Khi doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan

Doanh nghiệp hưởng lợi

Công ty TNHH LG Electronics Việt Nam Hải Phòng (Khu công nghiệp Tràng Duệ) có quy mô hoạt động lớn, với hàng nghìn tờ khai xuất nhập khẩu/tháng. Thời gian qua, doanh nghiệp luôn có ý thức trách nhiệm và chủ động tuân thủ tốt quy định của pháp luật hải quan. Tuy vậy, với số lượng mặt hàng lớn liên quan đến nhiều mã số khác nhau nên có lúc doanh nghiệp vẫn lúng túng, vướng mắc. Từ năm 2022, khi tham gia và trở thành thành viên của chương trình khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan, doanh nghiệp đã được Chi cục Hải quan khu vực 3 bố trí luồng riêng, công chức hải quan giỏi nghiệp vụ hỗ trợ thủ tục, từ đó tăng tỷ lệ luồng xanh, giảm tỷ lệ luồng vàng và đỏ.

Là doanh nghiệp vừa tham gia chương trình vào cuối năm 2025, ông Guo Da Wei, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Pegatron Việt Nam (Khu công nghiệp DEEP C) đánh giá, điểm khác biệt lớn nhất của chương trình là cơ chế đồng hành thực chất giữa doanh nghiệp và cơ quan hải quan. Sau khi ký kết tham gia, doanh nghiệp thường xuyên được Chi cục Hải quan khu vực 3 hỗ trợ, hướng dẫn cụ thể về chính sách, thủ tục. Các vướng mắc phát sinh được trao đổi, tháo gỡ kịp thời giúp rút ngắn thời gian thông quan và bảo đảm tiến độ giao hàng cho đối tác nước ngoài. Theo doanh nghiệp này, việc được bố trí luồng riêng, được phân công công chức hải quan có trình độ nghiệp vụ hỗ trợ thủ tục đã tạo thuận lợi rõ rệt trong quá trình làm thủ tục. Tỷ lệ luồng xanh tăng lên, luồng vàng và luồng đỏ giảm, qua đó giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí, nhất là trong bối cảnh sản xuất, xuất khẩu chịu áp lực lớn về tiến độ và chi phí logistics.

Không chỉ hưởng lợi về thủ tục, doanh nghiệp tham gia chương trình còn được cơ quan hải quan cảnh báo sớm các yếu tố rủi ro, xu hướng rủi ro về an ninh chuỗi cung ứng, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực xuất nhập khẩu. “Những cảnh báo sớm này giúp doanh nghiệp chủ động điều chỉnh quy trình, hạn chế vi phạm”, ông Guo Da Wei cho biết thêm.

Đại diện Công ty TNHH Điện khí Wolong Việt Nam (Khu công nghiệp An Dương) cũng cho rằng việc tham gia chương trình giúp doanh nghiệp yên tâm hơn trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan. Doanh nghiệp được hỗ trợ kịp thời, được cảnh báo sớm những rủi ro có thể phát sinh, từ đó chủ động phòng ngừa, hạn chế vi phạm. Thời gian thông quan được rút ngắn, chi phí giảm, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động.

Thực tế triển khai cho thấy, từ khi tham gia chương trình, doanh nghiệp ngày càng chủ động hơn trong việc tuân thủ pháp luật hải quan, coi tuân thủ là yếu tố cốt lõi gắn với hiệu quả sản xuất, kinh doanh, thay vì chỉ là nghĩa vụ hành chính.

Đến nay, trên địa bàn thành phố có gần 100 doanh nghiệp tham gia chương trình khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan. Riêng năm 2025 có 25 doanh nghiệp ký kết tham gia. Đây đều là những doanh nghiệp có số lượng tờ khai lớn, kim ngạch xuất nhập khẩu cao, số thuế nộp ngân sách lớn, giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng và hoạt động xuất nhập khẩu của thành phố. Đáng chú ý, trên 80% số doanh nghiệp tham gia tăng hoặc giữ nguyên mức độ tuân thủ; hơn 60% số doanh nghiệp được nâng mức độ tuân thủ, trong đó nhiều doanh nghiệp đạt mức doanh nghiệp ưu tiên.

Đồng hành cùng doanh nghiệp

Trong bối cảnh hoạt động xuất nhập khẩu ngày càng mở rộng, yêu cầu đối với cơ quan quản lý nhà nước không chỉ dừng lại ở việc kiểm soát, giám sát, mà còn phải đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững, tuân thủ pháp luật. Từ định hướng đó, chương trình khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan được Cục Hải quan triển khai thí điểm từ tháng 7/2022.

Chi cục Hải quan khu vực 3 là một trong 7 đơn vị được lựa chọn tham gia thí điểm và đã sớm chủ động xây dựng kế hoạch, lựa chọn doanh nghiệp phù hợp để ký cam kết, tổ chức thực hiện. Đến tháng 12/2024, Cục Hải quan chính thức ban hành kế hoạch triển khai chương trình trong toàn ngành, tạo hành lang pháp lý thống nhất, đồng bộ.

Theo ông Đặng Công Thành, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực 3, quan điểm xuyên suốt của đơn vị là tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. “Khi doanh nghiệp tự giác tuân thủ, cơ quan hải quan giảm áp lực kiểm tra, giám sát, còn doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí. Đây là mối quan hệ hai bên cùng có lợi”, ông Thành nhấn mạnh.

Để cụ thể hóa chủ trương đó, Chi cục Hải quan khu vực 3 chú trọng cải cách thủ tục hành chính, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, đẩy mạnh số hóa dữ liệu trong quản lý doanh nghiệp. Hồ sơ doanh nghiệp tham gia chương trình được quản lý trên nền tảng chuyển đổi số, giúp theo dõi, đánh giá quá trình tuân thủ một cách minh bạch, khoa học.

Bên cạnh đó, cơ quan hải quan hỗ trợ doanh nghiệp trong việc áp dụng kiểm tra bằng máy soi, linh hoạt điều chỉnh địa điểm soi chiếu nhằm giảm chi phí và nguồn lực vận chuyển. Doanh nghiệp được cung cấp thông tin về kết quả đánh giá mức độ tuân thủ, các yếu tố ảnh hưởng đến mức tuân thủ; đồng thời được giới thiệu danh sách đại lý làm thủ tục hải quan, cơ quan kiểm định để chủ động lựa chọn đối tác phù hợp.

Hằng năm, Chi cục Hải quan khu vực 3 chủ động xây dựng kế hoạch phát triển quan hệ đối tác hải quan - doanh nghiệp và các bên liên quan; thường xuyên tổ chức các hội nghị gặp gỡ, đối thoại hải quan - doanh nghiệp nhằm kịp thời nắm bắt, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong hoạt động xuất nhập khẩu, logistics.

Khẳng định định hướng thời gian tới, ông Đặng Công Thành cho biết, Chi cục Hải quan khu vực 3 sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ chương trình khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan, mở rộng đối tượng tham gia, tăng cường tuyên truyền để doanh nghiệp hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và các hỗ trợ thiết thực mà chương trình mang lại, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý hải quan và đồng hành cùng doanh nghiệp phát triển bền vững.