Khi hiểu biết trở thành 'lá chắn' sức khỏe

Mới đây, Công an thành phố Hải Phòng đấu tranh, làm rõ hành vi cưỡng đoạt tài sản xảy ra tại Phòng khám đa khoa Phượng Đỏ, số 498 Nguyễn Văn Linh, phường An Biên. Đáng chú ý, vụ việc vạch trần thủ đoạn “vẽ bệnh” khiến người bệnh đau đớn, hoang mang, lo sợ về tình trạng sức khỏe để gây sức ép trả thêm tiền, chuyển sang các gói “thủ thuật cao cấp” có chi phí cao hơn nhiều lần.

Vụ việc đang được cơ quan chức năng tiếp tục điều tra, làm rõ. Song từ câu chuyện này, có thể nhìn rộng hơn đến một vấn đề gần gũi với mỗi người: khi hiểu biết về sức khỏe được nâng lên, người bệnh sẽ có thêm cơ sở để bình tĩnh lựa chọn và quyết định trong quá trình khám, chữa bệnh.

Với phụ nữ, điều này càng có ý nghĩa khi các vấn đề phụ khoa, sức khỏe sinh sản thường gắn với những câu chuyện riêng tư. Không ít người còn e ngại khi chia sẻ các triệu chứng bất thường hoặc trì hoãn việc đi khám. Có người tìm hiểu thông tin qua mạng xã hội, qua lời giới thiệu của người quen; cũng có người đến cơ sở y tế khi đã xuất hiện những biểu hiện rõ rệt. Trong hoàn cảnh ấy, những thuật ngữ y khoa khó hiểu hay những cảnh báo về nguy cơ bệnh tật, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản rất dễ khiến người bệnh lo lắng. Khi tâm lý chưa ổn định, việc tiếp nhận và cân nhắc thông tin cũng có thể trở nên khó khăn hơn.

Bởi vậy, hiểu biết về sức khỏe là một cách để mỗi người thêm vững vàng khi đi khám. Chăm sóc sức khỏe sinh sản không phải bắt đầu từ khi có bệnh. Việc theo dõi sức khỏe định kỳ, chú ý những thay đổi của cơ thể và tìm đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường giúp việc phát hiện, theo dõi và điều trị bệnh có thể được thực hiện sớm hơn.

Đến ngày 15/7, thành phố đã khám và lập hồ sơ quản lý sức khỏe cho hơn 2,22 triệu người, đạt 52,73% số dân thường trú. Trong đó, 19.073 thai phụ được khám, siêu âm, tư vấn chăm sóc sức khỏe sinh sản ban đầu. Những con số này cho thấy chăm sóc sức khỏe đang dần được tiếp cận theo hướng chủ động hơn.

Cùng với đó là sự hỗ trợ ngày càng rõ nét của chuyển đổi số. Từ năm 2026, Hải Phòng đặt mục tiêu người dân thường trú được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm. Kết quả khám được số hóa, cập nhật vào Hồ sơ sức khỏe điện tử và Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID, từng bước hình thành dữ liệu sức khỏe của mỗi người. Đến tháng 5/2026, hơn 1,93 triệu người trên địa bàn thành phố đã tích hợp Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID. Khi những thông tin về quá trình khám, xét nghiệm, điều trị được lưu trữ và cập nhật, người dân có thêm một kênh để theo dõi sức khỏe của mình; bác sĩ cũng có thêm thông tin tham khảo khi tiếp nhận, thăm khám.

Tuy nhiên, có hồ sơ bệnh án điện tử rồi, khi đến cơ sở y tế, người bệnh vẫn cần chủ động tìm hiểu trước về cơ sở, bác sĩ và phạm vi chuyên môn; đồng thời giữ lại kết quả xét nghiệm, đơn thuốc, hồ sơ khám để thuận tiện theo dõi về sau. Trong quá trình khám, nếu được đề nghị thực hiện thêm xét nghiệm hoặc thủ thuật, việc hỏi lại cho rõ cũng là điều hoàn toàn tự nhiên: vì sao cần thực hiện, kết quả có ý nghĩa gì, có những phương án nào và chi phí ra sao?

Với những vấn đề chưa cấp thiết, người bệnh có thể dành thêm thời gian suy nghĩ hoặc tham khảo ý kiến chuyên môn khác nếu cảm thấy cần thiết. Những câu hỏi tưởng như đơn giản ấy đôi khi giúp người bệnh hiểu rõ hơn về tình trạng của mình, thay vì chỉ ghi nhớ một kết luận mà chưa thực sự hiểu nó có ý nghĩa gì.

Tất nhiên, sự chủ động của người bệnh không thể thay thế trách nhiệm của cơ sở khám, chữa bệnh. Mỗi cơ sở cần bảo đảm điều kiện hoạt động, thực hiện đúng phạm vi chuyên môn, công khai thông tin và chi phí dịch vụ; quan trọng hơn là tôn trọng quyền được biết, được lựa chọn của người bệnh. Những hành vi lợi dụng sự lo lắng của người bệnh để trục lợi cần được phát hiện và xử lý nghiêm.

Nhìn từ vụ việc tại Phòng khám Phượng Đỏ, điều đáng quan tâm không chỉ là lời nhắc “hãy chọn cơ sở uy tín”. Xa hơn, đó là câu chuyện về việc mỗi người dành thêm thời gian tìm hiểu sức khỏe của chính mình. Việc khám định kỳ, biết lưu giữ thông tin sức khỏe và không ngại trao đổi với bác sĩ sẽ có thêm nhiều cơ sở để đưa ra lựa chọn phù hợp. Khi ấy, việc đi khám không còn là tâm thế lo lắng, phó mặc, mà trở thành quá trình cùng trao đổi và cùng chăm sóc sức khỏe.

Và từ những lần khám sức khỏe định kỳ, hồ sơ sức khỏe được cập nhật thường xuyên, thông tin được lưu giữ trên VNeID, mục tiêu phòng bệnh từ sớm, từ xa cũng trở nên gần gũi hơn, để mỗi người chủ động bảo vệ, chăm sóc sức khỏe của mình.