Thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, trách nhiệm quản lý trật tự xây dựng được chuyển giao từ cấp huyện về cấp xã.
Đây là thay đổi quan trọng nhưng ở Hải Phòng đang có những khó khăn do cấp xã thiếu lực lượng chuyên trách.
Từ ngày 1/7/2025, phường Ngô Quyền được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 phường Máy Chai, Cầu Tre, Vạn Mỹ và một phần diện tích của phường Gia Viên, Đông Khê thuộc quận Ngô Quyền trước đây. Là đô thị trung tâm thành phố, diện tích tự nhiên 5,81 km2 nhưng dân số tới gần 89.000 người nên mật độ xây dựng trên địa bàn phường khá cao.
Ngay từ khi thành lập, phường tăng cường công tác quản lý trật tự xây dựng nhằm bảo đảm chặt chẽ, nghiêm túc. Phó trưởng Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Ngô Quyền Hoàng Hữu Hưng cho biết từ đầu năm 2025 đến nay, phường cấp 219 giấy phép xây dựng; đồng thời kiểm tra, phát hiện kịp thời và xử phạt 4 công trình vi phạm trật tự xây dựng với số tiền 70 triệu đồng.
Tại xã Quyết Thắng, trong tháng 10/2025, thông qua phản ánh của nhân dân, UBND xã kịp thời xác minh, làm rõ và xử lý 10 trường hợp vi phạm đất công, đất nông nghiệp, trật tự xây dựng. Các công trình vi phạm được yêu cầu dừng thi công và xử lý theo đúng quy định.
Trước đó, qua công tác tuyên truyền, vận động của chính quyền, 7 trường hợp vi phạm về quản lý đất đai, trật tự xây dựng tại các thôn Trâm Khê, Giang Khẩu, Lâm Cao… của xã Quyết Thắng tự nguyện tháo dỡ công trình vi phạm. Theo lãnh đạo UBND xã, tăng cường công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng, địa phương kiên quyết xử lý nghiêm, không có vùng cấm đối với mọi vi phạm.
Qua thực tế sau hơn 5 tháng vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, công tác quản lý trật tự xây dựng tại các xã, phường, đặc khu ở Hải Phòng cũng đang gặp khó khăn do thiếu lực lượng.
Kết thúc hoạt động chính quyền cấp huyện từ ngày 1/7/2025, các Đội Quản lý trật tự đô thị, xây dựng thuộc Phòng Quản lý đô thị hoặc Kinh tế, hạ tầng của quận, huyện dừng hoạt động. Tổ chức thanh tra chuyên ngành thuộc Sở Xây dựng cũng được sắp xếp về Thanh tra thành phố.
Vì vậy, dù được giao thẩm quyền quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn nhưng các phường, xã và đặc khu hiện nay không còn lực lượng chuyên trách để thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát và xử lý các vi phạm liên quan đến trật tự xây dựng, đô thị. Trong khi đó, so với xã trước đây, địa bàn các xã, phường hiện nay rộng gấp 3 - 4 lần.
Hiện, cơ bản các phường có cán bộ chuyên môn về xây dựng, một số phường có từ 2 cán bộ trở lên. Song cũng có xã, phường chưa có cán bộ chuyên trách lĩnh vực này, chỉ có 1 chuyên viên hoặc chuyên viên từ lĩnh vực khác được tạm giao thực hiện nhiệm vụ quản lý chung hoạt động xây dựng, quy hoạch, thẩm định và cấp phép xây dựng, dẫn đến quá tải, khó khăn trong quá trình thực thi thẩm quyền nhiệm vụ cấp huyện chuyển về cấp xã.
Trước thực tế khó khăn về thiếu lực lượng chuyên trách trong công tác trật tự xây dựng, nhiều địa phương nỗ lực rất lớn, chủ động có các giải pháp khắc phục kịp thời để tăng cường công tác quản lý bảo đảm chặt chẽ, hiệu quả.
Nhiều địa phương tăng cường thông tin, hướng dẫn, tích cực hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính về cấp phép xây dựng; từ đó góp phần ngăn ngừa, hạn chế vi phạm. Một số địa phương tăng phối hợp giữa các lực lượng liên quan, xây dựng quy chế phối hợp giữa công an, trật tự đô thị, Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội.
Có địa phương thành lập các nhóm Zalo, thiết lập đường dây nóng giữa cơ quan quản lý, bí thư chi bộ và trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố để thông tin trao đổi nhanh, kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm ngay từ khi mới phát sinh.
Tại xã Quyết Thắng, để ngăn chặn tình trạng vi phạm đất đai, trật tự xây dựng, địa phương thực hiện công khai số điện thoại của người đứng đầu chính quyền và phòng chuyên môn của xã để nhân dân kịp thời phản ánh trường hợp có dấu hiệu vi phạm. Xã thành lập tổ công tác về quản lý đất đai, trật tự xây dựng để xử lý dứt điểm các vi phạm.
Tại phường An Phong, với đặc thù địa phương đang có tốc độ đô thị hóa nhanh, trên địa bàn có 2 khu công nghiệp lớn (Tràng Duệ, An Dương), thu hút gần 100.000 lao động; có 4 dự án trọng điểm của thành phố đang triển khai nên yêu cầu công tác quản lý đô thị, trật tự xây dựng trên địa bàn rất bức thiết.
Ngay từ khi mới thành lập, ngày 23/7/2025, UBND phường đã triển khai mô hình “Quản lý đất đai - trật tự xây dựng - bảo vệ môi trường” nhằm nâng cao vai trò, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền địa phương và huy động sự tham gia của toàn hệ thống chính trị để làm tốt công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng, bảo vệ môi trường. Phường cũng thành lập tổ quản lý đô thị - trật tự xây dựng, đường dây nóng 24/7 tiếp nhận các thông tin vi phạm đối với các lĩnh vực trên…
Cùng với các giải pháp đang được chủ động triển khai từ cơ sở, các địa phương cho rằng về lâu dài, việc có một lực lượng chuyên trách quản lý trật tự đô thị, trật tự xây dựng tại chính quyền cấp xã là rất cần thiết.
“Theo quy định hiện nay, mô hình phường, xã, đặc khu chưa có lực lượng này mà chỉ có phòng chuyên môn về kinh tế hoặc kinh tế, hạ tầng và đô thị. Do đó, các địa phương đều mong muốn tái lập Đội Quản lý trật tự đô thị, xây dựng ở cấp xã, số lượng phù hợp với tình hình đặc thù và thực tế của từng địa phương”, Phó chủ tịch UBND phường Gia Viên Lê Chưởng cho biết.
Từ thực tế trên, lãnh đạo các địa phương đề xuất Sở Xây dựng cùng Sở Nội vụ tham mưu UBND thành phố có cơ chế, chính sách phù hợp giúp UBND cấp xã có lực lượng chuyên trách kiểm tra, xử lý vi phạm về trật tự xây dựng. Sở Xây dựng bố trí cán bộ biệt phái về cơ sở để nắm bắt, hỗ trợ và hướng dẫn các xã, phường thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước cấp xã đối với nhiệm vụ quản lý trật tự xây dựng.
NGỌC LAN
.jpg "Quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn quận An Dương: Đẩy mạnh cấp giấy phép xây dựng")
