Khi học bạ thay bằng tốt nghiệp THCS

Phù hợp thực tiễn

Theo Luật Giáo dục sửa đổi vừa được Quốc hội thông qua, hệ thống văn bằng của giáo dục quốc dân hiện nay, gồm: bằng tốt nghiệp THPT; bằng trung học nghề; bằng trung cấp, cao đẳng; bằng cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ và văn bằng của các chương trình đào tạo chuyên sâu đối với một số ngành, lĩnh vực đặc thù. Như vậy, luật chính thức bỏ việc cấp bằng tốt nghiệp THCS. Thay vào đó, học sinh hoàn thành chương trình giáo dục tiểu học và THCS, đủ điều kiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ được hiệu trưởng nhà trường xác nhận việc hoàn thành chương trình học trên học bạ.

Quy định này được các trường THCS đón nhận với sự đồng tình cao. Thầy Vũ Văn Tiến, Hiệu trưởng Trường THCS Đông Tây Hưng (xã Chấn Hưng) nhận định, đây là một đổi mới theo hướng “gọn, nhẹ” trong quản lý giáo dục. Bỏ cấp bằng tốt nghiệp THCS giúp phụ huynh và học sinh giảm đáng kể các thủ tục hồ sơ, nhất là trong điều kiện triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay.

Từ thực tiễn quản lý tại nhà trường, theo thầy Tiến, việc không còn cấp bằng tốt nghiệp THCS bằng giấy mang lại nhiều thuận lợi rõ rệt trong công tác lưu trữ và quản lý hồ sơ, văn bằng. Hiện nay, nhà trường vẫn phải bảo quản bằng tốt nghiệp của một số học sinh ra trường từ những năm 1980 của thế kỷ trước. Sau gần 40 năm, phần lớn những học sinh này đã đi làm, không còn sử dụng đến văn bằng, song theo quy định, nhà trường vẫn phải lưu trữ, không thể hủy bỏ.

Quá trình lưu trữ kéo dài không chỉ chiếm diện tích, phát sinh chi phí bảo quản, mà còn tạo áp lực không cần thiết cho công tác hành chính của nhà trường. Ngoài ra, theo thầy Tiến, bỏ cấp bằng tốt nghiệp THCS còn giúp nhà trường mỗi năm giảm bớt khâu thành lập Hội đồng xét tốt nghiệp - một quy trình vốn tốn nhiều thời gian và nhân lực. Khi giao quyền xác nhận hoàn thành chương trình cho hiệu trưởng và thực hiện ngay trên học bạ, quy trình này được tinh giản rõ rệt.

Đồng quan điểm, cô Trịnh Thị Thu Trang, Phó hiệu trưởng Trường THCS Lương Khánh Thiện (phường Phù Liễn) cho biết, mỗi năm, nhà trường phải lập danh sách, in ấn, ký xác nhận và bàn giao vài trăm bằng tốt nghiệp. Việc cấp bằng chủ yếu lặp lại kết quả đã được ghi nhận trong học bạ, trong khi vẫn phát sinh chi phí ngân sách, nhân lực và thời gian cho cả nhà trường lẫn cơ quan quản lý giáo dục.

Trách nhiệm đặt đúng chỗ

Quốc hội thông qua bỏ bằng tốt nghiệp THCS là chính sách được cán bộ quản lý các cơ sở giáo dục đánh giá phù hợp xu hướng quản trị giáo dục hiện đại. Thay vì tập trung vào một giấy chứng nhận cuối cấp, hệ thống giáo dục coi trọng đánh giá quá trình, hồ sơ học tập liên thông và dữ liệu số.

Khi giao cho hiệu trưởng xác nhận học sinh hoàn thành chương trình THCS, trách nhiệm của nhà trường được đặt đúng chỗ: đánh giá thực chất năng lực người học, chịu trách nhiệm về chất lượng giáo dục của đơn vị mình. Điều này cũng phù hợp việc triển khai học bạ điện tử và cơ sở dữ liệu ngành giáo dục đang được kết nối toàn quốc. Quan trọng hơn, quyết định này góp phần điều chỉnh nhận thức xã hội: giáo dục phổ cập không nhằm “trao bằng”, mà bảo đảm mọi học sinh đạt chuẩn kiến thức, kỹ năng nền tảng để tiếp tục học tập hoặc tham gia thị trường lao động.

Từ góc độ cơ sở, nhiều hiệu trưởng cho rằng quy định mới giúp trả trách nhiệm về đúng nơi trực tiếp quản lý quá trình học tập của học sinh. Thầy Vũ Văn Tiến, Hiệu trưởng Trường THCS Đông Tây Hưng (xã Chấn Hưng) phân tích: “Khi hiệu trưởng là người ký xác nhận học sinh hoàn thành chương trình, đó không còn là thủ tục hình thức. Người đứng đầu buộc phải chịu trách nhiệm toàn diện về tính chính xác, minh bạch của việc đánh giá. Điều này khiến công tác kiểm tra, đánh giá trong nhà trường phải thực chất hơn. Việc bỏ cấp bằng giúp giảm đáng kể áp lực hành chính cuối năm học. Thời gian và nguồn lực được tập trung nhiều hơn cho công tác chuyên môn".

Nhận định về vấn đề này, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Đỗ Duy Hưng cho biết, hiện nước ta có chủ trương phổ cập giáo dục không chỉ bậc tiểu học mà tới tận THCS. Khi mọi trẻ em Việt Nam được phổ cập đến bậc học này thì việc cấp bằng không còn ý nghĩa. Mặt khác, trong bối cảnh cải cách hành chính và đổi mới giáo dục hiện nay, đây được xem là một chủ trương hợp lý. Theo ông Hưng, quy định mới không làm ảnh hưởng đến quyền và nghĩa vụ của người học, bởi việc tiếp tục học lên THPT hay tham gia các hình thức đào tạo khác vẫn căn cứ vào kết quả học tập và xác nhận hoàn thành chương trình trên học bạ. Đồng thời, việc giao trách nhiệm xác nhận cho hiệu trưởng thể hiện rõ chủ trương phân cấp, phân quyền, nâng cao vai trò tự chủ và trách nhiệm giải trình của các cơ sở giáo dục. Sở Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo các nhà trường triển khai nghiêm túc, thống nhất; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, bảo đảm thực hiện đúng quy định, minh bạch và không phát sinh tiêu cực.