(HPĐT)- Trở lại Hải Phòng dịp dự Hội nghị đại biểu Nhà văn lão thành lần thứ nhất, nhà thơ LÊ HỒNG THIỆN, Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam dâng trào nhiều xúc cảm. Ông dành cho phóng viên Báo Hải Phòng cuộc trao đổi nhanh về cuốn sách “Tiếng lòng nơi đầu sóng - Thơ và lời bình” (Nhà xuất bản Quân đội) của tác giả Nguyễn Thị Thiện vừa ra đời tháng 6-2023, được nhà thơ nhận xét mang nhiều nét chung với “thành phố nơi đầu sóng” này.
Nhà thơ Lê Hồng Thiện và vợ.
- Tại sao nhà thơ không giới thiệu tác phẩm của mình, lại chọn giới thiệu cuốn sách “Tiếng lòng nơi đầu sóng - Thơ và lời bình” của tác giả Nguyễn Thị Thiện?
- Vừa xuất bản còn “nóng hổi” vào tháng 6-2023, đây là tuyển tập thơ và lời bình hiếm hoi về đề tài biển đảo. Tôi nghĩ bạn đọc Hải Phòng - “thành phố nơi đầu sóng” nên đọc để cảm nhận miền đất, con người mình đang sống cùng với các miền đất nơi cửa biển khác của đất nước chúng ta đi vào thơ ca như thế nào.
- Qua cuốn sách, nhà thơ cảm nhận được sự công phu của tác giả khi mạnh dạn tuyển chọn và bình thơ đề tài biển đảo qua các thời kỳ như thế nào?
- Bố cục sách khoa học. Phần đầu, tác giả chọn bình 3 bài thơ tiêu biểu nhất của 3 nhà thơ danh tiếng ở thời kỳ trung đại. Đó là các bài: “Phú sông Bạch Đằng” của Trương Hán Siêu, “Cửa biển Bạch Đằng” của Nguyễn Trãi và “Con rùa đội núi” của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Tiếp theo là 29 bài thơ của những nhà thơ nổi tiếng thời hiện đại, như: Tế Hanh, Xuân Diệu, Hữu Thỉnh, Xuân Quỳnh…
Điều đáng nói là, trong khi chọn thơ để bình, nhà văn Nguyễn Thị Thiện không chỉ lựa chọn giới thiệu sáng tác của các nhà thơ nổi tiếng, chị còn chọn thơ của cả những tác giả mới, chưa quen thuộc với bạn đọc. Tôi cho đó là một sự mạnh dạn, thể hiện sự dân chủ trong tiếp nhận văn chương rất đáng ghi nhận ở người viết. Có thể khẳng định, cuốn sách là một công trình nghiên cứu nghiêm túc về thơ viết về biển đảo Việt Nam. Qua tập thơ và lời bình ở “Tiếng lòng nơi đầu sóng”, Nguyễn Thị Thiện thể hiện mong muốn tập hợp những bài thơ hay về biển đảo hoặc những con người liên quan đến biển đảo Tổ quốc.
Tiêu biểu như: “Mẹ Tơm” của Tố Hữu, “Những cánh buồm” của Hoàng Trung Thông, “Tổ quốc nhìn từ biển” của Nguyễn Việt Chiến, “Thao thức Trường Sa” của Nguyễn Thế Kỷ... Bên cạnh đó, Nguyễn Thị Thiện vẫn dành tâm huyết giới thiệu và bình thơ của những tác giả chưa mấy quen thuộc với bạn đọc. “Những bà mẹ Gạc Ma” của Lê Tú Lệ là những dòng thơ viết bằng nước mắt tri ân các liệt sĩ và những người mẹ có con hy sinh vì Tổ quốc. Trần Thủy Hoàn với bài “Mơ thấy cha về thăm đồng đội” ghi nhận và ngợi ca tinh thần quả cảm của người chiến sĩ Hải quân trên hành trình vận chuyển hàng ra chiến trường bằng đường mòn Hồ Chí Minh trên biển.
Nhà thơ Lê Hồng Thiện, sinh năm 1943, quê tỉnh Hưng Yên. Ông là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, đang sống và viết tại Hưng Yên, là tác giả 11 tập thơ viết cho thiếu nhi và mỗi tập đều nhận được giải thưởng khích lệ. Trong sự nghiệp sáng tạo của mình, nhà thơ Lê Hồng Thiện vinh dự được trao tặng Huy chương của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Liên hiệp các hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam và nhiều giải thưởng khác…
Rộng mở và hướng tới tương lai, nhà phê bình không quên bình những bài thơ người lớn viết cho thiếu nhi về chủ đề biển qua những bài thơ: “Đàn mưa con” của Phi Tuyết Ba, “Chú Hải quân” của Hoài Khánh và Nguyễn Văn Hoa với bài “Nhớ con”. Chị không phân biệt, hễ là thơ hay hợp với chủ đích là tuyển chọn và say mê, ngẫm ngợi, tìm tòi, phát hiện, lan toả vẻ đẹp về cả nội dung và nghệ thuật của mỗi áng thơ đến bạn đọc. Tôi được biết một tập thơ viết cho thiếu nhi cách đây hơn 10 năm (năm 2012) do Nhà xuất bản Kim Đồng in, tập hợp ngót 100 bài thơ về biển đảo của hơn 50 tác giả, song chưa thấy ai bình thơ chuyên về biển đảo. Vậy nên, việc tuyển chọn, tập hợp và bình giảng thơ về chủ đề biển đảo của Nguyễn Thị Thiện thật đáng quý và trân trọng.
Nếu nói cuốn sách còn thiếu sót gì, thì có lẽ Nguyễn Thị Thiện hình như quên bài “Sao chiến thắng” của Chế Lan Viên viết ngày 11-8-1964 trong cuốn Tuyển tập Chế Lan Viên do Nhà xuất bản Văn học in tháng 9-1985. Đây là một bài thơ dài rất hay, như một bản anh hùng ca chiến thắng của quân và dân ta sau sự kiện Vịnh Bắc bộ ngày 2- 8-1964 do đế quốc Mỹ gây ra. Bài thơ mở đầu bằng bốn câu rất hào sảng: “Giặc Mỹ mày đến đây/ Thì ta tiêu diệt ngay!/ Trời xanh ta nổi lửa/ Bể xanh ta giết mày!”. Đọc lại bài “Sao chiến thắng”, tôi cứ ngỡ như đang đọc “Phú sông Bạch Đằng” của Trương Hán Siêu, “Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi thời nay. Nguyễn Thị Thiện không giới thiệu và bình bài này trong cuốn sách. Tôi đề xuất cho cuốn sách có tầm của Nguyễn Thị Thiện để nếu có tái bản lần sau, sẽ bổ sung thêm để cho để tác phẩm được “mười phân vẹn mười”.
Trang bìa cuốn sách “Tiếng lòng nơi đầu sóng” của tác giả Nguyễn Thị Thiện.
- Trở lại với Hải Phòng, nhà thơ có cảm xúc gì không?
- Một trong những kỷ niệm sâu sắc nhất của tôi với thành phố Hải Phòng là quá trình cộng tác, viết bài gửi Báo Hải Phòng. Là cộng tác viên lâu năm của Báo, tôi có dịp tiếp xúc với lãnh đạo, phóng viên của Báo như nguyên Tổng Biên tập Kim Toàn, nhà báo Anh Thơ… Lần này trở lại thành phố Cảng, tôi mong muốn tiếp tục có thêm nhiều bài viết làm phong phú thêm đời sống văn hóa, văn nghệ của người dân thành phố thân thiện và mến khách này.
- Trân trọng cảm ơn nhà thơ!
Hải Hậu (thực hiện)
