'Kho báu xanh' giữa biển trời Đông Bắc

Giữa biển trời Đông Bắc, quần đảo Cát Bà hiện lên như “viên ngọc xanh” rực rỡ, nơi thiên nhiên, con người cùng hòa quyện. Với hơn 360 hòn đảo lớn nhỏ, rừng biển giao thoa và hệ sinh thái phong phú bậc nhất miền Bắc, Cát Bà là điểm đến du lịch hấp dẫn và là “bảo tàng sống” về đa dạng sinh học của Việt Nam.

Bức tranh thiên nhiên sống động

Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới liên vùng Hạ Long – Cát Bà từ năm 2023. Trên diện tích hơn 26.000 ha, nơi đây hội tụ đầy đủ các hệ sinh thái đặc trưng của vùng biển nhiệt đới: rừng mưa thường xanh trên núi đá vôi, rừng ngập mặn, rạn san hô, thảm cỏ biển, vùng triều, hang động, tùng áng và cả hệ sinh thái đáy mềm. “Cát Bà sở hữu tới 7 hệ sinh thái liền kề, liên kết với nhau thành vòng tuần hoàn tự nhiên rất đặc biệt. Đây là yếu tố khiến Cát Bà trở thành một trong những trung tâm đa dạng sinh học quan trọng nhất miền Bắc Việt Nam”, chị Hoàng Thị Diệu Hoa, nhân viên Ban Quản lý các vịnh thuộc quần đảo Cát Bà cho biết.

Theo thống kê, Cát Bà hiện có hơn 2.400 loài động, thực vật trên cạn, trong đó nhiều loài quý hiếm được ghi trong Sách Đỏ như voọc Cát Bà, sơn dương, cầy vằn bắc, cùng hàng trăm loài cây thuốc quý. Dưới biển, các nhà nghiên cứu ghi nhận 361 loài cá, 247 loài san hô, cùng nhiều loài sinh vật biển có giá trị kinh tế và bảo tồn cao như rùa xanh, trai tai tượng, cá heo, cá ngựa...

Bà Trần Thị Lệ, người dân thôn Việt Hải chia sẻ: “Cát Bà thay đổi từng ngày, nhưng rừng vẫn là "hồn đảo". Mỗi sáng, nhìn sương phủ trên dãy đá vôi, nghe tiếng voọc kêu trên vách núi – ai cũng thấy như mình đang được sống trong thế giới riêng”...

Giữ gìn “hòn ngọc xanh”

Cát Bà đón hàng triệu lượt khách mỗi năm. Du lịch bùng nổ giúp đời sống người dân khởi sắc, nhưng cũng kéo theo không ít thách thức: ô nhiễm môi trường, rác thải nhựa, suy giảm san hô và sức ép lên tài nguyên sinh học. “Để giữ biển xanh và sạch, chúng tôi phải tự nhắc nhau thu gom rác, không vứt ra biển như trước.” Ông Trần Văn Hùng, người dân làng chài Cái Bèo chia sẻ.

Với mục tiêu đến năm 2030, đảo Cát Bà trở thành Khu du lịch quốc gia, trung tâm du lịch sinh thái biển quốc tế, đặc khu Cát Hải đã và đang triển khai nhiều giải pháp bảo vệ, bảo tồn thiên nhiên vùng di sản, gắn với phát triển du lịch bền vững. Trong đó, trọng tâm là quản lý sức chứa du lịch, hạn chế khai thác rừng và hải sản trái phép, đồng thời tăng cường tuyên truyền, giáo dục cộng đồng.

Theo lãnh đạo UBND đặc khu Cát Hải, địa phương xây dựng quy hoạch vùng lõi, vùng đệm và những tuyến tham quan sinh thái theo chuẩn quốc tế. Nhiều mô hình cộng đồng xanh được hình thành. Ở Việt Hải, người dân cùng tham gia dự án du lịch sinh thái cộng đồng, cam kết bảo vệ rừng, thu gom rác, không săn bắt động vật hoang dã. Ở Vườn quốc gia, những hoạt động trồng cây ngập mặn, phục hồi san hô, giải cứu động vật hoang dã được duy trì thường xuyên với sự hỗ trợ của tổ chức bảo tồn quốc tế... Nhờ đó, nhận thức cộng đồng nâng cao rõ rệt, trở thành những thành viên tích cực tham gia gác rừng, giữ biển, góp phần bảo vệ di sản thiên nhiên.

Với du khách, hành trình đến Cát Bà không chỉ là chuyến nghỉ dưỡng mà còn khám phá thế giới thiên nhiên kỳ thú. Những rặng núi đá vôi trùng điệp soi bóng xuống làn nước ngọc bích, những cánh rừng nguyên sinh ẩn mình trong sương sớm, hay hệ thống hang động kỳ vĩ như Trung Trang, Quân Y… đều để lại ấn tượng khó quên.

Anh Nguyễn Đức Long, du khách đến từ thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ: “Tôi từng đi nhiều nơi, nhưng Cát Bà khiến tôi bất ngờ bởi rừng và biển gắn bó chặt chẽ. Sáng leo núi, trưa có thể chèo kayak giữa vịnh Lan Hạ. Cảm giác vừa hoang sơ, vừa thân thiện”.

Để phát triển bền vững, Hải Phòng đặt mục tiêu xây dựng “Cát Bà xanh”. Thành phố khuyến khích phát triển du lịch sinh thái, hạn chế nhựa dùng một lần, phát triển phương tiện vận chuyển thân thiện môi trường và đầu tư hạ tầng xử lý nước thải tập trung... Những giải pháp này vừa giúp giảm áp lực lên hệ sinh thái, vừa tạo thương hiệu mới cho du lịch Hải Phòng: văn minh, bền vững và hài hòa với thiên nhiên.

Hệ sinh thái đa dạng của Cát Bà là “trái tim xanh” của Hải Phòng, niềm tự hào của cả nước. Mỗi rừng cây, rạn san hô nơi đây đều góp phần điều hòa khí hậu, lưu giữ nguồn gen quý và tạo sinh kế cho người dân. Vẻ đẹp, di sản thiên nhiên sẽ trường tồn nếu được bảo vệ bằng nhận thức và hành động từ chính quyền, ban quản lý đến mỗi người dân và du khách.