'Khoảng lặng' cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Giảm áp lực

Theo Nghị quyết 15/2026/NQ-CP, Chính phủ quyết định tạm ngưng hiệu lực Nghị định 46/2026/NĐ-CP ngày 26/1/2026 và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP ngày 27/1/2026 cho đến khi Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) và các văn bản hướng dẫn thi hành có hiệu lực. Trong thời gian này, Nghị định 15/2018/NĐ-CP tiếp tục được áp dụng, đồng thời hồ sơ đã nộp trước thời điểm nghị quyết có hiệu lực vẫn được giải quyết theo quy định hiện hành, bảo đảm không gián đoạn hoạt động của doanh nghiệp.

Trước đó, việc ban hành Nghị định 46/2026/NĐ-CP gây nhiều lo ngại trong cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu thực phẩm. Các quy định mới theo hướng tăng cường tiền kiểm, trong khi thiếu hướng dẫn cụ thể, có nguy cơ làm phát sinh thủ tục, kéo dài thời gian thông quan, thậm chí gây ùn tắc hàng hóa tại cửa khẩu. Thời gian công bố sản phẩm có thể kéo dài tới 90 ngày, làm gia tăng đáng kể chi phí lưu kho, logistics và chi phí tuân thủ.

Ở góc độ người trực tiếp thực hiện thủ tục, chị Trần Thu Hương, nhân viên xuất nhập khẩu tại một doanh nghiệp logistics ở có trụ sở tại phường Đông Hải cho biết: “Khi Nghị định 46/2026/NĐ-CP có hiệu lực, khối lượng hồ sơ sẽ tăng đáng kể. Quy trình kiểm tra kéo dài khiến nguy cơ chậm tiến độ giao hàng cao hơn, trong khi áp lực từ khách hàng và đối tác nước ngoài rất lớn. Việc tạm lùi giúp chúng tôi có thêm thời gian làm quen và chuẩn bị kỹ hơn”.

Ông Nguyễn Trung Kiên, Giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu WINLOGS (phường Ngô Quyền) cho biết: “Việc lùi hiệu lực giúp doanh nghiệp nhập khẩu thực phẩm duy trì hoạt động ổn định, tránh bị dồn chi phí trong thời gian ngắn. Đây là quyết định rất cần thiết trong giai đoạn hiện nay”.

Ở góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Quang Chiến (Đoàn Luật sư Hải Phòng) nhận định, việc lùi thời gian không phải là nới lỏng, mà nhằm bảo đảm tính đồng bộ pháp luật, tránh xáo trộn thị trường khi Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đang được xây dựng.

Chủ động thích ứng

Dù giảm áp lực trước mắt, việc lùi hiệu lực Nghị định 46 không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có thể “đứng yên”. Ngược lại, đây là khoảng thời gian để chuẩn bị cho khung pháp lý mới chặt chẽ, minh bạch hơn.

Luật sư Nguyễn Quang Chiến phân tích: “Theo quy định tại Luật An toàn thực phẩm 2010 và các văn bản hướng dẫn như Nghị định 15/2018/NĐ-CP, cơ chế quản lý hiện nay chủ yếu là hậu kiểm. Tuy nhiên, dự thảo chính sách mới đang có xu hướng kết hợp giữa tiền kiểm có trọng điểm và hậu kiểm dựa trên quản lý rủi ro. Điều này phù hợp với thông lệ quốc tế, nhưng sẽ đặt trách nhiệm lớn hơn lên doanh nghiệp trong việc tự công bố, tự kiểm soát và chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm”.

Theo luật sư, việc tạm ngưng hiệu lực Nghị định 46/2026/NĐ-CP không làm thay đổi bản chất xu hướng siết chặt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Khi các quy định mới được ban hành đồng bộ cùng luật sửa đổi, yêu cầu về hồ sơ pháp lý, truy xuất nguồn gốc, điều kiện sản xuất và kiểm nghiệm sẽ rõ ràng và chặt chẽ hơn, hạn chế tình trạng chồng chéo nhưng không giảm mức độ kiểm soát.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp đã chủ động tận dụng “khoảng thời gian chuyển tiếp” này để tái cấu trúc hoạt động. Đại diện Công ty WINLOGS cho biết, doanh nghiệp đang phối hợp với các đối tác sản xuất rà soát lại toàn bộ quy trình kiểm soát chất lượng, đầu tư hệ thống truy xuất nguồn gốc và chuẩn hóa hồ sơ. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng để sẵn sàng thích ứng khi quy định mới có hiệu lực.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, các thị trường xuất khẩu lớn ngày càng đặt ra yêu cầu khắt khe về chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Do đó, việc chủ động nâng cao năng lực quản trị, tuân thủ tiêu chuẩn không chỉ để đáp ứng quy định trong nước mà còn là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp duy trì và mở rộng thị trường.

Bên cạnh đó, Nghị quyết 15/2026/NQ-CP cũng yêu cầu các bộ, ngành tăng cường kiểm tra, giám sát và hoàn thiện hệ thống quản lý, bao gồm kết nối dữ liệu với Cổng dịch vụ công Quốc gia, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong quản lý an toàn thực phẩm. Điều này cho thấy định hướng quản lý không nới lỏng mà chuyển sang minh bạch, hiện đại và hiệu quả hơn.

Việc lùi hiệu lực các quy định mới về an toàn thực phẩm giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu có thời gian chuẩn bị. Trong môi trường kinh doanh ngày càng chuẩn hóa, doanh nghiệp nào chủ động thích ứng sẽ nắm lợi thế, còn sự chậm trễ có thể phải trả giá bằng chi phí và cơ hội thị trường trong tương lai.