, là cơ sở đề xuất xây dựng đề án, chiến lược, quy hoạch phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước.

Bên cạnh đó, các nhà khoa học dành nhiều thời gian báo cáo sơ bộ kết quả khai quật các di tích bãi cọc Cao Quỳ, Đầm Thượng (huyện Thủy Nguyên) được phát hiện trong năm 2019 và 2020. Đây là dấu ấn lịch sử rất lớn không chỉ của thành phố Hải Phòng mà của cả nước. Điều này cho thấy, các nhà khoa học, các cơ quan nghiên cứu của trung ương thể hiện sự quan tâm lớn tới giá trị lịch sử của 2 bãi cọc Cao Quỳ, Đầm Thượng gắn liền chiến thắng Bạch Đằng giang. Để làm rõ hơn các giá trị lịch sử, văn hóa của các bãi cọc, Tiểu ban Khảo cổ học dưới nước có 8 thông báo liên quan đến hai cuộc khai quật bãi cọc Cao Quỳ và Đầm Thượng. Bãi cọc Cao Quỳ qua hai lần khai quật phát hiện được 37 cọc gỗ, 2 cụm gỗ, 22 hố cọc, 4 hố đất đen, tại Đầm Thượng phát hiện 38 cọc gỗ. Di vật thu được từ các hố khai quật gồm đồ sắt, dây chão... Từ kết quả khai quật khảo cổ học, kết quả xác định niên đại tuyệt đối mẫu cọc gỗ phát hiện được, kết hợp các nguồn tư liệu liên ngành bước đầu trong thời gian qua, đoàn khai quật nhận định, di tích bãi cọc Cao Quỳ là trận địa có niên đại khoảng cuối thế kỷ 13, nhiều khả năng liên quan đến trận chiến/chiến trường Bạch Đằng chống quân xâm lược Nguyên Mông năm 1288 của quân dân triều Trần. Trên cơ sở đó, các nhà khoa học trao đổi, tìm hướng nghiên cứu mới để tiếp tục làm rõ những giá trị lịch sử đặc biệt của 2 bãi cọc, làm cơ sở xác thực vai trò và những đóng góp to lớn của người dân Hải Phòng trong các cuộc kháng chiến vĩ đại chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử.

- Đồng chí cho biết, thành phố và ngành Văn hóa kỳ vọng gì qua hội nghị này để bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử của các bãi gọc gắn liền chiến thắng Bạch Đằng giang?

- Từ hội nghị, Hải Phòng được thụ hưởng các nghiên cứu về khảo cổ học và tiếp thu, học hỏi những kinh nghiệm quý để bảo tồn phát huy các giá trị di sản văn hóa, trong đó có các bãi cọc. Trên cơ sở các giá trị đó, thành phố từng bước lập hồ sơ đề xuất di tích chiến thắng Bạch Đằng là di sản thế giới. Bên cạnh đó, đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục, hun đúc truyền thống văn hóa, lịch sử bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước của cha ông ta tới đông đảo người dân Hải Phòng và cả nước. Hội thảo góp phần nâng cao trình độ tổ chức hội thảo mang tính quy mô lớn, toàn quốc trước hết của ngành Văn hóa và các sở, ngành liên quan. Từ đây, quảng bá hình ảnh thành phố năng động, phát triển hài hòa giữa kinh tế và văn hóa, những giá trị cốt lõi của truyền thống, làm điểm tựa vững chắc, tiếp thêm sức mạnh nội sinh để thành phố và đất nước ngày càng phát triển văn minh, hiện đại, giàu truyền thống văn hóa.

- Được UBND thành phố giao là đầu mối tổ chức hội nghị này, Sở Văn hóa và Thể thao chuẩn bị như thế nào để hội nghị thành công, thưa đồng chí?

- Đây là sự kiện lớn, có ý nghĩa lớn đối với Hải Phòng, nên Thành ủy, UBND thành phố đặc biệt quan tâm. Ngày 13-7, Thường trực Thành ủy ban hành văn bản số 6767 về việc đồng ý chủ trương tổ chức Hội nghị thông báo những phát hiện mới nhất về khảo cổ học năm 2020. Tiếp đó,  ngày 20-8-2020, UBND thành phố ban hành kế hoạch tổ chức Hội nghị thông báo những phát hiện mới khảo cổ học toàn quốc năm 2020. Theo đó, thành phố giao Sở Văn hóa và Thể thao là cơ quan thường trực, đầu mối chịu trách nhiệm triển khai thực hiện các nhiệm vụ theo kế hoạch trên. Ngay sau đó, Sở Văn hóa và Thể thao ban hành kế hoạch riêng, phối hợp các sở, ngành liên quan để thực hiện. Trong đó, Sở Văn hóa  và Thể thao chuẩn bị kỹ lưỡng, chu đáo về xây dựng kế hoạch chi tiết phối hợp Viện Khảo cổ học xây dựng nội dung, tuyên truyền khánh tiết, lo hậu cần ăn, ở cho đại biểu, góp phần tổ chức thành công Hội nghị thông báo những phát hiện khảo cổ học toàn quốc năm 2020.

- Trân trọng cảm ơn đồng chí!