Nhân lên niềm tự hào Hải Phòng
Các đơn vị thi công đường dẫn vào khu đất để làm lễ khởi công
Cho đến bây giờ, dư âm về những ngày phát lộ bãi cọc Cao Quỳ tại xã Liên Khê, huyện Thủy Nguyên còn in đậm trong tâm trí của người dân Hải Phòng. Ai cũng mừng vui, phấn khởi bởi trên diện tích gần 1000 m2, có tới 50 cái cọc gỗ cho thấy dấu vết trận địa bãi cọc Bạch Đằng giang năm xưa. Sau đó ít lâu, từ nguồn tin của người dân, lại phát hiện thêm những cọc gỗ tại xã Lại Xuân và UBND thành phố tiếp tục tổ chức khai quật khảo cổ khẩn cấp bãi cọc này. Niềm vui nối tiếp niềm vui, với sự kiện này, người Hải Phòng tự hào có một di tích vật thể xứng tầm quốc gia và cả quốc tế.
Không chỉ người dân Hải Phòng, các nhà nghiên cứu lịch sử, các nhà khoa học, nhà khảo cổ học nổi tiếng trong nước cũng dành sự quan tâm đặc biệt cho các bãi cọc ở huyện Thủy Nguyên. Nhà sử học Lê Văn Lan coi đây là một sự kiện kỳ diệu của Hải Phòng, báo hiệu tương lai rất khả quan, đáng mừng về việc nghiên cứu truyền thống Bạch Đằng Giang, mở rộng ra chính là lịch sử và truyền thống của dân tộc tại Thủy Nguyên, Hải Phòng. GS.TSKH Vũ Minh Giang, Chủ tịch Hội đồng chức danh Giáo sư liên ngành Lịch sử -khảo cổ- dân tộc học, Phó chủ tịch Hội Di sản văn hóa Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam khẳng định: việc phát lộ bãi cọc Cao Quỳ giúp chúng ta thay đổi nhiều nhận thức, đánh giá về trận chiến Bạch Đằng năm 1288. Tiến sĩ Lê Thị Liên, Hội Khảo cổ học Việt Nam cho biết: Sự kiện này còn có tiếng vang đối với cả các chuyên gia nước ngoài, bởi cũng như các nhà nghiên cứu Việt Nam, họ rất mong muốn tìm ra những chứng tích lịch sử liên quan tới chiến thắng Bạch Đằng. Chiến thắng lừng lẫy này của dân tộc Việt Nam có tầm ảnh hưởng quốc tế vì không chỉ đánh đuổi đế quốc Nguyên Mông mà còn chặn đứng âm mưu xâm lược các nước khác trên thế giới.
Từ những căn cứ đó, Hải Phòng tiến hành khai quật khảo cổ học bãi cọc, đồng thời trân trọng mời các nhà khoa học, nhà sử học, nhà nghiên cứu văn hóa đầu ngành về thành phố để nghe báo cáo kết quả khai quật bước đầu, hội thảo về lịch sử hào hùng của dân tộc trên dòng sông Bạch Đằng. Hội thảo ghi nhận nhiều ý kiến tâm huyết, trí tuệ, sâu sắc, từ đó làm sáng rõ nhiều vấn đề và khẳng định bãi cọc Cao Quỳ có niên đại từ cuối thế kỷ 13, là chứng tích quan trọng của quân, dân nhà Trần trong chiến thắng Bạch Đằng lần thứ 3 năm 1288 đánh đuổi đế quốc Nguyên Mông trên đất Hải Phòng. Kết quả này càng làm sáng rõ và nổi bật thêm vai trò của vùng đất, con người Hải Phòng trong 3 chiến thắng vĩ đại chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử. Đồng chí Lê Văn Thành, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố khẳng định: đây là cơ hội để hậu thế tiếp nối quá trình nghiên cứu, tìm hiểu, làm sáng tỏ những điều còn ẩn giấu trong lòng đất; nhằm khẳng định hơn nữa vai trò của dòng sông Bạch Đằng, của vùng đất Hải Phòng, của con người Hải Phòng trong các giai đoạn lịch sử quan trọng của dân tộc. Hiện các nhà khảo cổ học mở rộng điều tra khảo sát ra những khu vực chung quanh để có thêm nhận định, đánh giá sắc nét hơn, góp phần dựng lại trận chiến Bạch Đằng năm xưa, thổi bùng lên niềm tự hào về truyền thống anh dũng, kiên cường của cha ông, từ đó, hun đúc thêm niềm tin và ý chí đóng góp công sức xây dựng thành phố Hải Phòng ngày càng phát triển vững mạnh.
Tuyến đường vào khu bãi cọc Cao Quỳ có chiều dài 3,54 km nối quốc lộ 10 với bãi cọc thuộc các xã Lưu Kỳ, Liên Khê, chiều rộng từ 18- 22m, trong đó vỉa hè mỗi bên rộng 3-5m. Cùng với đó, còn có bãi đỗ xe 1 ha, có nền bằng cát đen và đất núi, kết cấu mặt bãi bằng đá dăm cấp phối trên rải một lớp bê tông. Toàn bộ tuyến đường trồng cây xanh bóng mát, mỗi bên lề dự kiến trồng 1 hàng loại cây là lim xanh, long não, xà cừ. Khu bảo tồn bãi cọc Cao Quỳ có diện tích khoảng 30.000 m2, bao gồm các hạng mục: cổng chính rộng 20 m xây trụ và mái cổng kiểu kiến trúc cổ lợp ngói mũi hài, cánh cổng là gang đúc chi tiết hoa văn; hệ thống tường bao tổng chiều dài 724m xây gạch, mái mũ tường ngói giả cổ; nhà đón tiếp, trưng bày và giới thiệu hiện vật có diện tích 300 m2, 1 tầng theo kiến trúc giả cổ; khu bảo tồn bãi cọc xây dựng mái nhà che khung cột giả cổ diện tích 2000 m2. Hệ thống đường dẫn đi xuống bãi cọc cho khách tham quan trong phạm vi nhà mái che. Toàn bộ mặt bằng bãi cọc phát lộ được bảo tồn theo hướng lấp đất, xây dựng hình tượng cọc 3D lộ thiên cho khách tham quan. Ngoài ra còn có hệ thống sân vườn, thảm cỏ xây dựng diện tích 20.000 m2 cùng các tiện ích khác như nhà vệ sinh, nhà bảo vệ…
Tổng mức đầu tư của toàn dự án dự kiến khoảng 431 tỷ đồng bằng nguồn vốn ngân sách thành phố bao gồm hơn 88,7 tỷ đồng chi phí giải phóng mặt bằng và hơn 262 tỷ đồng chi phí xây dựng.
Biểu tượng của sự gắn kết giữa lịch sử và hiện tại
Đồng chí Bí thư Thành ủy Lê Văn Thành nêu rõ: việc phát hiện, khai quật bãi cọc Bạch Đằng có ý nghĩa vô cùng to lớn, nhưng việc bảo tồn và phát huy giá trị của di tích còn quan trọng và ý nghĩa hơn nhiều. Đây chính là trách nhiệm của Đảng bộ, chính quyền thành phố Hải Phòng trước lịch sử của dân tộc và cũng là trách nhiệm với các thế hệ mai sau.
Bởi vậy, ngay sau khi phát hiện bãi cọc, Ban Thường vụ Thành ủy Hải Phòng thông qua chủ trương khoanh vùng, lập quy hoạch bảo tồn; xây dựng công trình hạ tầng thiết yếu để phát huy giá trị quần thể di tích gắn với chiến thắng Bạch Đằng tại huyện Thủy Nguyên. Chưa đầy 3 tháng sau, cuối tháng 2-2020, kỳ họp thứ 12 (kỳ họp bất thường) HĐND thành phố khóa 15 thông qua nghị quyết quyết định chủ trương đầu tư Dự án xây dựng tuyến đường vào và Khu bảo tồn bãi cọc Cao Quỳ, xã Liên Khê, huyện Thủy Nguyên, Hải Phòng. Những công việc tiếp sau đó được thực hiện rất khẩn trương với sự đồng thuận của các cấp, các ngành, cán bộ, đảng viên và toàn thể nhân dân. Thật cảm động xiết bao khi các hộ dân trong diện phải giải phóng mặt bằng dành đất cho thực hiện dự án đã đồng lòng, ủng hộ rất cao. Theo Chủ tịch UBND huyện Thủy Nguyên Nguyễn Huy Hoàng, chưa có dự án nào mà người dân lại đồng tình cao như vậy. Dự án ảnh hưởng tới gần 1000 hộ dân thuộc xã Lưu Kỳ, Liên Khê, nhưng chỉ trong 17 ngày, huyện Thủy Nguyên giải phóng mặt bằng xong, 100% số hộ dân nhận tiền, bàn giao mặt bằng. Điều đó cho thấy sức mạnh của sự đồng thuận, khẳng định mong muốn cán bộ, đảng viên và nhân dân Thủy Nguyên cũng như thành phố Hải Phòng nhanh chóng thực hiện dự án, một biểu tượng của sự gắn kết giữa lịch sử và hiện tại; đáp ứng yêu cầu bảo vệ, bảo tồn và nhất là phát huy giá trị khu di tích, trở thành một trong những địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Khu bảo tồn bãi cọc rộng 30.000 m2 gồm các công trình: nhà trưng bày, khu bảo tồn bãi cọc ngoài trời, khu tham quan di tích.
Cũng theo UBND huyện Thủy Nguyên, việc xây dựng tuyến đường vào khu bãi cọc Cao Quỳ còn có nhiều ý nghĩa thiết thực khác. Cụ thể là nhằm từng bước xây dựng và hoàn thiện đường vành đai phía bắc huyện Thủy Nguyên từ đường tỉnh 359 tại đầu đập Minh Đức tới đường tỉnh 352 xã Lại Xuân. Đồng thời, đáp ứng nhu cầu giao thông cho người dân từ quốc lộ 10 tới bãi cọc, kết nối giao thông giữa các khu di tích dọc bờ hữu sông Bạch Đằng, phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội của huyện Thủy Nguyên và thành phố Hải Phòng, góp phần cải thiện môi trường, cảnh quan, tăng khả năng khai thác cho hoạt động du lịch và bảo vệ môi trường. Việc đầu tư này sẽ tạo điều kiện thuận lợi thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước vào các lĩnh vực du lịch, công nghiệp, nông nghiệp và các dịch vụ khác… Đây là trục đường quan trọng kết nối các khu vực phòng thủ dọc phía bắc huyện Thủy Nguyên, đáp ứng khả năng độc lập tác chiến cao trong các tình huống có thể xảy ra, góp phần củng cố, tăng cường quốc phòng- an ninh… Đây cũng là một phần của đề án khoanh vùng và lập quy hoạch bảo tồn, phát huy giá trị quần thể di tích gắn với chiến thắng Bạch Đằng trên địa bàn huyện Thủy Nguyên đã được HĐND thành phố thông qua.
Dự kiến, dự án khởi công trong tháng 5 và khánh thành tháng 8- 2020. Đây là sự đầu tư xứng tầm, không chỉ có ý nghĩa lịch sử đơn thuần mà còn có ý nghĩa giáo dục chính trị tư tưởng, truyền thống cả trước mắt và lâu dài; góp phần thúc đẩy và tiếp thêm sức mạnh nội sinh để xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng, không chỉ vững mạnh về kinh tế- xã hội mà còn là điểm sáng trong việc phát huy, bảo tồn và gìn giữ các giá trị văn hóa lịch sử hào hùng của dân tộc.
Bài: Hồng Thanh - Ảnh: Duy Thính; Diệu Tú
