(HPĐT)- Nghệ thuật sân khấu nước nhà vẫn phát triển, có nhiều vở diễn hấp dẫn, nhưng cũng như lĩnh vực điện ảnh, hiện nay, sân khấu Việt đang thiếu vắng kịch bản chất lượng, nhất là những vấn đề gắn xã hội đương thời được nhiều người quan tâm.
Sân khấu đang thiếu vắng những vở diễn gắn với các vấn đề của đời sống đương đại.
Cả nước hiện có 128 đơn vị nghệ thuật biểu diễn sân khấu công lập và hàng chục đơn vị xã hội hóa, gồm các loại hình: Kịch nói, cải lương, tuồng, chèo, ca múa nhạc, ca múa dân gian- dân tộc, xiếc, rối... Với số lượng này, sân khấu nước nhà luôn “đỏ đèn” với những vở diễn mới, hấp dẫn để không bị các loại hình văn hóa giải trí thời đại mới bỏ lại phía sau.
NSND Thúy Mùi, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam nhận định, trải qua thời gian, nhiều đơn vị mang tới cho người xem các tác phẩm sân khấu có giá trị tư tưởng, nội dung và nghệ thuật, tác động tích cực vào mọi mặt của đời sống xã hội, góp phần xây dựng văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước. Giữa sự tác động bề bộn, ngổn ngang của cơ chế thị trường, các nghệ sĩ sân khấu vẫn luôn gạn đục khơi trong, vượt qua mọi khó khăn để nhắc nhở thế hệ hôm nay đừng bao giờ quên lịch sử hào hùng của dân tộc, không quên quá khứ bi tráng và sự hy sinh của nhiều thế hệ cha anh thông qua những câu chuyện kịch, những hình tượng nghệ thuật trên sân khấu.
Không thể phủ nhận nghệ thuật sân khấu nước ta đã, đang phát triển và đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của khán giả. Song thực tế phản ánh, sân khấu Việt đang thiếu nguồn kịch bản chất lượng cao, vắng bóng những kịch bản mới gắn với đời sống, các vấn đề nóng bỏng của xã hội đương thời. NSND Lê Tiến Thọ, nguyên Chủ tịch Hội nghệ sĩ sân khấu Việt Nam cho rằng, những tác phẩm sân khấu đề tài hiện đại luôn có sức hút với công chúng bởi sự gần gũi, đi vào những vấn đề, sự kiện đang diễn ra, được quan tâm trong đời sống. Nhưng nhiều tác phẩm hiện nay chưa đi vào những vấn đề lớn, cấp thiết của đời sống hiện đại.
NSND Trung Hiếu, Giám đốc Nhà hát kịch Hà Nội chia sẻ, chúng ta có nhiều nhà văn, nhà viết kịch nổi tiếng như Lưu Quang Vũ, Xuân Trình, Anh Biên, Xuân Đức, Triệu Huấn… nhưng người thì cao tuổi hoặc người “về cõi nhớ”. Trong khi đó, thế hệ nhà viết kịch kế cận xuất sắc và nổi bật lại hiếm như “lá mùa thu”. Không những thế, kịch bản chủ đề hiện đại của các ngòi bút trẻ hiện nay còn thiếu tính chặt chẽ, khó có thể đưa tới người xem. Hằng năm, đơn vị chúng tôi nhận được không ít kịch bản của các nhà viết kịch, nhà văn gửi đến. Nhưng để lựa chọn được kịch bản phù hợp đưa vào dàn dựng là điều vô cùng khó khăn.
Đại diện Hội nghệ sĩ sân khấu Việt Nam cho biết, vẫn nhận được nhiều kịch bản từ các tác giả. Song qua đánh giá và thẩm định từ hội đồng chuyên môn thì kịch bản nhiều, nhưng chưa hay, vấn đề còn cũ mòn, thậm chí thiếu sức sống của xã hội đương thời. Thực trạng sân khấu hiện nay khan hiếm kịch bản có chất lượng, không có tính đột phá và dự báo, nhất là kịch bản đụng chạm đến những vấn đề nóng là điều ai cũng nhận thấy. Do đó, nhiều đơn vị phải thường “xào” kịch bản cũ hoặc chọn giải pháp chuyển thể tác phẩm văn học cho an toàn. Nhiều nhà hát dựng lại những tác phẩm cũ, né tránh các vấn đề đương đại nên thiếu đi sự mới lạ.
“Có bột mới gột nên hồ”, vì thế nhiều nghệ sĩ sân khấu cho rằng, chúng ta phải có kịch bản hay, nhất là bám sát đời sống đương đại thì mới có thể tạo ra tác phẩm ăn khách. Thời gian qua, nhiều kịch bản chỉ chạy theo những câu chuyện nhỏ nhặt, tầm thường, thiên về tính giải trí, hạ thấp chức năng giáo dục… nên chưa đạt hiệu quả. Để có kịch bản mới chất lượng và gắn với đời sống hôm nay, NSND Lê Tiến Thọ cho rằng, các tác giả trước hết cần bám sát đời sống thực tiễn, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của khán giả để sáng tác, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ giá trị văn hóa nghệ thuật ngày càng cao của công chúng. Đồng thời, các đơn vị cần có cái nhìn rộng và bao quát về cuộc sống hiện đại, mạnh dạn sử dụng và xử lý một cách tinh tế, linh hoạt trên sân khấu biểu diễn.
Một số nhà chuyên môn cũng nêu ý kiến, cần ưu tiên, đề cao những tác phẩm sáng tác về đề tài hiện đại và tổ chức nhiều cuộc liên hoan sân khấu về đề tài hiện đại hơn nữa. Đồng thời tổ chức nhiều cuộc thi sáng tác kịch bản sân khấu về đề tài hiện đại. Với những kịch bản có chất lượng, được giải thưởng cao, các cơ quan chức năng nên tổ chức đấu thầu dàn dựng. Theo Phó giáo sư, tiến sĩ Trần Trí Trắc, cũng cần có chính sách chiến lược cho văn nghệ sĩ được sống trong lòng nhân dân, được chứng kiến những đổi thay trong công cuộc đổi mới xây dựng, làm giàu đất nước, hội nhập quốc tế... Nghĩa là, văn nghệ sĩ phải có vốn sống của cuộc sống hôm nay để có những cảm hứng bất tận thôi thúc họ phải cầm bút, phải sáng tác, như thời kỳ chiến tranh giải phóng dân tộc trước đây đã làm./.
HOÀNG ANH
